Η Κομισιόν ανακοίνωσε τα μέτρα για ενεργειακή κρίση και απεξάρτηση από Ρωσία: Αυξάνονται οι στόχοι ΑΠΕ και εξοικονόμησης - Κινητοποίηση 300 δισ. ευρώ - "Ψαλίδι" στα υπερκέρδη και τον επόμενο χειμώνα

Η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και η επίτροπος ενέργειας, Κάντρι Σίμσον, ανακοίνωσαν σήμερα σειρά μέτρων που συνιστούν την απάντηση της Ε.Ε. τόσο στην ενεργειακή κρίση, όσο και για την προσπάθεια απεξάρτησης από το ρωσικό αέριο.

Η Λάιεν τόνισε σχετικά ότι «ο πόλεμος του Πούτιν αναστατώνει την παγκόσμια αγορά ενέργειας», ενώ η εξοικονόμηση ενέργειας είναι ο πιο γρήγορος και φθηνός τρόπος αντιμετώπισης της τρέχουσας ενεργειακής κρίσης.

«Ως εκ τούτου, θα αυξήσουμε τον στόχο ενεργειακής απόδοσης της ΕΕ για το 2030 από 9% σε 13%. Και αυξάνουμε τον στόχο του 2030 για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας της ΕΕ από 40% σε 45%» υπογράμμισε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.

Παράλληλα, αναφέρθηκε στην πρόταση της επιτάχυνσης των διαδικασιών αδειοδότησης για ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και συναφείς υποδομές, αλλά και πρόταση υποχρέωσης ηλιακής στέγης για εμπορικά και δημόσια κτίρια έως το 2025 και για νέα κτίρια κατοικιών έως το 2029.

«Γνωρίζουμε ότι όταν η Ευρώπη ενεργεί από κοινού έχει μεγαλύτερη επιρροή. Οι ηγέτες των κυβερνήσεων της ΕΕ των 27 συμφώνησαν να δημιουργήσουν μια πλατφόρμα για την κοινή αγορά αερίου, LNG και υδρογόνου. Ως μέρος του σχεδίου μας REPowerEU, προτείνουμε μια επιχειρησιακή πορεία προς τα εμπρός, με κοινό μηχανισμό προμηθειών και κοινή προσέγγιση στις προμηθεύτριες χώρες. Με αυτόν τον τρόπο, μπορούμε να εξασφαλίσουμε την εισαγωγή ενέργειας που χρειαζόμαστε χωρίς ανταγωνισμό μεταξύ των κρατών μελών μας» υπογράμμισε η πρόεδρος της Επιτροπής επισημαίνοντας ότι αυτά, απαιτούν τεράστιες επενδύσεις και μεταρρυθμίσεις.

«Κινητοποιούμε κοντά στα 300 δισ. ευρώ. Περίπου 72 δισ. ευρώ σε επιχορηγήσεις και 225 δισ. ευρώ σε δάνεια» ανέφερε. Επίσης, προβλέπονται έως 10 δισ. ευρώ για διασυνδέσεις αερίου και LNG ώστε να μην μείνει εκτός ευρωπαϊκού δικτύου κανένα κράτος-μέλος, καθώς και έως 2 δισ. ευρώ για υποδομές πετρελαίου ενόψει της σταδιακής διακοπής των εισαγωγών από Ρωσία. Οι υπόλοιποι πόροι θα διατεθούν για την επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης σε πράσινες πηγές.

Πέραν των παραπάνω στρατηγικών επιλογών, η επίτροπος ενέργειας, Κάντρι Σίμσον, ανακοίνωσε και μια σειρά βραχυπρόθεσμων μέτρων, καθώς και μακροπρόθεσμες βελτιώσεις στην ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική.

Αναλυτικότερα, η Σίμσον δήλωσε ότι "η Ε.Ε. έχει δομήσει μια εύρυθμη και διασυνδεδεμένη ενεργειακή αγορά που συνεχίζει να παρέχει αξιόπιστη προμήθεια στο σημερινό δύσκολο περιβάλλον. Εντούτοις, οι έκτακτες περιστάσεις απαιτούν έκτακτα μέτρα και σήμερα παρουσιάζουμε πρόσθετα βήματα που μπορούν να λάβουν τα κράτη-μέλη για αντιμετώπιση των υψηλών τιμών. Καθώς η Ρωσία συνεχίζει τον πόλεμο στην Ουκρανία, πρέπει επίσης να προετοιμαστούμε για διαταραχές της προμήθειας αερίου και την επίδρασή τους μέσω μέτρων αλληλεγγύης και πιθανών παρεμβάσεων στις τιμές. Παράλληλα, εργαζόμαστε ώστε η αγορά ηλεκτρισμού να προστατεύει καλύτερα τους καταναλωτές, να μειωθεί η μεταβλητότητα και να στηριχθεί η πράσινη μετάβαση".

Βραχυπρόθεσμα μέτρα

Η Κομισιόν καλεί τα κράτη-μέλη να συνεχίσουν να χρησιμοποιούν το εργαλείο μέτρων που έχει ήδη παρουσιάσει, το οποίο περιέχει μέτρα για μείωση των λογαριασμών ενέργειας. Επιπλέον, τα παρακάτω βραχυπρόθεσμα μέτρα προστίθενεται ενόψει της επόμενης χειμερινής περιόδου:

Στις αγορές αερίου:

- Δίδεται η δυνατότητα στα κράτη-μέλη να επεκτείνουν προσωρινά τις ρυθμίσεις για τις τελικές τιμές σε ένα εύρος καταναλωτών, όπως οικιακούς και βιομηχανικούς.

- Προβλέπονται προσωρινοί "κόφτες" και επείγοντα μέτρα ρευστότητας για τη στήριξη της αποτελεσματικής λειτουργίας των αγορών εμπορευμάτων, λαμβάνοντας υπόψη τους κανονισμούς κρατικών ενισχύσεων.

- Χρήση της Ενεργειακής Πλατφόρμας της Ε.Ε. για συσσωρευμένη ζήτηση αερίου, εξασφάλιση ανταγωνιστικών τιμών αερίου μέσω κοινών αγορών και μείωση της εξάρτησης από το ρωσικό αέριο.

Επιλογές παρέμβασης στις αγορές ηλεκτρισμού για τα κράτη-μέλη:

- Η πιθανότητα ανακατανομής υπερβολικών κερδών για τη στήριξη των καταναλωτών επεκτείνεται και στην επόμενη χειμερινή περίοδο.

- Επιπλέον, τα έσοδα συμφόρησης μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη χρηματοδότηση των καταναλωτών.

- Προσωρινή εξαίρεση δίδεται για ρυθμιζόμενες τιμές λιανικής για κάλυψη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.

- Για περιοχές με περιορισμένη διασύνδεση, επιτρέπονται επιδοτήσεις για το κόστος καυσίμων ηλεκτροπαραγωγής ώστε να μειωθεί η τιμή του ηλεκτρισμού, εφόσον είναι σχεδιασμένες με τρόπο συμβατό προς την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Ιδίως σε ότι έχει να κάνει με την απουσία περιορισμών στις διασυνοριακές εξαγωγές, τη νομοθεσία ανά κλάδο και τις κρατικές ενισχύσεις.

Μέτρα για την περίπτωση πλήρους διακοπής των ρωσικών προμηθειών αερίου

Σε περίπτωση πλήρους διακοπής των ρωσικών προμηθειών, ίσως χρειαστούν κι άλλα έκτακτα μέτρα για διαχείριση της κατάστασης. Η Κομισιόν καλεί τα κράτη-μέλη να αναθεωρήσουν τα σχέδια έκτακτης ανάγκης που έχουν εκπονήσει και να λάβουν υπόψη τις συστάσεις που προετοίμασε η Κομισιόν.

Η Κομισιόν θα διευκολύνει την προετοιμασία ενός σχεδίου συντονισμένης μείωσης της ευρωπαϊκής ζήτησης με προληπτικά μέτρα περικοπών ώστε να είναι έτοιμη αν προκύψει η ανάγκη. Με βάση το πνεύμα της αλληλεγγύης, τα κράτη-μέλη που επηρεάζονται λιγότερο θα περιορίσουν τη ζήτηση για αέριο προς όφελος των κρατών που επηρεάζονται περισσότερο.

Πέραν των παραπάνω, ίσως χρειαστεί διοικητικά οριζόμενο όριο στην τιμή του αερίου σε ευρωπαϊκό επίπεδο ως απάντηση σε μια πλήρη διακοπή. Αν εφαρμοστεί, το πλαφόν αυτό θα έχει περιορισμένη διάρκεια και δεν θα υπονομεύσει την ικανότητα της Ε.Ε. να προσελκύει εναλλακτικές πηγές αερίου από αγωγούς ή LNG ή να μειώσει τη ζήτηση.

Μια ανθεκτική αρχιτεκτονική της αγοράς ηλεκτρισμού

Η πρόσφατη έκθεση του ACER κατέληξε στο ότι τα θεμελιώδη της αγοράς αποφέρουν σημαντικά πλεονεκτήματα στους καταναλωτές. Επίσης, σημειώνει ότι υπάρχουν πολλοί τρόποι για την προστασία τους και για φθηνό ρεύμα, για να κάνουν την αγορά πιο ανθεκτική σε μελλοντικούς τριγμούς και να την ευθυγραμμίσουν με τους στόχους της Πράσινης Συμφωνίας.

Κατ' επέκταση, η Κομισιόν απαριθμεί μια σειρά από θέματα προς μελέτη για τη βέλτιστη μελλοντική λειτουργία της αγοράς. Αυτά περιλαμβάνουν εργαλεία αγοράς για προστασία απέναντι στις διακυμάνσεις, μέτρα ενίσχυσης της διαχείρισης ζήτησης και προώθησης αυτοκατανάλωσης, κατάλληλα επενδυτικά σήματα και μια πιο διαφανής εποπτεία της αγοράς. Με βάση την ανάλυση που παρουσιάζεται σήμερα, η Κομισιόν θα ξεκινήσει μια διαδικασία προσδιορισμού των επιπτώσεων για πιθανές αλλαγές στο σχεδιασμό της αγοράς ηλεκτρισμού.