Ιωάννου: Αυξομειώσεις στην τιμή του ρεύματος υπάρχουν σε όλη την Ευρώπη - Μείωση μακροπρόθεσμα μέσα από το target model και τη σύζευξη

Το target model θα επιφέρει μακροπρόθεσμα καλύτερες τιμές χονδρεμπορικής παρά τα πρόσκαιρα σκαμπανεβάσματα που παρατηρούνται σήμερα, όπως τόνισε σήμερα μιλώντας σε εκδήλωση της ΗΑΕΕ ο Γιώργος Ιωάννου, διευθύνων σύμβουλος του Χρηματιστηρίου Ενέργειας.

Αναφορικά με αυτό το φλέγον θέμα της διαμόρφωσης υψηλών τιμών εσχάτως ως αποτέλεσμα της αγοράς εξισορρόπησης, ο κ. Ιωάννου δήλωσε ότι δεν μπορεί να κάνει κρίση αναφορικά με τις τιμές γιατί εκπροσωπεί το θεσμικό φορέα που περνάνε οι εντολές. Πάντως, επισήμανε ότι η σχέση προσφοράς-ζήτησης είναι που διαμορφώνει τα επίπεδα των τιμών και για να έχουμε αποτέλεσμα θετικό στις τιμές θα πρέπει να κοιτάξουμε πρωτίστως αυτά τα βασικά στοιχεία που διαμορφώνουν τα επίπεδα. "Δεν είναι δουλειά του ΕΧΕ να κρίνει πως διαμορφώνονται", υπογράμμισε.

Επιπλέον, ο κ. Ιωάννου στάθηκε στο ότι το model θα έχει πολύ θετικές επιδράσεις σε ένα όχι μεγάλο βάθος χρόνου σε όλες τις αγορές, καθώς σύντομα έρχεται η αξιοποίηση των διασυνδέσεων και η μεγαλύτερη σύγκλιση με τις ευρωπαϊκές τιμές. Υπενθύμισε ότι και στις χώρες της Ευρώπης διαμορφώνονται διαφορετικά επίπεδα τιμών σε καθημερινή βάση, καθώς η αγορά είναι δυναμική.

Από εκεί και πέρα, τονίστηκε σε σχέση με την ανάπτυξη του μοντέλου-στόχου ότι η ευρωπαϊκή αγορά έχει περάσει πολλά στάδια από το 2014 όταν ξεκίνησε η σύζευξη της προημερήσιας αγοράς. Σήμερα έχει σχεδόν ολοκληρωθεί και η σύζευξη των ενδοημερησίων αγορών και η μόνη που απομένει είναι η ελληνική διότι υπήρχε διαφορά στο μοντέλο που λειτουργούσε η χώρα μας και δεν ήταν συμβατό. Το target model τέθηκε σε λειτουργία επιτέλους, όπως τόνισε, και αναμένονται σύντομα δύο πολύ ουσιαστικά βήματα, η σύζευξη της προημερήσιας αγοράς με την Ιταλία και με τη Βουλγαρία ώστε να γίνει κατανοητό τι σημαίνει η σύζευξη και πως το target model θα υλοποιήσει τους στόχους. Ένα ακόμη σημείο είναι ότι μέσα στα πλάνα της ευρωπαϊκής αγοράς πρωτεύοντα ρόλο έχει η απανθρακοποίηση. Ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στη προσαρμογή των αγορών με βάση τη διείσδυση και επέκταση των ΑΠΕ ώστε να μπορούν να λειτουργούν αποτελεσματικά ως ουσιώδη μέλη και να υπάρχει σωστή εποπτεία.

Μιλώντας για τις πρώτες ημέρες λειτουργίας των νέων αγορών, ο κ. Ιωάννου δήλωσε ότι η μετάβαση ήταν απόλυτα επιτυχημένη. Στο τεχνικό επίπεδο υπήρξε μια βασική αλλαγή σε περιορισμένο χρόνο για έλεγχο, αλλά το αποτέλεσμα ήταν επιτυχές και δεν υπήρχαν προβλήματα. Η αγορά εκκαθαρίστηκε κανονικά και επομένως όλο το μοντέλο λειτούργησε κανονικότατα σε αντίθεση με αρκετές άλλες χώρες. Το μοντέλο αγκαλιάστηκε από τους συμμετέχοντες, οι οποίοι προσπαθούν να προσαρμοστούν και αυτό διακρίνεται γιατί σιγά σιγά διαφαίνονται στρατηγικές και παρεμβάσεις μέσα στη νέα αγορά. "Σαν ΕΧΕ αυτό θέλαμε να πετύχουμε", επισήμανε.

Σε ότι έχει να κάνει με τις προσδοκίες, ο κ. Ιωάννου δήλωσε ότι το βασικό στοιχείο είναι η ενσωμάτωση στη συνολική ευρωπαϊκή αγορά, ότι για πρώτη φορά το μοντέλο είναι αποδεκτό σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Ο ίδιος εκτιμά ότι "σίγουρα μέσα από το μοντέλο θα υπάρξει αύξηση του ανταγωνισμού, ειδικά όταν περάσουμε στη συνδυασμένη αγορά. Με την ισότιμη πρόσβαση στις διασυνοριακές συναλλαγές και την αξιοποίηση των διασυνδέσεων θα φτάσουμε σε ασφάλεια εφοδιασμού. Ταυτόχρονα, θα δούμε τη δυναμική ενσωμάτωση όλων των ΑΠΕ γιατί τους προσφέρονται για πρώτη φορά τα εργαλεία να μπορούν να διαχειρίζονται τη διαδικασία. Συνολικά, περιμένουμε αύξηση του κοινωνικού οφέλους, ευκαιρίες και ανάπτυξη. Θεωρώ ότι οι θετικές πλευρές παραγωγής εμπορίας και προμήθειας θα πάνε σε επόμενο στάδιο με πιο ορθολογικό τρόπο διαχείρισης της δυναμικότητας που μέχρι στιγμής ήταν καταπιεσμένη. Εν τέλει, θα φτάσουμε σε έναν ορθολογισμό των τιμών και μια ισορροπία τους σε σχέση με την Ευρώπη".

Το νέο μοντέλο εγκυμονεί διαφορετικές ευκαιρίες και προκλήσεις για τους συμμετέχοντες. Για παράδειγμα, οι συμβατικοί παραγωγοί θα πρέπει να διαχειριστούν βέλτιστα τις μονάδες τους στα πλαίσια των συνθηκών που θέτουν οι νέες αγορές και χρησιμοποιώντας τις εντολές πώλησης και αγοράς. Μπορούν να αναπτύξουν στρατηγικές, αλλά αυτές δεν θα πρέπει να είναι μυωπικές. Τέτοιου είδους χειρισμοί μπορούν να αποφέρουν πρόσκαιρα κέρδη, αλλά δεν οδηγούν σε ένα εύρος που θα πρέπει να έχουν οι παραγωγοί αυτοί ώστε να υπάρχει βελτιστοποίηση σε μακροχρόνιο επίπεδο.

Από την πλευρά τους, οι ΑΠΕ έχουν αυτή τη στιγμή πολλές ευκαιρίες είτε αν διαθέτουν παλιότερα συμβόλαια είτε λειτουργούν μέσω των ΦΟΣΕ, πάντα με στόχο τη μεγιστοποίηση του πλεονάσματος, όμως θα πρέπει να αρχίσουν να προετοιμάζονται έντονα για μια σημαντική αλλαγή σύντομα, να μπορούν να διορθώνουν τις θέσεις τους μέσα από την ενδοημερήσια αγορά και να μην έχουν έκθεση στην αγορά εξισορρόπσηης, γιατί εκεί το παιχνίδι είναι επίπονο. Ταυτόχρονα, θα πρέπει να σκέφτονται όπως οι συμβατικοί παραγωγοί για το πως θα χρησιμοποιήσουν βέλτιστα τη νέα αγορά παραγώγων που μπορεί να προσφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα γιατί μπορεί να αντισταθμίσει κινδύνους που έρχονται από τα σκαμπανεβάσματα των τιμών. Τέλος, σημαντική είναι η χρήση όλων των νέων εργαλείων για όλους τους παίκτες, με έμφαση στους προμηθευτές και το hedging για να μπορούν να έχουν μια ισορροπία. Επομένως, όλοι έχουν να κερδίσουν από τα εργαλεία αρκεί να μπορούν να τα χρησιμοποιούν βέλτιστα, σύμφωνα με το διευθύνοντα του ΕΧΕ.

Αναφορικά με την αγορά των παραγώγων, ο κ. Ιωάννου ανέφερε ότι η εν λόγω αγορά πιέστηκε να ξεκινήσει αρκετά νωρίς για να μπορέσουν οι συμμετέχοντες να κατανοήσουν τι σημαίνει hedging με εντολές και εξοικείωση. Δυστυχώς, δεν το έκαναν πολλοί και φτάσαμε στην έναρξη με ελάχιστες συναλλαγές. Εν συνεχεία, από την έναρξη των νέων αγορών επεκτάθηκαν τα προϊόντα που προσφέρονται δίνοντας τη δυνατότητα hedging σε μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Σε κάθε περίπτωση, τα σκαμπανεβάσματα τιμών είναι αναμενόμενα στη νέα αγορά και επίσης σημαντικό στοιχείο είναι πλέον η δυνατότητα φυσικής παράδοσης.

Ακόμη μια σημαντική αλλαγή είναι η εμπλοκή των συστημικών τραπεζών στη διαδικασία. Ένα από τα κύρια προβλήματα προηγουμένως ήταν η έκθεση χρηματοπιστωτικών κινδύνων, αλλά τώρα αυτά περνάνε μέσα από τα εκκαθαριστικά μέλη και ευτυχώς οι περισσότεροι συμμετέχοντες παίζουν μέσα από αυτά και επομένως υπάρχει πολύ πιο αποτελεσματική εκκαθάριση.

Τα επόμενα βήματα

Το αμέσως επόμενο βήμα στις νέες αγορές είναι η σύζευξη της ενδοημερήσιας αγοράς με την Ιταλία που προχωρά κανονικά. Οι σχετικές δοκιμές είναι επιτυχείς και στις 15/12 θα λειτουργήσει η σύζευξη, την οποία ο κ. Ιωάννου τη χαρακτήρισε πιθανώς σημαντικότερη ακόμα και από την ημερομηνία της 1ης Νοεμβρίου, όταν και λειτούργησε για πρώτη φορά το target model. 

Στη συνέχεια, μέσα στο 2021 θα γίνει η σύζευξη με τη Βουλγαρία ώστε να υπάρχει και στα βόρεια σύνορα σύζευξη και καλύτερες συνθήκες ανταγωνσμού. 

Πέρα από τη σύζευξη των αγορών με τις γειτονικές χώρες, βασικό χαρακτήρισε ο κ. Ιωάννου και το βάθρο εμπορίας φυσικού αερίου. Όπως τόνισε, "εργαζόμαστε πυρετωδώς με το ΔΕΣΦΑ, με τη ΡΑΕ και το ΥΠΕΝ ώστε σύντομα πριν το τέλος του 2021 να είναι πραγματικότητα. Το θέλουν όλοι στην αγορά και θα δώσει ένα μοχλό περαιτέρω ανάπτυξης μιας αγοράς με πολύ καλά χαρακτηριστικά, δηλαδή πολλαπλούς παίκτες, πολλαπλές πηγές και μια ενδιαφέρουσα μετάβαση".