Κόστος φωτοβολταϊκών: Πότε θα λήξει η καταιγίδα; - Χρειάζεται διόρθωση στις ταρίφες

Αν κάτι οδήγησε τα φωτοβολταϊκά στην κορυφή, αυτό ήταν η δραστική μείωση του κόστους τα τελευταία χρόνια. Μείωση που, ανάλογα με το μέγεθος του συστήματος, άγγιξε και το 85% την τελευταία δεκαετία. Η μείωση αυτή του κόστους φαίνεται στην καμπύλη εκμάθησης της τεχνολογίας, η οποία δείχνει μια μείωση του κόστους των φωτοβολταϊκών πλαισίων κατά 23,8% κάθε φορά που διπλασιάζονται οι σωρευτικές πωλήσεις (για την περίοδο 2076-2020), ενώ ειδικά για την περίοδο μετά το 2006, η μείωση αγγίζει το 40%.

screenshot_2022-05-23_180043.png

Η καμπύλη αυτή έχει βέβαια τα σκαμπανεβάσματά της, όπως π.χ. το 2008 οπότε και η έλλειψη πολυπυριτίου είχε οδηγήσει σε παροδική αύξηση των τιμών.

Σήμερα, έχουμε μια αντίστοιχη περίπτωση, μόνο που αυτή τη φορά δεν αντιμετωπίζουμε απλώς μια αύξηση του κόστους της πρώτης ύλης, αλλά μια πραγματικά “τέλεια καταιγίδα”, με αύξηση όλων των παραμέτρων που καθορίζουν το τελικό κόστος των φωτοβολταϊκών. Από το αυξημένο κόστος του πολυπυριτίου, ως το αυξημένο ενεργειακό κόστος παραγωγής λόγω αύξησης των τιμών της ενέργειας διεθνώς, από το lockdown στη Σαγκάη (που επηρεάζει το ήδη αυξημένο κόστος μεταφοράς στα λιμάνια της Ευρώπης), μέχρι, εσχάτως, τη δυσμενή ισοτιμία ευρώ-δολαρίου (μεταβολή 14% τον τελευταίο χρόνο), η αγορά φωτοβολταϊκών βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή αύξηση των τιμών, η οποία δεν φαίνεται να καταλαγιάζει γρήγορα και θα μας συνοδεύει, απ’ ότι όλα δείχνουν, και το 2023.

screenshot_2022-05-23_180104.png

screenshot_2022-05-23_180116.png

screenshot_2022-05-23_180202.png

Ας δούμε πώς επηρεάζουν τα παραπάνω την τελική τιμή των φωτοβολταϊκών, αλλά και το επενδυτικό κόστος και τις αποδόσεις στη διάρκεια του 18μήνου Νοεμβρίου 2020-Μαϊου 2022. Η ανάλυση γίνεται για συστήματα μεγάλης ισχύος (>10 MWp). Σε μικρότερα συστήματα, η επίδραση είναι ακόμη εντονότερη.

screenshot_2022-05-23_180220.png

Όπως βλέπουμε, η αύξηση κατά 60% περίπου τους κόστους των πλαισίων, έχει οδηγήσει σε μείωση της απόδοσης των επενδύσεων κατά 27%. Τα παραπάνω νούμερα αντικατοπτρίζουν μέσες τιμές και σε κάποιες περιπτώσεις οι διαφορές είναι ακόμη πιο δραματικές.

Τι σηματοδοτούν τα παραπάνω για τις επενδύσεις από δω και μπρος; Σε ότι αφορά τα συστήματα που θα συμμετέχουν σε διαγωνιστικές διαδικασίες, είναι σαφές ότι οι τιμές οροφής θα πρέπει να ξεκινήσουν από επίπεδα υψηλότερα αυτών που ίσχυσαν έως την άνοιξη του 2021. Για τα συστήματα που αποζημιώνονται με διαφορική τιμή προσαύξησης, θα πρέπει να εξεταστεί πιθανώς μια διόρθωση των τιμών προς τα πάνω αν δεν υπάρξει έστω και μικρή αποκλιμάκωση των τιμών ως τον Αύγουστο του 2022, οπότε και αλλάζει η ισχύουσα μέχρι τότε ταρίφα. Εκεί που θα χρειαστεί σίγουρα επαναπροσδιορισμός των τιμών αναφοράς είναι το Ειδικό Πρόγραμμα σε Κατοικίες μέχρι 6 kWp, όπου η σημερινή τιμή των 8,7 λεπτών ανά κιλοβατώρα (η οποία καθορίστηκε σε εποχές χαμηλού κόστους) καθιστά το πρόγραμμα μη ελκυστικό.

Με τις τρέχουσες τιμές (Μάιος 2022), ένα οικιακό σύστημα των 6 kWp κοστίζει κατά μέσο όρο 10.500 € (δεδομένου ότι επιβαρύνεται με ΦΠΑ 24%). Αυτό σημαίνει ότι η αποπληρωμή του γίνεται μετά από 15 χρόνια. Δεδομένου ότι το σχέδιο RePowerEU καλεί τα κράτη-μέλη να λάβουν μέτρα ώστε ο χρόνος αποπληρωμής των συστημάτων αυτών να είναι μικρότερος από 10 έτη, για να επιτευχθεί κάτι τέτοιο, θα πρέπει να αυξηθεί η τιμή αποζημίωσης στα 15 λεπτά ανά κιλοβατώρα.

Είναι σαφές ότι οι έκτακτες καταστάσεις απαιτούν έκτακτα μέτρα. Και είναι επίσης γνωστό ότι την καταιγίδα ακολουθεί πάντα η λιακάδα. Με άλλα λόγια, μετά την κρίσιμη διετία υψηλών τιμών που θα διανύσουμε, οι τιμές των φωτοβολταϊκών αναμένεται να αποκλιμακωθούν, ακολουθώντας τις ιστορικές τάσεις της καμπύλης εκμάθησης.

* Ο κ. Στέλιος Ψωμάς είναι Σύμβουλος σε θέματα Ενέργειας και Περιβάλλοντος

**  (Το άρθρο περιλαμβάνεται στον υπό έκδοση τόμο Greek Energy 2022 του energypress)