Το απρόσμενο θέμα που έθεσαν οι Αιγύπτιοι στο Δένδια - Τι "παίζει" με το Μεγάλο Αιθιοπικό Φράγμα

Εκτενή αναφορά σε ένα θέμα ενεργειακού ενδιαφέροντος, που οι περισσότεροι μάλλον δε θα περίμεναν ότι θα απασχολούσε ιδιαίτερα τις συναντήσεις που είχε ο υπ. Εξωτερικών Ν. Δένδιας στο Κάιρο, έκανε στις σχετικές επίσημες δηλώσεις ο εκπρόσωπος του υπ. Εξωτερικών της Αιγύπτου Άχμεντ Χάφεζ. Πρόκειται για το θέμα του λεγόμενου Μεγάλου Αιθιοπικού Φράγματος.

Όπως ανέφερε ο εκπρόσωπος του αιγυπτιακού υπουργείου Εξωτερικών, ο Σάμεχ Σούκρι (σ.σ.: υπουργός Εξωτερικών της Αιγύπτου) συζήτησε με τον Έλληνα ομόλογό του τις τελευταίες εξελίξεις στο Μεγάλο Αιθιοπικό Φράγμα, επισημαίνοντας την επιδεινούμενη κατάσταση που έχουν φτάσει οι τριμερείς διαπραγματεύσεις λόγω της «αιθιοπικής αδιαλλαξίας», παρά τη σοβαρότητα που επέδειξε το Κάιρο για να φτάσει σε μία «δίκαιη και ισορροπημένη συμφωνία» που να λαμβάνει υπόψη τα συμφέροντα της Αιγύπτου, του Σουδάν και της Αιθιοπίας.

Το Μεγάλο Φράγμα για την Αναγέννηση της Αιθιοπίας (GERD), όπως είναι το πλήρες όνομα του έργου, είναι ένα τεράστιο υδροηλεκτρικό φράγμα στον Νείλο ποταμό, με παραγωγική δυνατότητα που θα φτάνει τα 6GW. Πρόκειται για ένα τα μεγαλύτερα υδροηλεκτρικά φράγματα στον κόσμο, η κατασκευή του οποίου ξεκίνησε το 2012 στην Αιθιοπία. 

Το συνολικό κόστος του οποίου εκτιμάται ότι θα ανέλθει στα 4 δισ. δολάρια, και ο σχεδιασμός της Αιθιοπίας προέβλεπε την έναρξη της ηλεκτροπαραγωγής αξιοποιώντας το φράγμα στα τέλη του 2020, με το έργο να γίνεται πλήρως λειτουργικό ως το 2022.

Το ζήτημα του Μεγάλου Αιθιοπικού Φράγματος απασχολεί έντονα εδώ και καιρό την Αίγυπτο, ενώ συχνά βρίσκεται ψηλά στα πρωτοσέλιδα του αιγυπτιακού τύπου και κατέχει σημαίνουσα θέση στις πολιτικές και οικονομικές εξελίξεις της χώρας.

Η προσοχή που δίνεται στο θέμα είναι τέτοια, που ακόμα και η ελληνική πρεσβεία στο Κάιρο ενημερώνει τακτικά και αναλυτικά για τις σχετικές εξελίξεις την Αθήνα.

Γιατί αντιδρά η Αίγυπτος

Οι αντιδράσεις της Αιγύπτου πηγάζουν από την ανησυχία ότι το έργο θα επιφέρει μεγάλη μείωση της ροής του Νείλου, από τον οποίο η Αίγυπτος εξαρτάται σε ποσοστό 90% για την κάλυψη των αναγκών ύδρευσης και άρδευσης. 

Αντίστοιχες ανησυχίες έχουν εκφραστεί και από την πλευρά του Σουδάν, από το οποίο επίσης διέρχεται ο Νείλος.

Οι κινήσεις της αιγυπτιακής πλευράς αποσκοπούν στην εξασφάλιση τουλάχιστον 40 δισ. κ.μ. νερού το χρόνο, με την Αιθιοπία να αρνείται μέχρι στιγμής να δώσει τις σχετικές εγγυήσεις.  

Η συζήτηση μεταξύ των εμπλεκόμενων μερών έχει πλέον επεκταθεί στο κατά πόσο ισχύουν οι ερμηνείες που αποδίδουν οι διάφορες πλευρές στο περιεχόμενο σχετικών διεθνών συνθηκών που αφορούν ζητήματα περί του Νείλου.

Η εξέλιξη των διαπραγματεύσεων 

Στην παρούσα φάση, η κυβέρνηση της Αιγύπτου, όπως και η ομόλογή της του Σουδάν, αντιδρά σφόδρα στο ενδεχόμενο μονομερούς εκκίνησης της πλήρωσης της δεξαμενής του φράγματος από την Αιθιοπία, θεωρώντας ότι κάτι τέτοιο παραβιάζει τα συμφωνηθέντα ήδη από το 2015.

Οι τριμερείς διαβουλεύσεις είχαν διακοπεί στα τέλη Φεβρουαρίου, όταν η αιθιοπική πλευρά είχε αρνηθεί να προσέλθει στον τελικό γύρο συνομιλιών στην Ουάσινγκτον και να συνυπογράψει το σχέδιο συμφωνίας που είχε υποβληθεί από τις ΗΠΑ και την Παγκόσμια Τράπεζα. Η Αίγυπτος επιμένει ότι αυτό το σχέδιο πρέπει να αποτελέσει τη βάση για τη συνέχιση των διαβουλεύσεων.

Με την κυβέρνηση του Σουδάν να έχει αναλάβει διαμεσολαβητικό ρόλο, οι τριμερείς συνομιλίες μεταξύ Αιγύπτου, Αιθιοπίας και Σουδάν ξεκίνησαν και πάλι στις αρχές του μήνα, με στόχο το κλείσιμο των εκκρεμοτήτων σε ό,τι αφορά τους όρους πλήρωσης της υδάτινης δεξαμενής και λειτουργίας του μεγάλου αιθιοπικού ιδροηλεκτρικού φράγματος.

Ο πρωθυπουργός της Αιθιοπίας δήλωσε προ ημερών ότι οι καθυστερήσεις στην υλοποίηση του μεγάλου υδροηλεκτρικού φράγματος έχουν κοστίζει στο αιθιοπικό κράτος περίπου 1 δισ. ευρώ το χρόνο την τελευταία εξαετία, επιρρίπτοντας ευθύνη και στην προηγούμενη κυβέρνηση της χώρας του.

Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της Αιγύπτου έχει τονίσει ότι οι συνομιλίες πρέπει να διεξαχθούν με αυστηρό χρονοδιάγραμμα, ώστε να μην αποτελέσουν άλλοθι για περαιτέρω καθυστερήσεις.

Πάντως, ήδη με την έναρξη του νέου γύρου επαφών, η Αίγυπτος φρόντισε να επισημάνει τις επιφυλάξεις της, με κυβερνητικές πηγές να αναφέρουν ότι διαπιστώθηκε και πάλι η τάση της αιθιοπικής πλευράς να ξεκινήσει από την αρχή τη συζήτηση όλων των ζητημάτων, επιμένοντας στην έναρξη πλήρωσης της δεξαμενής από τον Ιούλιο.

Είναι χαρακτηριστικό ότι μετά από 4 ημέρες διαπραγματεύσεων σε επίπεδο υπουργών Υδάτινων Πόρων, με παρατηρητές από τις ΗΠΑ, την ΕΕ και τη Ν. Αφρική, η Αίγυπτος κατήγγειλε τη συνεχιζόμενη αδιαλλαξία και έλλειψη πολιτικής βούλησης από την αιθιοπική πλευρά.

Ως ενδεικτική της αδιαλλαξίας αυτής, προβλήθηκε η άρνηση της Αιθιοπίας να συζητήσει το σοβαρό τεχνικό ζήτημα των μέτρων αντιμετώπισης των περιόδων παρατεταμένης ξηρασίας.

Ο αιγυπτιακός και ο σουδανικός τύπος μετέφεραν πληροφορίες από κυβερνητικές πηγές των δυο χωρών, σύμφωνα με τις οποίες αυτές απέρριψαν εκ νέου την αιθιοπική πρόταση για πλήρωση και λειτουργία του φράγματος.

Από την πλευρά της, η αιθιοπική πλευρά έχει διαμηνύσει ότι σε περίπτωση που δεν επιτευχθεί συμφωνία, θα προχωρήσει στην έναρξη πλήρωσης του φράγματος μέσα στον προσεχή Ιούλιο.