Μια κρίση μέσα στην κρίση: Πώς το Ουκρανικό γιγαντώνει το ενεργειακό πρόβλημα και δίνει τροφή στα «κίτρινα γιλέκα» - Τιμολογιακός εφιάλτης έως το καλοκαίρι

Επτά μήνες μετά το ξέσπασμα της ενεργειακής κρίσης στην Ευρώπη, αυτή περνά πλέον σε άλλο επίπεδο. Από μια κρίση που είχε ενεργοποιήσει στρεβλώσεις και προβλήματα στην αγορά, κρυμμένα επί χρόνια κάτω από το χαλί, τώρα μετατρέπεται σε μια κρίση ακρίβειας μακράς διάρκειας.

Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, την οποία σημειωτέον χρηματοδοτεί ο ίδιος ο ευρωπαίος καταναλωτής μέσω του ολοένα και ακριβότερου φυσικού αερίου που πληρώνει στην Gazprom, παγιώνει - άγνωστο για πόσο καιρό - υψηλά επίπεδα για τις τιμές, συμπιέζει τα εισοδήματα των ευρωπαίων και δίνει τροφή σε κινήματα τύπου «κίτρινα γιλέκα».

Πλέον δεν μιλάμε μόνο για έξαρση της ακρίβειας, αλλά για τον κίνδυνο κοινωνικής αποσταθεροποίησης. Και μπορεί, να μην έχουμε ακόμη δει μαζικές αντιδράσεις, αλλά όσο οι πολίτες της Ευρώπης θα συνειδητοποιούν ότι φτωχαίνουν, είναι θέμα χρόνου να επανεμφανιστούν τα «κίτρινα γιλέκα» ή άλλα παρόμοια σχήματα.

Το πρώτο βήμα είναι η αύξηση των απλήρωτων λογαριασμών, ο πολλαπλασιασμός στους διακανονισμούς, οι φόβοι για κανόνια στην αγορά, ένα κλίμα υπαρκτό τόσο στην Ελλάδα όσο και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Το δεύτερο βήμα θα γίνει όσο θα παγιώνεται η ακρίβεια, και οι καταναλωτές θα βλέπουν ότι έχουμε ακόμη μπροστά μας πολλούς μήνες με λογαριασμούς- φωτιά, με κίνδυνο κοινωνικές αναταραχές, αποσταθεροποιητικές κινήσεις και ένα νέο κύμα ευρωσκεπτικισμού. Αν και η ακρίβεια έχει αγκαλιάσει κάθε πτυχή της κοινωνικής και επιχειρηματικής δραστηριότητας, με κίνδυνο να οδηγηθούμε σε ακραίες καταστάσεις, η Ευρώπη παραμένει πίσω από τα γεγονότα.

Επιπλέον κόστος έως 11 δισ ;

Τα νούμερα τρομάζουν. Αρκεί να σκεφτεί κανείς ότι ένα χρόνο πριν, η μέση τιμή ρεύματος στη χονδρική ήταν 50-60 ευρώ / MWh, και με μια ετήσια κατανάλωση 50-55 TWh, πληρώναμε ετησίως ως Ελλάδα γύρω στα 3 δισ. ευρώ για ηλεκτρική ενέργεια. Αλλά χθες, οι τιμές φυσικού αερίου σκαρφάλωσαν ως τα 144 ευρώ / MWh, για να υποχωρήσουν αργότερα στα 120. Τιμές σαν αυτές μεταφράζονται σε 250-300 ευρώ / MWh στην χονδρική του ρεύματος. Αν τους επόμενους μήνες παγιωθούν παρόμοια επίπεδα τιμών στο αέριο, τότε τα 3 δισ. ευρώ που πληρώναμε ετησίως στην Ελλάδα μέχρι τις αρχές του 2021 για ηλεκτρισμό θα αποτελούν μια μακρινή γλυκιά ανάμνηση. Ανάλογα με τις εξελίξεις, ελλοχεύει ο κίνδυνος η Ελλάδα να βρεθεί αντιμέτωπη με έναν επιπλέον ετήσιο δυσθεώρητο κόστος, από 5 δισ. ευρώ (με μέση ετήσια χονδρική στα 90 ευρώ/ Mwh), έως... 11 δισ, εφόσον η χονδρική στο ρεύμα «κλειδώσει» για μήνες σε επίπεδα 200-250 ευρώ.

Και όλα αυτά χωρίς να συνυπολογίζουμε τα επιπλέον κόστη που θα χρειαστεί να καταβάλουμε για το πετρέλαιο και για το φυσικό αέριο ως θέρμανση.

Ανάγκη για ευρωπαϊκές παρεμβάσεις

Είναι προφανές ότι τέτοια χρήματα δεν υπάρχουν. Για να αντιληφθεί κανείς τι σημαίνει ένα επιπλέον ετήσιο κόστος για ρεύμα γύρω στα 11 δισ ευρώ, όλος ο ετήσιος τζίρος της ΔΕΗ είναι 5 δισ.

Απουσιάζουν ακόμη 6 δισ ευρώ. Από αυτά, περίπου τα μισά, έχουν βάλει η ΔΕΗ (800 εκατ μέσω εκπτώσεων και άλλων παρεμβάσεων) και η κυβέρνηση (2 δισ από τον Σεπτέμβριο έως σήμερα), ωστόσο απομένουν ακόμη 3 δισ. που δίχως ευρωπαϊκή παρέμβαση, θα κληθούν να πληρώσουν οι καταναλωτές.

Καθόλου τυχαία η πρόταση Μητσοτάκη, που υιοθετήθηκε στο κείμενο συμπερασμάτων της χθεσινής Συνόδου Κορυφής για τη δημιουργία ενός πανευρωπαϊκού Ταμείου, που θα χρηματοδοτείται με έσοδα από τις δημοπρασίες ρύπων και το οποίο θα παρέχει στήριξη σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Δίχως γενναίες παρεμβάσεις από ΕΕ που θα βάζουν φρένο ή θα απορροφήσουν τις μεγάλες αυξήσεις και θα καθησυχάζουν τους καταναλωτές, συγκρατώντας τις ανεξόφλητες οφειλές, δεν υπάρχει τύχη.

Το τρίμηνο -φωτιά Μαρτίου - Μαΐου 

Αύριο πάντως το ρεύμα θα πωλείται στη χονδρεμπορική αγορά στα 235 ευρώ η μεγαβατώρα από 175 ευρώ χθες. Τα παραπάνω θα αποτυπωθούν στα τιμολόγια του τριμήνου Μαρτίου, Απριλίου, Μαΐου, όπου τον τόνο θα δίνουν τα 400άρια και 500άρια. Από το Περιστέρι μέχρι την αγροτική Εδεσσα στην Μακεδονία, ένα τυπικό νοικοκυριό καλείται πλέον να πληρώσει εκκαθαριστικό 4μήνου 420-430 ευρώ, χωρίς να υπολογίζονται οι επιδοτήσεις. Αφαιρουμένων των περίπου 100 ευρώ της στήριξης, απομένει ένα καθαρό ποσό άνω των 300 ευρώ. Ολοένα και λιγότεροι πελάτες πληρώνουν πλέον ολόκληρη την οφειλή, με τα αιτήματα για διακανονισμό να γνωρίζουν έξαρση.

Από τις αρχές του μήνα μέχρι και χθες 24 Φεβρουαρίου, η μέση τιμή εκκαθάρισης (ΤΕΑ) στην αγορά ήταν στα επίπεδα των 210 ευρώ / MWh, ωστόσο ο μήνας θα κλείσει προφανώς σε υψηλότερα επίπεδα. Αν τα πράγματα κυλήσουν έτσι, τότε ένα τυπικό νοικοκυριό θα κληθεί για παράδειγμα να πληρώσει 450 ευρώ στον τετραμηνιαίο εκκαθαριστικό του Μαρτίου, έναντι 438 ευρώ που είχε πληρώσει καταναλωτής με τα ίδια χαρακτηριστικά στον εκκαθαριστικό του Φεβρουαρίου. Διαφορές που από μήνα σε μήνα, ναι μεν είναι μικρές, ωστόσο οι λογαριασμοί παραμένουν καρφωμένοι σε δυσθεώρητα επίπεδα για έβδομο συνεχόμενο μήνα, και ενώ είναι πλέον σαφές ότι ο Μάρτιος δεν θα είναι ο τελευταίος μήνας.