H (νέα) επιβαλλόμενη έκτακτη εισφορά σε έργα Α.Π.Ε. και Σ.Η.Θ.Υ.Α. και η έννομη προστασία των παραγωγών

Οι παραγωγοί ΑΠΕ τελούν εν αναμονή της έκδοσης από τους αρμόδιους διαχειριστές (ΔΑΠΕΕΠ Α.Ε. και ΔΕΔΔΗΕ Α.Ε.) και αποστολής προς αυτούς έως το τέλος του τρέχοντος μηνός ενημερωτικών σημειωμάτων, δια των οποίων θα αναλύεται κατά μήνα το ποσό της άρτι επιβληθείσης έκτακτης εισφοράς ποσοστού 6% επί του τιμήματος της πωληθείσας ηλεκτρικής ενέργειας εντός του έτους 2020. Η εν λόγω προσφάτως θεσπισθείσα νέα αναδρομική επιβάρυνση βαρύνει και τους ιδιοκτήτες οικιακών φωτοβολταϊκών, μια κατηγορία πολιτών που προέβησαν σε μια επενδυτική πρωτοβουλία, την οποία - μάλλον μόνο θεωρητικώς – η ελληνική Πολιτεία διακηρύττει ότι πολλαπλώς στηρίζει. 

Ενόψει  τούτου, κρίνεται σκόπιμο να ανατρέξουμε στις πρόσφατες νομοθετικές ρυθμίσεις με τις οποίες επεβλήθη η ανωτέρω (νέα) έκτακτη εισφορά. Επί της ουσίας, δίχως διάθεση ωραιοποίησης και παρά τις κατά καιρούς ορολογικές λειάνσεις αλλά και τους εναλλασσόμενους νομοτυπολογικούς τρόπους, που υιοθετεί ο νομοθέτης για να περιενδύσει λεκτικά δικαιοκρατικά έκθετες αναδρομικές παρεμβάσεις στο σύστημα «εγγυημένων» τιμών, είναι σαφές ότι πρόκειται για μια ακόμη νομοθετικά επιβαλλόμενη αναδρομική μείωση του «εγγυημένου» εσόδου των παραγωγών ΑΠΕ. 

Ειδικότερα, με τη διάταξη της παρ. 1 περ. α) του άρθρου 157 του ν. 4759/2020 («Επιβολή έκτακτης εισφοράς σε έργα Α.Π.Ε. και Σ.Η.Θ.Υ.Α. - Χρέωση εκπροσώπων φορτίου ηλεκτρικής ενέργειας - Τροποποίηση του άρθρου 143 του ν. 4001/2011») προβλέπεται η επιβολή άπαξ έκτακτης εισφοράς στους παραγωγούς Α.Π.Ε. και Σ.Η.Θ.Υ.Α. που έχουν τεθεί σε λειτουργία έως και την 31η.12.2015, χωρίς ωστόσο να παρέχει ο νομοθέτης οιαδήποτε στοιχειοθέτηση για την τυχόν αντικειμενική δικαιολόγηση της επιλογής του συγκεκριμένου ημερολογιακού οροσήμου. Το ποσό της έκτακτης εισφοράς υπολογίζεται σε ποσοστό 6% επί του (προ ΦΠΑ) τιμήματος πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας που εγχέεται από τον Παραγωγό στο σύστημα ή το διασυνδεδεμένο δίκτυο ή στα ηλεκτρικά συστήματα των Μη Διασυνδεδεμένων Νησιών (Μ.Δ.Ν.), για πωλήσεις που έλαβαν χώρα κατά το έτος 2020, ήτοι αφορά στα τιμολόγια πώλησης του διαστήματος 1/1/2020 έως και 31/12/2020.

Περαιτέρω, καθορίζεται η διαδικασία και ο τρόπος απόδοσης της ως άνω επιβαλλόμενης έκτακτης εισφοράς. Συγκεκριμένα, έως την 31η Ιανουαρίου 2021 ο κατά περίπτωση αρμόδιος Διαχειριστής του συστήματος  (ΔΑΠΕΕΠ Α.Ε. για το Διασυνδεδεμένο Σύστημα και ΔΕΔΔΗΕ Α.Ε. για τα Μη Διασυνδεδεμένα Νησιά) καλείται να εκδώσει και να αποστείλει στον υπόχρεο παραγωγό Α.Π.Ε. ενημερωτικό σημείωμα, με την κατά μήνα ανάλυση του ποσού της έκτακτης εισφοράς. Τα ποσά της έκτακτης εισφοράς για τους μήνες του 2020, υπολογίζονται επί του επί τιμολόγηση μηνιαίου ποσού εκάστου μήνα του έτους 2020, παρακρατούνται δε και συμψηφίζονται εντός του 2021 με τις πληρωμές από τον αρμόδιο Διαχειριστή προς τον παραγωγό Α.Π.Ε. των τιμολογίων των αντιστοίχων μηνών.

Επιπλέον, για την περίπτωση των φ/β σταθμών που εμπίπτουν στο Ειδικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης Φωτοβολταϊκών Συστημάτων σε κτιριακές εγκαταστάσεις (λεγόμενα «οικιακά φωτοβολταϊκά»), προβλέπεται ότι το ποσοστό της έκτακτης εισφοράς υπολογίζεται επί της κατά αναλογία παραγωγής του σταθμού με βάση τα αντίστοιχα χρονομερίδια της περιόδου από την 1η.1.2020 έως και την 31η.12.2020, κατόπιν υπολογισμών της ΔΕΔΔΗΕ Α.Ε. Η τελευταία δε ενημερώνει τον τρέχοντα προμηθευτή ηλεκτρικής ενέργειας (εκπρόσωπο φορτίου του πελάτη), ο οποίος εφαρμόζει και συμψηφίζει την παραπάνω έκτακτη εισφορά με τις μελλοντικές χρεοπιστώσεις προς τους δικαιούχους του ειδικού προγράμματος βάσει της παραγωγής του φωτοβολταϊκού συστήματος της αντίστοιχης περιόδου του έτους 2020, μειώνοντας αντίστοιχα τις απαιτήσεις του από τον Ειδικό Λογαριασμό του άρθρου 143 του ν. 4001/2011 (Α΄ 179). Συνεπώς, καταλαμβάνονται πλήρως από την εν λόγω θεσπιζόμενη επαχθή ρύθμιση και οι ιδιοκτήτες οικιακών φωτοβολταϊκών στέγης.   

Ο επιστημονικά υπεύθυνος επιστημονικός λόγος από τη σκοπιά της νομικής επιστήμης οφείλει να δομεί τις αποτιμήσεις του με προσήλωση σε βασικές δικαιοκρατικές αρχές. Ενόψει αυτού του δεδομένου δεν μπορεί παρά να διατυπώνει τον προβληματισμό του για τέτοιες νομοθετικές πρακτικές που υπονομεύουν καίρια την ασφάλεια δικαίου, όχι μόνο έναντι των επενδυτών στον τομέα των ΑΠΕ αλλά και έναντι όλων των ενεργειακών παικτών σε όποια σχετική αγορά (relevant market) και αν δραστηριοποιούνται. Οι αναδρομικές παρεμβάσεις συνιστούν κατ΄ ουσίαν συνομολόγηση κακού σχεδιασμού εκ μέρους της Πολιτείας αλλά και χαλαρών δικαιοκρατικών και εν γένει θεσμικών ανασχέσεων. Οι περιενδύσεις των αναδρομικών παρεμβάσεων με μόνιμες επικλήσεις «έκτακτων αναγκών» (εδώ της πανδημίας, παλαιότερα της δημοσιονομικής κρίσης ή της υπερθέρμανσης της αγοράς κλπ) δεν είναι επιστημονικά πειστικές, αλλά αποπροσανατολιστικές εν σχέσει με τις δομικές στρεβλώσεις της εγχώριας ενεργειακής αγοράς που επανατροφοδοτούν καταστάσεις ελλειμμάτων του ΕΛΑΠΕ σε περιοδική βάση. Επιπλέον, συσκοτίζουν την ανάγκη διαρθρωτικών παρεμβάσεων που είναι πλέον απαραίτητες στην παρούσα κρίσιμη συγκυρία. Στοιχειώδεις γνώσεις στο γνωστικό αντικείμενο της ενεργειακής ρύθμισης αλλά και μνήμη εν σχέσει με χειρισμούς που αιτιωδώς συνέδραμαν στην για πολλοστή φορά διατάραξη της χρηματοοικονομικής ισορροπίας του ΕΛΑΠΕ, καθιστούν την εν λόγω επιχειρηματολογία αίολη. Αν «έκτακτες ανάγκες» ανά τακτά χρονικά διαστήματα καθιστούν «επιβεβλημένες» αναδρομικές παρεμβάσεις, καθίσταται μάλλον σαφές ότι δεν είναι αυτές μόνο υπόλογες για τα εμφανιζόμενα προβλήματα. 

Τα παραπάνω δεν συνιστούν αμιγώς θεωρητική ανάλυση, αλλά οδηγούν στη στοιχειοθέτηση πλειόνων εστιών νομικού προβληματισμού σε σχέση με τη νομιμότητα της επιβληθείσας νέας «έκτακτης εισφοράς», εδραζομένων τόσο στο εθνικό όσο και το ενωσιακό δίκαιο. Τούτων λεχθέντων, κατόπιν της επικείμενης έκδοσης και αποστολής προς τους Παραγωγούς Α.Π.Ε., έως το τέλος Ιανουαρίου 2021, των ως άνω ειδικών ενημερωτικών σημειωμάτων, δύνανται οι τελευταίοι στη συνέχεια να προβούν άμεσα στις ενδεικνυόμενες για την έννομή τους προστασία νομικές ενέργειες για την αμφισβήτηση της νομιμότητας του εν λόγω νέου επαχθούς μέτρου και για την εναντίωση (μη αποδοχή) της εν λόγω έμμεσης αναδρομικής περικοπής του συμβατικού τιμήματος.

Επιμέλεια: «Μεταξάς & Συνεργάτες – Δικηγόροι & Νομικοί Σύμβουλοι» (www.metaxaslaw.gr)