Τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα έρχονται για να κυριαρχήσουν - Παραμένει σημαντικό "βαρίδι" το κόστος μπαταρίας

Ο εξηλεκτρισμός του τομέα μεταφορών αναμένεται να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην απανθρακοποίηση του ενεργειακού συστήματος παγκοσμίως, εφόσον το δίκτυο τροφοδοτείται με πράσινη ενέργεια. Στη διάρκεια του 2018, τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα λόγω της ταχείας τεχνολογικής ανάπτυξης αναμένεται να φτάσουν το επίπεδο των πετρελαιοκίνητων και τελικά να επιτύχουν φθηνότερο κόστος για τον ιδιοκτήτη τους με ορίζοντα το 2022 ακόμα κι αν τα συμβατικά οχήματα συνεχίσουν να παρουσιάζουν βελτίωση στην αποδοτικότητα καυσίμου της τάξεως του 3.5% το χρόνο. Και μπορεί η πορεία προς την ηλεκτροδότηση των μεταφορών να προχωράει και να αποτελεί ισχυρή τάση του κλάδου, όμως κάτι τέτοιο δεν σημαίνει πως πραγματοποιείται ευθύγραμμα και ομαλά.

Οικονομική Βιωσιμότητα και στόχοι προς επίτευξη

Νέα μελέτη της Ένωσης Ευρωπαίων Κατασκευαστών Αυτοκινήτων (ACEA) σχετικά με το στόχο εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα στην αυτοκίνηση δείχνει ότι η οικονομική βιωσιμότητα των ηλεκτρικών αυτοκινήτων παραμένει αποτρεπτικός παράγοντας για τους υποψήφιους αγοραστές σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η ανάλυση, η οποία συγκρίνει τα εθνικά δεδομένα σχετικά με την αγορά ηλεκτρικών αυτοκινήτων (ECVs) με το κατα κεφαλήν ΑΕΠ, δείχνει ότι το μερίδιο της αγοράς για τα ECVs είναι κοντά στο 0% σε χώρες με κατά κεφαλήν ΑΕΠ κάτω των 18.000 ευρώ, ενώ δεν ξεπερνάει το 0.75% στα μισά από το σύνολο των κρατών-μελών της ΕΕ.

Να θυμίσουμε ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει ως στόχο προς υιοθέτηση από τα κράτη μέλη, οι πωλήσεις ηλεκτρικών αυτοκινήτων να φτάσουν το 15% μέχρι το 2025 και 30% μέχρι το 2030. Να σημειώθει ότι το 2017, οι πωλήσεις ηλεκτρικών αυτοκινήτων αντιπροσώπευαν μόλις το 0.7% των συνολικών πωλήσεων αυτοκινήτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Εν όψει της επικείμενης συζήτησης για την διαμόρφωση ευρωπαϊκής πολιτικής στήριξης της ηλεκτροκίνησης, η ACEA επισημαίνει πως οι στόχοι που τίθενται πρέπει να είναι ρεαλιστικοί, μακριά από ανεδαφικές εκτιμήσεις λαμβάνοντας υπόψη το ρυθμό ανάπτυξης της εν λόγω αγοράς, όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στο προοίμιο της έκθεσης.

Ο δύσκολος "κάβος" που πρέπει να ξεπεραστεί

Το μεγάλο αγκάθι της ηλεκτροκίνησης παραμένει μέχρι στιγμής το κόστος κατασκευής μιας μπαταρίας, η οποία αποτελεί το πιο ακριβό μέρος ενός ηλεκτρικού αυτοκινήτου, γεγονός που επιδρά, με την σειρά του, καθοριστικά στο συνολικό κόστος και κατ΄επέκταση στο ανταγωνισμό με τα συμβατικά οχήματα. Αντιπροσωπεύει περίπου το 50% της αξίας του αυτοκινήτου που όμως αναμένεται – και επιδιώκεται – να μειωθεί στο 18%-22% μέχρι το 2030, χάρη στην τεχνολογική ανάπτυξη και την αύξηση της παραγωγής.

Σε πρόσφατη μελέτη του, το Bloomberg New Energy Finance (BNEF) εκτιμάει πως το κόστος της μπαταρίας ενός ηλεκτρικού αυτοκινήτου θα μειωθεί κάτω από τα $100/KWh μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 2020, φτάνοντας σε μια μέση τιμή των $73/KWh το 2030.

Ένα στοιχείο που επηρεάζει σημαντικά το κόστος μιας μπαταρίας είναι οι διακυμάνσεις στις τιμές των πρώτων υλών που χρησιμοποιούνται για την κατασκευή μιας μπαταρίας, όπως ανέδειξε σε πρόσφατη μελέτη της, ομάδα επιστημόνων του MIT. Στην ανάλυσή τους ανέδειξαν πως χωρίς σωστό σχεδιασμό, ενδεχομένως να προκύψει ζήτημα έλλειψης ορισμένων μετάλλων που απαιτούνται για να στηρίξουν την ταχέως αναπτυσσόμενη κατασκευαστική δραστηριότητα μπαταριών λιθίου για ηλεκτρικά αυτοκίνητα μέσα στα επόμενα χρόνια. 

Ειδικότερα, ερωτηματικά γεννιούνται όσον αφορά την ομαλή τροφοδοσία κοβάλτιου και λίθιου σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα. Βέβαια, σημειώνεται πως ακόμη κι αν γνωρίσουμε μια τεράστια ανάπτυξη στην αγορά ηλεκτρικών αυτοκινήτων μέσα στην επόμενη δεκαετία, αναμένεται πως λιγότερο από το 1% των γνωστών αποθεμάτων λιθίου θα χρειαστεί να εξορυχθεί για την κάλυψη των αναγκών της αγοράς.

Από την άλλη, η τροφοδοσία κοβαλτίου είναι μια πιο περίπλοκη υπόθεση, καθώς συνήθως αποτελεί υποπροϊόν άλλων εξορυκτικών δραστηριοτήτων και συγκεκριμένα της εξόρυξης νικελίου και χαλκού. Το κύριο πρόβλημα που διαταράσσει την προμήθεια κοβαλτίου αφορά την αδυναμία εκκίνησης νέων εργασιών εξόρυξης, δεδομένου ότι οι υψηλότερες τιμές που προκαλούνται από την σπανιότητα δεν θα τονώσουν την προσφορά με τον τρόπο που θα συνέβαινε με άλλα προϊόντα της αγοράς. Σύμφωνα με το BNEF, το κοβάλτιο έχει την μεγαλύτερη επίδραση στο κόστος κατασκευής μιας μπαταρίας ηλεκτρικού αυτοκινήτου. Αυτό επετείνεται λόγω της μεταβλητότητας της τιμής του κοβαλτίου που προκαλείται από βραχυπρόθεσμου χαρακτήρα περιορισμούς στην τροφοδοσία.

Τέλος, κοινό τόπο των παραπάνω εκθέσεων αποτελεί το γεγονός πως η μειώση των τιμών των μπαταριών αναμένεται να οδηγήσει σε ισοτιμία κόστους ανάμεσα στα ηλεκτροκίνητα αυτοκίνητα και τα συμβατικά μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 2020. Κατά συνέπεια, μια τέτοια εξέλιξη, δεδομένου του χαμηλότερου κόστους λειτουργίας για τα ηλεκτροκίνητα αυτοκίνητα σε σύκριση με ανταγωνιστικές εναλλακτικές, προβλέπεται να γιγαντώσει την αγορά ηλεκτροκίνητων σε παγκόσμιο επίπεδο. Μάλιστα, το BNEF προβλέπει 60 εκατομμύρια πωλήσεις νέων ηλεκτροκίνητων αυτοκινήτων μέχρι το 2040, αριθμός που αντιστοιχεί στο 54% των νέων πωλήσεων αυτοκινήτων, χαμηλών δασμών, παγκοσμίως.