Αντιμέτωποι με το υψηλό ενεργειακό κόστος πρέπει να κοιτάξουμε μπροστά

Η ενεργειακή κρίση που βιώνουμε το τελευταίο διάστημα ανέδειξε την ευαισθησία του ενεργειακού συστήματος, ορισμένες λανθασμένες επιλογές πανευρωπαϊκά και την ανάγκη ευρύτερων μεταρρυθμίσεων.  Η κρίση αυτή δεν οφείλεται μόνο σε ενδο-ενεργειακούς παράγοντες, αλλά και σε ευρύτερες τάσεις και επιδράσεις, που έχουν προκληθεί από την πανδημία

Γνωρίζουμε ότι η πανδημία οδήγησε συνολικά σε ένα απότομο σταμάτημα και επανεκκίνηση της οικονομίας, πράγμα που συντάραξε τις εφοδιαστικές αλυσίδες, τον προγραμματισμό των επιχειρήσεων, τις κρατικές πολιτικές και φυσικά τις προβλέψεις όλων. Ο τομέας της ενέργειας, ως βασικός πυλώνας της οικονομίας,  δεν θα μπορούσε να μην επηρεαστεί από ένα τόσο δυνατό τριγμό και αυτό που βιώνουμε σήμερα είναι σε ένα βαθμό απότοκο της πανδημίας.

Ταυτόχρονα, είναι γεγονός ότι ο ενεργειακός τομέας και οι αγορές του δεν σχεδιάστηκαν ώστε να μπορούν να ανταποκρίνονται σε τόσο σύντομες και έντονες αλλαγές. Η πανδημία δεν είναι η μόνη έκτακτη περίσταση που έπληξε τον κλάδο, καθώς βλέπουμε πλέον κάθε χρόνο και λόγω της κλιματικής αλλαγής ορισμένα ακραία καιρικά φαινόμενα που ανατρέπουν παραδοχές δεκαετιών και αποτελούν σημαντικό ζήτημα για τα δίκτυα.

Αντιμέτωποι, λοιπόν, με έκτακτες περιστάσεις καλούμαστε να ανταποκριθούμε και να διασφαλίσουμε την επάρκεια εφοδιασμού, την προμήθεια των καταναλωτών, τη συγκράτηση  των τιμών σε αποδεκτά επίπεδα, αλλά και να βεβαιώσουμε ότι συνεχίζεται η ενεργειακή μετάβαση δίχως πισωγυρίσματα.

Η νέα αρχιτεκτονική του ενεργειακού συστήματος θα είναι πιο αποκεντρωμένη από πριν με έμφαση στον ψηφιακό μετασχηματισμό, τις ταχείες αντιδράσεις, την προώθηση των πιο ανταγωνιστικών τεχνολογιών και την ανταμοιβή των πιο καινοτόμων λύσεων για να δομηθεί ένα σύστημα πιο εύρωστο και ανθεκτικό μακροπρόθεσμα. Παράλληλα, οι ΑΠΕ έχουν γίνει πλέον η τεχνολογία με το χαμηλότερο κόστος, άρα όσες μονάδες αυτού του είδους προσθέτουμε, τόσο μειώνουμε το κόστος στο εξής. Στις ΑΠΕ πρέπει να προστεθεί η αποθήκευση ενέργειας ώστε να προσφέρει δυνατότητες ευελιξίας και σταθερότητας, ενώ μελλοντικά το πράσινο υδρογόνο και άλλες τεχνολογικές λύσεις θα φέρουν ακόμα μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα.

Καθώς οι ανατιμήσεις έχουν αρχίσει πλέον να περνούν στο κομμάτι της λιανικής και στον τελικό καταναλωτή, υπάρχει μια σειρά από εργαλεία που μπορούν να βοηθήσουν. Καταρχήν, βλέπουμε τις αντιδράσεις των κυβερνήσεων που σπεύδουν να καλύψουν τις αυξήσεις με πακέτα στήριξης ώστε να απαλύνουν την επίδραση ιδίως για τους ευάλωτους καταναλωτές. Σε επίπεδο προμηθευτή, η εμπειρία των τελευταίων δύο ετών αναδεικνύει την ανάγκη για αντασφάλιση μέσω των εργαλείων που προσφέρει η αγορά και εκεί είναι που η ανάπτυξη του target model μπορεί να φέρει ακόμα περισσότερες λύσεις, άρα είναι ξεκάθαρη η ανάγκη περαιτέρω ανάπτυξης των σχετικών αγορών.

Αξίζει να κάνουμε και μια ιδιαίτερη αναφορά στην αγορά του φυσικού αερίου, η οποία την τελευταία δεκαετία έγινε πιο παγκοσμιοποιημένη από ποτέ και εκεί εντοπίζεται σε ένα βαθμό η αιτία των ανατιμήσεων. Καθώς η Ευρώπη περιόρισε σημαντικά τις ποσότητες μέσω αγωγών και αύξησε τις αντίστοιχες του LNG βρέθηκε να ανταγωνίζεται την Ασία και άλλες χώρες με ότι αυτό συνεπάγεται σε όρους ζήτησης και παραδόσεων. Χαρακτηριστικό είναι πως σύμφωνα με το CSIS, η Κίνα απορρόφησε φέτος το 80% των νέων ποσοτήτων LNG. Την ίδια στιγμή, το Ινστιτούτο Ενέργειας της Οξφόρδης εκτιμά πως η ρωσική Gazprom δεν είναι σε θέση να αυξήσει τις δικές της εξαγωγές λόγω περιορισμών στην παραγωγή και όχι τόσο εξαιτίας πολιτικών παιγνίων που έχουν να κάνουν με τον αγωγό Nord Stream 2. Μιλάμε δηλαδή για δομικά θέματα της αγοράς.

Ως εκ τούτου, αυτή τη στιγμή η Ευρώπη απλά λαμβάνει το LNG που απομένει στην παγκόσμια αγορά από τους άλλους μεγάλους καταναλωτές και την ίδια στιγμή δεν αυξάνονται στον αναγκαίο βαθμό οι εισαγωγές μέσω αγωγών με συνέπεια να υπάρχει έλλειψη σε περιόδους υψηλής ζήτησης, άρα οι λύσεις πρέπει να αναζητηθούν σε επίπεδο ευρωπαϊκής πολιτικής πρωτίστως.

Η δική μας χώρα διαθέτει πλέον πολλαπλές πηγές και οδεύσεις εφοδιασμού, που θα ενισχυθούν με τα νέα έργα όπως το FRSU της Αλεξανδρούπολης, τον αγωγό με τη Β. Μακεδονία και την αποθήκη της Ν. Καβάλας ώστε να αποκτήσει ακόμα μεγαλύτερη ευελιξία και να γίνει κόμβος για την περιοχή. Σε κάθε περίπτωση, ο ρόλος του φυσικού αερίου στο εγχώριο ενεργειακό μείγμα είναι κρίσιμος, άρα χρειάζεται προσεκτικός σχεδιασμός από την κυβέρνηση και από τους παίκτες της αγοράς ενόψει του φετινού χειμώνα και ακόμα παραπέρα.

Όπως είναι φυσικό, χρειάζεται ένας ευρύς διάλογος για όλα αυτά τα φλέγοντα θέματα τόσο εντός της δικής μας αγοράς, όσο και πανευρωπαϊκά. Η Ελληνική Εταιρεία Ενεργειακής Οικονομίας (ΗΑΕΕ) διοργανώνει αυτή την εβδομάδα από τις 28 Σεπτεμβρίου ως τις 1 Οκτωβρίου το 6ο Συμπόσιο Ενεργειακής Μετάβασης, όπου αξιωματούχοι, ειδικοί, στελέχη και ακαδημαϊκοί από την Ελλάδα και το εξωτερικό θα καταθέσουν τις απόψεις τους και θα προχωρήσουν σε ένα γόνιμο διάλογο με στόχο τον εντοπισμό των κατάλληλων λύσεων.

- Ο Σπύρος Παπαευθυμίου είναι πρόεδρος της ΗΑΕΕ.