Ξεσπάθωσε ο Πολωνός πρωθυπουργός: Ζητά "πάγωμα" των δικαιωμάτων CO2 στα 30 ευρώ για ένα χρόνο και άμεση επιστροφή στον άνθρακα

Η άγρια επίθεση της Ρωσίας στην Ουκρανία έριξε τη σκιά της στα όνειρα εκατοντάδων εκατομμυρίων Ευρωπαίων για ένα πιο ασφαλές και καλύτερο μέλλον με βάση τη βιώσιμη και ισότιμη ανάπτυξη. Η ανάκτηση της σταθερότητας και η επίτευξη αξιοπρεπών συνθηκών διαβίωσης για τους ανθρώπους στην Ευρώπη απαιτεί πλέον να εγκαταλειφθούν ορισμένες σημαντικές υποθέσεις, ιδίως στην ενεργειακή πολιτική.

Για να το θέσουμε απλά, είμαστε μάρτυρες του σχηματισμού μιας νέας ενεργειακής τάξης τόσο στην Ευρώπη, όσο και στην υπόλοιπο πλανήτη. Και σε αυτή τη νέα τάξη πρέπει να μπορούμε να ισορροπήσουμε πολλά διαφορετικά συμφέροντα.

Θέλαμε πρώτες ύλες χαμηλού κόστους, ελευθερία από τη δικτατορία, καθαρή ενέργεια και οικονομική ανάπτυξη δίχως αποκλεισμούς. Όμως, μετά τη ρωσική επέμβαση στην Ουκρανία, λάβαμε αντιθέτως ολοένα και ακριβότερες πρώτες ύλες, εξάρτηση από ένα εγκληματικό καθεστώς, αστάθεια και αυξημένη ενεργειακή φτώχεια. Ο πληθωρισμός εν γένει και ιδίως η ραγδαία άνοδος των τιμών ενέργειας είναι τα άμεσα αποτελέσματα της ρωσικής επιθετικότητας.

Μέχρι πρόσφατα, η ευρωπαϊκή ενεργειακή πολιτική ασχολιόταν αποκλειστικά με την κλιματική αλλαγή. Σήμερα, άλλα κράτη-μέλη συμφωνούν με την Πολωνία, η οποία πάντα υπογράμμιζε την ανάγκη διαφοροποίησης των ενεργειακών πηγών, τη στήριξη των αποθεμάτων αερίου και την απεξάρτηση από τους ρωσικούς υδρογονάνθρακες. Πέραν της κλιματικής προστασίας, η ενεργειακή ασφάλεια των κρατών είναι τώρα κρίσιμη. Αυτό είναι το μήνυμα που μετέφερα στους άλλους Ευρωπαίους ηγέτες εκ μέρους όλων των Πολωνών και των Ευρωπαίων που ανησυχούν για το μέλλον.

Ο ενεργειακός τομέας πρέπει να γίνει κατανοητός μέσα σε ένα ευρύτερο πλαίσιο και το θέμα της ασφάλειας πρέπει να λάβει προτεραιότητα. Η Πολωνία αναγνωρίζει τη σημασία της καταπολέμησης της κλιματικής αλλαγής. Όμως, πρέπει να κάνουμε ότι είναι δυνατόν για να εξασφαλίσουμε ότι ο ιός του νεο-ιμπεριαλισμού δεν θα αναπτυχθεί στην πίσω αυλή μας. Αν αφεθεί ανεξέλεγκτος, θα απειλήσει ολόκληρη την ήπειρό μας.

Ο ενεργειακός εκβιασμός του Βλαντιμίρ Πούτιν και ο πόλεμος στην Ουκρανία ήδη συμβάλουν σε μια σημαντική άνοδο της τιμής ηλεκτρισμού και στην αύξηση του πληθωρισμού. Η Ευρώπη έχει να μάθει ένα πολύ σημαντικό μάθημα. Πρέπει να μειώσει δραστικά το κόστος των δικαιωμάτων CO2, που είναι αποφασιστικός παράγοντας για τις ενεργειακές τιμές και έχουν αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Πέντε χρόνια πριν, το κόστος εκπομπής ενός τόνου CO2 ήταν κάτω από 10 ευρώ. Σήμερα βρίσκεται μεταξύ 80 και 100 ευρώ. Τέτοια υψηλά κόστη καθιστούν δύσκολο να επενδύσουν οι βιομηχανίες στην ανάπτυξη νέων πράσινων τεχνολογιών όπως οι ΑΠΕ ή το υδρογόνο.

Αντί να ενισχύει την ανάπτυξη της πράσινης ενέργειας, το σύστημα εμπορίας ρύπων (ETS) αυξάνει τον πληθωρισμό και απειλεί εκατομμύρια πολίτες με φτώχεια. Για αυτό η πολωνική κυβέρνηση καλούσε ανέκαθεν για αλλαγές που θα εμποδίζουν τις τεχνητές αυξήσεις των ενεργειακών τιμών από τους κερδοσκόπους. Σε αρκετά ευρωπαϊκά συμβούλια κορυφής, υπέδειξα ότι πρέπει να δώσουμε τέλος σε αυτή την κερδοσκοπία. Η πίεση απέδωσε καρπούς. Σήμερα φαίνεται πως οι προτάσεις μας θα εφαρμοστούν.

Είναι όμως μονάχα το πρώτο βήμα. Δεν αρκεί να εξαιρέσουμε τα χρηματοοικονομικά ιδρύματα από την εμπορία του ETS. Το ETS πρέπει να σταθεροποιηθεί σε ένα πολύ χαμηλότερο επίπεδο. Πρέπει να εισάγουμε ένα μηχανισμό σταθεροποίησης της τιμής μόνιμα, ώστε να γίνει ευκολότερος ο σχεδιασμός νέων επενδύσεων.

Επόμενο βήμα είναι να αναθεωρηθεί το σχέδιο επέκτασης του ETS σε άλλους τομείς της οικονομίας. Πρόκειται για μια ακόμη μεγάλη κίνηση και παρόλα αυτά στις δύσκολες συνθήκες που βρισκόμαστε, πρέπει να πράξουμε ακόμα περισσότερα. Η πρόταση της Πολωνίας είναι να παγώσει η τιμή των δικαιωμάτων εκπομπών στα 30 ευρώ για τουλάχιστον ένα χρόνο με την πιθανότητα επέκτασης στα δύο χρόνια.

Αν επιτρέψουμε μια απότομη άνοδο στην τιμή των υπηρεσιών, θα ρίχνουμε καύσιμο στην φωτιά του πληθωρισμού. Εν μέσω μιας ενεργειακής κρίσης, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε φτωχοποίηση ολόκληρων κοινωνικών ομάδων, ενισχύοντας τα αισθήματα πολιτικής αναταραχής.

Η Ε.Ε. πρέπει να αναγνωρίσει ότι αν δεν λάβει ένα βήμα προς την σωστή κατεύθυνση, μπορεί να υπονομεύσει ολοκληρωτικά την ενεργειακή της πολιτική. Η πράσινη μετάβαση δεν μπορεί να γίνει με κόστος τη βασική ασφάλεια. Και καθώς μας αναγκάζει η κατάσταση, δεν πρέπει να διαστάσουμε να επιστρέψουμε προσωρινά στις παραδοσιακές μορφές ενέργειας. Ακόμα και μια βραχυπρόθεσμη επιστροφή στον άνθρακα σημαίνει αναβολή των φιλόδοξων κλιματικών στόχων, όμως ίσως να είναι απαραίτητη προϋπόθεση για διατήρηση μιας ισχυρής ευρωπαϊκής κοινότητας ικανής να αντισταθεί στη Ρωσία και να στηρίξει την Ουκρανία.

Ένας φιλόσοφος έγραψε κάποτε ότι μια αλυσίδα είναι τόσο ισχυρή όσο ο πιο αδύναμος κρίκος της. Η τωρινή γεωπολιτική κατάσταση πρέπει να μας παροτρύνει να ενδυναμώσουμε κάθε αδυναμία του ενεργειακού μας συστήματος. Μόνο έτσι θα καταφέρουμε να ξεπεράσουμε τις σημερινές δυσκολίες και να κάνουμε πράξη ένα καλύτερο αύριο.

- του Ματέους Μοραβιέτσκι, πρωθυπουργού της Πολωνίας

(Financial Times)