Τρία χρόνια μετά τη Lehman

Τρία χρόνια μετά την κατάρρευση της Lehman Brothers το Σεπτέμβριο του 2008, οι κίνδυνοι μίας νέας παγκόσμιας παλινδρόμησης στην ύφεση, αλλά και ενός ανεξέλεγκτου ντόμινο κατάρρευσης κρατών και χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων είναι όσο ποτέ υπαρκτός. Η εμπλοκή είναι, κατά κύριο λόγο, πολιτική τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ευρωζώνη, με τη δυναμική των εσωτερικών πολιτικών ισορροπιών τόσο στην Ουάσιγκτον όσο και στο Βερολίνο να κρατούν σε ομηρεία το μέλλον της παγκόσμιας οικονομίας.

Στο παραπάνω σκηνικό, ο μεγάλος ωφελημένος είναι ο κερδοσκοπικός καπιταλισμός που -αν και υπαίτιος της κρίσης- έχει μέχρι στιγμής αποφύγει άξιο λόγου περιορισμό και έλεγχο των δραστηριοτήτων του, αλλά και συμμετοχή στο κόστος μιας κατάστασης έκτακτης ανάγκης. Ειρωνεία της τύχης και της ιστορίας οι ΗΠΑ και η Γερμανία, οι δύο χώρες που υποτίθεται ότι είχαν ζωντανή τη μνήμη των οικονομικών κρίσεων του Μεσοπολέμου, αντί να δώσουν προτεραιότητα σε στρατηγικές ευρύτατης εθνικής συναίνεσης, και περιφερειακής και παγκόσμιας συνεργασίας, έχουν υποτάξει την αναζήτηση εξόδου από την κρίση στις εσωτερικές κομματικές και μικροπολιτικές αντιπαραθέσεις, αλλά και στις υπερσυντηρητικές ιδεολογικές και ιδεολογικοπολιτικές προσεγγίσεις, που τις τελευταίες δεκαετίες είχαν καταστεί «Μοναδική Σκέψη»:

Στις ΗΠΑ, οι Ρεπουμπλικάνοι οδήγησαν τον περασμένο Αύγουστο τη χώρα στο παρά πέντε της στάσης πληρωμών και στη συνέχεια έχουν αρχίσει έναν επικίνδυνο πόλεμο χαρακωμάτων εναντίον των οικονομικών και κοινωνικών επιλογών του Λευκού Οίκου. Ο στόχος είναι ένας και μοναδικός: να εμποδίσουν την επανεκλογή του Ομπάμα το Νοέμβριο του 2012 γιατί γνωρίζουν πολύ καλά ότι θα πρόκειται για το οριστικό τέλος της κληρονομιάς του Ρέιγκαν και των Νεοσυντηρητικών του Μπους υιού. Θα αντέξει η οικονομία των ΗΠΑ την σχεδόν εμφυλιοπολεμική αυτή ατμόσφαιρα για ένα ακόμη χρόνο;

Ο Ομπάμα είναι διπλή πρόκληση για την αμερικανική Δεξιά και Ακροδεξιά: Συμβολίζει την ολική επαναφορά στον παρεμβατισμό των Ρούζβελτ, Τρούμαν, Κένεντι και Τζόνσον και είναι ταυτόχρονα γιος ενός μετανάστη από την Κένυα.

Στη Γερμανία, η επιθανάτια αγωνία της υπό τη Μέρκελ κυβέρνησης συνασπισμού Χριστιανοδημοκρατών-Φιλελευθέρων αποτελεί βαριά υποθήκη στην ικανότητα της Ευρωζώνης να στηρίξει όχι μόνον την Ελλάδα, την Πορτογαλία και την Ιρλανδία, αλλά να αποτρέψει την επερχόμενη κατάρρευση της Ιταλίας, που θα συμπαρασύρει την Ισπανία και το Βέλγιο, για να φθάσει μέχρι και τη Γαλλία.

Τα όσα καταγράφηκαν προχθές Κυριακή στο Βερολίνο είναι αποκαλυπτικά, καθώς οι Φιλελεύθεροι παρά την καταστροφολογία τους σχετικά με τη χρεοκοπία της Ελλάδας έμειναν έξω από την τοπική Βουλή επιβεβαιώνοντας ότι πρόκειται για πολιτικά μελλοθάνατους, που στις επόμενες γενικές εκλογές θα διαγραφούν από τον εθνικό πολιτικό χάρτη.

Οι αγορές καραδοκούν και αν η Ελλάδα πετύχει στη σημερινή της προσπάθεια, τίποτε δεν εγγυάται ότι η Ιταλία του απερίγραπτου Μπερλουσκόνι θα μπορέσει να αποφύγει την κρίση δανεισμού, αλλά και την προσφυγή στον Προσωρινό Μηχανισμό, που δεν διαθέτει την επάρκεια εγγυήσεων για να την στηρίξει.

Με δεδομένη την ακαμψία των αμερικανικών θεσμών οι ελπίδες πλέον εστιάζονται αποκλειστικά σε αλλαγή στη Γερμανία -μεγάλος συνασπισμός Χριστιανοδημοκρατών - Σοσιαλδημοκρατών ή πρόωρες εκλογές- και σε ήττα του Ν. Σαρκοζί την επόμενη Άνοιξη. Ετσι η Ευρωζώνη θα έχει έστω και στο παρά πέντε την ευκαιρία αλλαγής γραμμής πλεύσης.

Ταυτόχρονη εσωστρέφεια

Ειρωνεία της τύχης και της ιστορίας, οι ΗΠΑ και η Γερμανία, οι δύο χώρες που υποτίθεται ότι είχαν ζωντανή τη μνήμη των οικονομικών κρίσεων του Μεσοπολέμου, αντί να δώσουν προτεραιότητα σε στρατηγικές ευρύτατης εθνικής συναίνεσης, και περιφερειακής και παγκόσμιας συνεργασίας, έχουν υποτάξει την αναζήτηση εξόδου από την κρίση στις εσωτερικές κομματικές και μικροπολιτικές αντιπαραθέσεις, αλλά και στις υπερσυντηρητικές ιδεολογικές και ιδεολογικοπολιτικές προσεγγίσεις που τις τελευταίες δεκαετίες είχαν καταστεί «Μοναδική Σκέψη».

(ΗΜΕΡΗΣΙΑ, 20/9/2011)