Ξέφρενο ράλι για πρώτες ύλες - Το «τρίγωνο του λιθίου» και ο αγώνας της ΕΕ για τα κρίσιμα ορυκτά της Λατινικής Αμερικής

Τα τελευταία χρόνια η μεγάλη ανάπτυξη των ημιαγωγών και η έκρηξη της τεχνολογίας έχει πυροδοτήσει ένα ξέφρενο ράλι για πρώτες ύλες.  Η ζήτηση ενισχύεται ακόμα περισσότερο εξαιτίας της πράσινης μετάβασης.

 Σε όλη αυτή τη διαδικασία η Λατινική Αμερική έχει αρκετές φορές βρεθεί σε στο επίκεντρο: χώρες όπως η Χιλή, η Βραζιλία και η Αργεντινή διαθέτουν μερικά από τα μεγαλύτερα αποθέματα πρώτων υλών στον κόσμο - συμπεριλαμβανομένου του λιθίου, του «λευκού χρυσού» που απαιτείται για την τροφοδοσία των μπαταριών ηλεκτρικών οχημάτων. Επί του παρόντος, τα πλούσια σε πόρους έθνη εξάγουν λίθιο στην Κίνα για επεξεργασία και στη συνέχεια αγοράζουν τελικά προϊόντα.

Μέσα στο πλαίσιο αυτό που έχει δημιουργηθεί η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να εξασφαλίσει βαθύτερη συνεργασία με τη Λατινική Αμερική. Αλλά οι χώρες αυτές έχουν άλλα σχέδια:

«Δεν θέλουμε να πουλήσουμε λίθιο στην Ευρώπη… Θέλουμε να πουλήσουμε οχήματα λιθίου που λειτουργούν με μπαταρίες λιθίου», είχε πει με νόημα το κυβερνητικό στέλεχος της Αργεντινής, Gustavo Martínez Pandiani, στο περιθώριο συνόδου κορυφής μεταξύ των ηγετών της ΕΕ και των ομολόγων τους στη Λατινική Αμερική την περασμένη εβδομάδα.

Και πρόσθεσε ότι αυτό θα επιτρέψει στη χώρα του να αναπτύξει τις δικές της δυνατότητες όσον αφορά τις βιομηχανίες της και τις εταιρείες της:  "Αυτός είναι ο τύπος συνεργασίας που θέλουμε να αναπτύξουμε."

Αυξημένος έλεγχος

Αρκετές χώρες στην ευρύτερη περιοχή κινήθηκαν πρόσφατα για να πάρουν μεγαλύτερο έλεγχο των εθνικών τους πόρων και των αλυσίδων εφοδιασμού: Η Βολιβία για παράδειγμα ζήτησε μια κοινή πολιτική λιθίου της Λατινικής Αμερικής, ενώ η Χιλή ανακοίνωσε σχέδια για εθνικοποίηση της βιομηχανίας της.

Οι σχέσεις με την ΕΕ

Η διατήρηση της αξίας που παράγεται μέσω της εξόρυξης πρώτων υλών και της οικοδόμησης αλυσίδων αξίας —με τη διύλιση αυτών των υλικών στο εσωτερικό, ως πρώτο βήμα— είναι πλέον ένα από τα βασικά αιτήματα των χωρών της Νότιας Αμερικής καθώς συνάπτουν εταιρικές σχέσεις με την ΕΕ.

Στο πλαίσιο της συνόδου κορυφής, η Χιλή και η ΕΕ υπέγραψαν μια νέα εταιρική σχέση για την ενσωμάτωση «αλυσίδων αξίας βιώσιμων πρώτων υλών, μεταξύ άλλων μέσω κοινής ανάπτυξης έργων».

«Αυτή ήταν η πρώτη φορά που είχαμε την ευκαιρία να συζητήσουμε με τόσο ξεκάθαρους όρους έναν μηχανισμό που θα μας απομακρύνει από τις εξορύξεις στη Λατινική Αμερική», δήλωσε ο Πρόεδρος της Αργεντινής Alberto Fernández μετά τη σύνοδο κορυφής.

Έκρηξη ζήτησης

Όπως υπογραμμίζει το Politico, η  ΕΕ στηρίζεται στο «τρίγωνο λιθίου» που εκτείνεται στην Αργεντινή, τη Χιλή και τη Βολιβία —η οποία κατέχει περίπου τα μισά από τα αναγνωρισμένα αποθέματα του μετάλλου στον κόσμο— για να τροφοδοτήσει την πράσινη μετάβασή της στο εσωτερικό. Επί του παρόντος, το 78% του λιθίου του μπλοκ προέρχεται από τη Χιλή.

Ωστόσο, οι ειδικοί λένε ότι η πίεση της περιοχής για μεγαλύτερο έλεγχο αυτών των πόρων είναι απίθανο να επηρεάσει αρνητικά την προσφορά του μπλοκ.

«Δεν υπάρχει απαραιτήτως σύγκρουση μεταξύ της Ευρώπης που θέλει να δημιουργήσει τη δική της ικανότητα διύλισης, υποστηρίζοντας παράλληλα περιοχές εταίρους όπως η Λατινική Αμερική στο να κάνουν το ίδιο», δήλωσε ο Chris Heron, εκπρόσωπος του βιομηχανικού λόμπι Eurometaux, υποστηρίζοντας ότι η ζήτηση για τα ορυκτά είναι «τόσο υψηλή που και οι δύο θα πρέπει να συνεργαστούν».

Ο τεράστιος αριθμός ηλεκτρικών αυτοκινήτων που υποτίθεται ότι θα κυκλοφορήσουν στους ευρωπαϊκούς δρόμους τα επόμενα χρόνια, καθώς οι πωλήσεις νέων οχημάτων με κινητήρες εσωτερικής καύσης απαγορεύονται από το 2035, προκαλεί την αύξηση της ζήτησης για μπαταρίες ιόντων λιθίου στα ύψη. Μια μελέτη από το βελγικό πανεπιστήμιο KU Leuven δείχνει ότι η ζήτηση λιθίου θα αυξηθεί κατά 35 φορές μέχρι το 2050.

Η παγκόσμια παραγωγή λιθίου έχει τριπλασιαστεί από το 2015 για να φτάσει τους 100.000 τόνους ετησίως από το 2021, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας . Αυτή η εκθετική ανάπτυξη αναμένεται να συνεχιστεί και οι τιμές αναμένεται επίσης να συνεχίσουν να αυξάνονται .

Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς κύριος στόχος της ΕΕ θα πρέπει να είναι η συνεργασία με την περιοχή για να βγει το λίθιο από το έδαφος και να βγει στην αγορά.

«Η παροχή λιθίου δεν είναι πρόβλημα στη θεωρία, αλλά είναι ένα πρόβλημα στην πράξη», σχολίασε ο Maximilian Fichtner, ειδικός στις μπαταρίες και διευθυντής του Helmholtz Institute Ulm. Υπάρχουν αρκετά αποθέματα λιθίου, αλλά δεν είναι ακόμη διαθέσιμο στην αγορά, καθώς χρειάζονται περίπου 10 χρόνια για να μετατραπεί μια ανακάλυψη σε ορυχείο παραγωγής, είπε.

«Συνεργάτης επιλογής»

Όπως αναφέρει η Politico, οι  Βρυξέλλες κατανοούν επίσης ότι πρέπει να διασφαλίσουν ότι και οι δύο πλευρές επωφελούνται από συνεργασίες πρώτων υλών – κάτι που το μετατρέπει σε βασικό σημείο πώλησης για να ξεχωρίσει από το Πεκίνο.

Η ΕΕ θέλει να γίνει «ο εταίρος της επιλογής» για τις χώρες της Λατινικής Αμερικής, δήλωσε η εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Sonya Gospodinova, λέγοντας ότι στόχος είναι «να αναπτυχθεί από κοινού μια ανταγωνιστική, βιώσιμη και υπεύθυνη βιομηχανία εξόρυξης, επεξεργασίας, διύλισης και ανακύκλωσης κρίσιμων και στρατηγικών πρώτων υλών».

Ο Nicola Beer, Γερμανός βουλευτής του Renew που ηγείται των εργασιών του Κοινοβουλίου σχετικά με τον νόμο περί κρίσιμων πρώτων υλών - το σχέδιο των Βρυξελλών για διαφοροποίηση της προμήθειας βασικών υλικών - είπε ότι «η περαιτέρω επεξεργασία και ανακύκλωση στην Ευρώπη πρέπει να συμβαδίζει με τη δημιουργία βιώσιμης αξίας στις χώρες εταίρους μας, προς όφελος του τοπικού πληθυσμού και της οικονομίας».