Η ΡΑΕ συντονίζει τη Διαβαλκανική Ομάδα Κινδύνου για το φυσικό αέριο

Στον συντονικό ρόλο της ΡΑΕ για την εκπόνηση της Διαβαλκανικής Μελέτης Εκτίμησης Επικινδυνότητας στο φυσικό αέριο, αναφέρθηκε η κα. Νεκταρία Καρακατσάνη, μέλος της Ολομέλειας της ΡΑΕ, σε πρόσφατο συνέδριο. 

«Η ασφάλεια εφοδιασμού με φυσικό αέριο συνιστά ένα από τα θεμελιώδη αλλά και πλέον ευαίσθητα ζητήματα στην ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική. Αναμφίβολα, αποτελεί βασικό άξονα της ενεργειακής ένωσης και ταυτόχρονα, μια σημαντική πρόκληση, που συχνά υπερβαίνει την εθνική διάσταση και καθιστά αναγκαία την περιφερειακή συνεργασία. Η συνεργασία αυτή είναι καταλυτικής σημασίας, προκειμένου να προσδιοριστεί πληρέστερα το φάσμα των παραγόντων κινδύνου και να διαμορφωθεί ένα πλέγμα συντονισμένων μέτρων, ενισχυμένης αποτελεσματικότητας, για την αποτροπή και αντιμετώπιση κρίσεων.

Ο ρόλος της περιφερειακής συνεργασίας υπογραμμίζεται στον Ευρωπαϊκό Κανονισμό 1938/2017, που εκδόθηκε τον προηγούμενο Νοέμβριο. Ο νέος Κανονισμός καθιστά πλέον υποχρεωτικές τις περιφερειακές μελέτες για την αποτίμηση της επικινδυνότητας στο φυσικό αέριο και τον μετριασμό των επιπτώσεων διαφόρων σεναρίων.

Έτσι, πέραν των μελετών επικινδυνότητας που εκπονούνται σε εθνική κλίμακα, η αξιολόγηση συσχετισμένων κινδύνων θα πραγματοποιείται πλέον από κοινού σε περιφερειακές ομάδες κινδύνου (gas supply risk groups), με στόχο τα κράτη μέλη να είναι πληρέστερα προετοιμασμένα σε περιπτώσεις κρίσεων. Αντίστοιχες προβλέψεις θα υιοθετηθούν και στον τομέα του ηλεκτρισμού, μέσω της εξειδίκευσης και εφαρμογής του Πακέτου της Καθαρής Ενέργειας. Επισημαίνεται ότι οι ομάδες κινδύνου που έχουν συγκροτηθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο για το φυσικό αέριο, καθορίστηκαν με βάση σημαντικούς κινδύνους, διεθνούς κλίμακας, που αναδείχθηκαν ως πιθανές απειλές για την ασφάλεια εφοδιασμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ειδικότερα, οι κίνδυνοι αυτοί εντοπίστηκαν κατά την βραχυπρόθεσμη εκτίμηση αντοχής (resilience), η οποία εκπονήθηκε τον Οκτώβριο του 2014 από τον ENSTO-G, δηλαδή τον κοινό φορέα των Ευρωπαίων Διαχειριστών Συστημάτων Μεταφοράς Αερίου.

Η περιφερειακή συνεργασία είναι ιδιαίτερα κρίσιμη για τα Βαλκάνια, λόγω των ιδιαιτεροτήτων της περιοχής. Αυτό υπογραμμίζεται άλλωστε από τα αποτελέσματα πρόσφατων προσομοιώσεων, σε ευρωπαϊκό επίπεδο, διαφόρων σεναρίων διαταραχής εφοδιασμού και υποδομών φυσικού αερίου, σε μελέτη που διενήργησε ο ENTSO-G. Αντίστοιχα συμπεράσματα συνάγονται από την Διαβαλκανική μελέτη επικινδυνότητας, που εκπόνησε το 2015 το JRC, δηλαδή το Ερευνητικό Ινστιτούτο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Για τον μετριασμό αυτών των παραγόντων κινδύνου, προβλέπεται Κοινό Σχέδιο Προληπτικής Δράσης, ενώ παράλληλα προσδιορίζονται ρυθμιστικές συμφωνίες μεταξύ των Κρατών Μελών (solidarity arrangements), προκειμένου να κατοχυρωθούν οι προστατευόμενοι καταναλωτές των χωρών (κατεξοχήν οικιακοί και ορισμένες κατηγορίες κοινωνικών υπηρεσιών).

Στην Διαβαλκανική Ομάδα Κινδύνου, στην οποία συμμετέχουν οι χώρες Ελλάδα, Βουλγαρία και Ρουμανία, η ελληνική πλευρά έχει αναλάβει τον κρίσιμο, συντονιστικό ρόλο για την εκπόνηση της Κοινής Μελέτης Εκτίμησης Επικινδυνότητας. Με βάση το νομοθετικό πλαίσιο, αρμόδια αρχή για τη χώρα μας είναι η ΡΑΕ, ενώ στις δύο άλλες χώρες, αρμόδιοι φορείς είναι τα υπουργεία ενέργειας. 

Στις 15 Φεβρουαρίου του 2018, πραγματοποιήθηκε στα γραφεία της ΡΑΕ η πρώτη συνάντηση  της Διαβαλκανικής Ομάδας Κινδύνου, παρουσία εμπλεκόμενων φορέων αλλά και εκπροσώπων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Οι στόχοι της πρώτης συνάντησης (kick-off meeting) ήταν:

-       Να τονιστεί η δέσμευση των κρατών μελών στον κοινό στόχο, δηλαδή την εκπόνηση της περιφερειακής μελέτης επικινδυνότητας και την διαμόρφωση αμοιβαίων δεσμεύσεων για την αποτροπή και αντιμετώπιση κρίσεων.

-       Να αναλυθούν οι απαιτήσεις που θέτει ο Νέος Κανονισμός και οι προκλήσεις που καλούμαστε να αντιμετωπίσουμε. Η υιοθέτηση συνεκτικών ορισμών και δεικτών καθώς και η πληρότητα των υποβληθέντων στοιχείων, βάσει του προτύπου που εισάγει ο νέος Κανονισμός, συνιστούν βασικά προαπαιτούμενα.

-       Να συζητηθούν μεθοδολογικές προσεγγίσεις για την ορθή αποτύπωση των συστημάτων φυσικού αερίου και τις προσομοιώσεις τους σε κρίσιμες συνθήκες. 

-       Να προσδιοριστεί το χρονοδιάγραμμα ενεργειών, ώστε να επιτευχθεί η ολοκλήρωση της περιφερειακής μελέτης τον Οκτώβριο του 2018, όπως προβλέπει ο Κανονισμός.

-       Να αναδειχθούν εξαρχής πιθανές τοπικές ιδιαιτερότητες. Ενδεικτικά σημειώνεται ότι, για τη χώρα μας, μια κρίσιμη παράμετρος είναι η αλληλεπίδραση του φυσικού αερίου με τις εξελίξεις στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Ο τομέας της ηλεκτροπαραγωγής αγγίζει συχνά το 60% της κατανάλωσης φυσικού αερίου. Επομένως, αλλαγές στο ρυθμιστικό πλαίσιο της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας αλλά και τη διείσδυση των ΑΠΕ δύνανται να επηρεάζουν και την κατανάλωση φυσικού αερίου. Η αλληλεπίδραση αυτή θα πρέπει να ληφθεί υπόψη στην κατάρτιση προβλέψεων ζήτησης φυσικού αερίου και αποτελεί διαφοροποίηση συγκριτικά με άλλες χώρες, όπου η μέγιστη ζήτηση καθορίζεται σε σημαντικό βαθμό από τις ανάγκες θέρμανσης και έτσι, περιγράφεται επαρκώς ως συνάρτηση της ελάχιστης θερμοκρασίας.

Όπως τόνισε η κα. Καρακατσάνη, «η επικείμενη μελέτη είναι σύνθετη και απαιτητική, τόσο σε επίπεδο τεχνικό όσο και συντονιστικό. Η εξειδίκευση που έχει αναπτύξει το JRC σε μεθοδολογικά ζητήματα επικινδυνότητας συνιστά πολύτιμο υπόβαθρο, το οποίο θα αξιοποιηθεί και θα εμπλουτιστεί περαιτέρω. Η ΡΑΕ θα εργαστεί μεθοδικά και στο αντικείμενο αυτό, ώστε να υπερβούμε τις όποιες προκλήσεις, και να εδραιωθεί μια σφαιρική προσέγγιση στην ασφάλεια εφοδιασμού, τόσο στην πρόληψη όσο και στην αντιμετώπιση κινδύνων. Η αξιοποίηση των δυνατοτήτων που προσφέρει η περιφερειακή συνεργασία είναι σαφές ζητούμενο για την ελληνική πλευρά. Είναι σημαντικό η αρχή αυτή, η οποία δεν αποτελεί πλέον επιλογή αλλά υποχρέωση με βάση τον Νέο Κανονισμό, να γίνει αμοιβαία αποδεκτή και να εφαρμοστεί εμπράκτως από όλα τα εμπλεκόμενα μέρη, μέσα από τη συστηματική και έγκαιρη συνδρομή τους στη Διαβαλκανική μελέτη.

Υιοθετώντας την προσέγγιση αυτή, η ΡΑΕ έχει εντάξει δύο κρίσιμα ζητήματα, τη σύζευξη της εγχώριας αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας με τις όμορες χώρες αλλά και την Διαβαλκανική μελέτη επικινδυνότητας στο φυσικό αέριο, στα θέματα που θα συζητηθούν στην επικείμενη περιφερειακή συνάντηση των ρυθμιστών ενέργειας στις αρχές Μαρτίου, παράλληλα με τις εξελίξεις για τον αγωγό IGB. Ο διάλογος αυτός, σε περιφερειακό επίπεδο, αποτελεί μια σημαντική πρωτοβουλία, που πραγματοποιείται στο πλαίσιο της Βουλγαρικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και σηματοδοτεί τη δέσμευση για ενίσχυση της ενεργειακής συνεργασίας στην ευρύτερη περιοχή.»