Τι προβλέπει το νομοσχέδιο του ΥΠΕΚΑ για την έρευνα υδρογονανθράκων

Έτοιμο σε όλες τις λεπτομέρειές του είναι το νομοσχέδιο του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, με το οποίο δημιουργείται ο κρατικός φορέας που θα διαχειρίζεται στο εξής τα θέματα έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων, ενώ ταυτόχρονα εκσυγχρονίζεται το θεσμικό πλαίσιο για τέτοιου είδους δραστηριότητες, έτσι ώστε να ανοίξει ο δρόμος για να μπούν και πάλι ερευνητικά γεωτρύπανα μετά από απόλυτη απραξία 15 τουλάχιστον χρόνων.

Το νομοσχέδιο αναμένει «τη σειρά του» για να περάσει από το υπουργικό συμβούλιο και να πάει στη συνέχεια στη Βουλή. Την ίδια στιγμή ωστόσο, και ανεξάρτητα από τη διαδικασία ψήφισης του νομοσχεδίου, ετοιμάζεται ο πρώτος διαγωνισμός για την πραγματοποίηση σεισμικών ερευνών μη αποκλειστικής χρήσης από εξειδικευμένες εταιρείες, στη Νοτιοδυτική Ελλάδα, προκειμένου τα στοιχεία που θα αντληθούν, να πουληθούν στις εταιρείες που ενδιαφέρονται για ερευνητικές γεωτρήσεις. Ήδη το υπουργείο ανακοίνωσε τη σύσταση της σχετικής επιτροπής, ενώ τις επόμενες ημέρες αναμένεται να δοθεί σε δημόσια διαβούλευση η προκήρυξη του διαγωνισμού. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ΥΠΕΚΑ, με τα στοιχεία που θα προκύψουν, μαζί με τις προηγηθείσες έρευνες θα καταστεί δυνατό σε χρονικό ορίζοντα 12 μηνών να προκηρυχθεί νέος γύρος παραχωρήσεων.

Τι προβλέπει

Τα βασικά στοιχεία του νομοσχεδίου που παρουσιάζει το energypress είναι, αφενός μεν η σύσταση Φορέα για τη Διαχείριση των Δικαιωμάτων του Δημοσίου, αφετέρου δε η δημιουργία ενός καινούργιου θεσμικού πλαισίου που να αντιστοιχεί στα σύγχρονα διεθνή δεδομένα.

Ειδικότερα, όσον αφορά την παραχώρηση δικαιωμάτων έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων το νομοσχέδιο προβλέπει μεταξύ άλλων:

Εισάγεται το σύστημα «ανοιχτής πόρτας» (open door) εκτός από το ισχύον μέχρι σήμερα σύστημα των «γύρων παραχωρήσεων». Οι περιοχές που εντάσσονται στο σύστημα «ανοιχτής πόρτας», είναι διαθέσιμες σε μόνιμη βάση και μπορούν, ανά πάσα στιγμή, να αποτελέσουν αντικείμενο διαπραγμάτευσης και χορήγησης άδειας για έρευνα και εκμετάλλευση.

Υιοθετείται η μέθοδος των «σεισμικών ερευνών μη αποκλειστικών δεδομένων» (Non-exclusive seismic surveys), που δεν έχει εφαρμοσθεί ποτέ στην Ελλάδα, παρά το ότι αποτελεί αναγνωρισμένη διεθνή πρακτική. Εξειδικευμένες εταιρίες του κλάδου επενδύουν με τον τρόπο αυτό σε έρευνες και τα δεδομένα που προκύπτουν πωλούνται ως πακέτα πληροφοριών. Έτσι, η δαπάνη επιμερίζεται σε πολλούς ενδιαφερομένους (multi-client surveys), γεγονός που θα επιτρέψει στο ελληνικό Δημόσιο να εξερευνήσει ευρείες περιοχές του θαλάσσιου χώρου ανέξοδα αλλά και ταυτόχρονα προσποριζόμενο όφελος από τη συμμετοχή του στα κέρδη από τα έσοδα διανομής των ερευνητικών δεδομένων από τον αδειούχο.

Αυξάνεται η ερευνητική περίοδος των υπό αδειοδότηση οικοπέδων, καθώς και η έκταση των προς αναζήτηση και διερεύνηση οικοπέδων. Είναι προς το συμφέρον του Δημοσίου η, στο συντομότερο δυνατό χρονικό διάστημα, εξερεύνηση των παραγωγικών χαρακτηριστικών των περιοχών, στο βαθμό που οι σύγχρονες τεχνολογικές εξελίξεις επιτρέπουν απολύτως τη διερεύνηση τέτοιων μεγαλύτερων εκτάσεων.

Μειώνεται στο 20% η φορολογία των επιχειρήσεων αναζήτησης, έρευνας και εκμετάλλευσης Υ/Α που θα δραστηριοποιηθούν στην Ελλάδα.

Υιοθετείται αυστηρή περιβαλλοντική πολιτική, σε συμμόρφωση και με τις νέες κατευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης μετά το ατύχημα στον Κόλπο του Μεξικού.

Πρέπει τέλος να σημειωθεί ότι συγκροτήθηκε ήδη επιτροπή υψηλού επιπέδου, με στόχο τη διαμόρφωση ενός ολοκληρωμένου εθνικού πληροφοριακού συστήματος γεωχωρικών και αλφαριθμητικών δεδομένων για την επεξεργασία, ενιαιοποίηση και προβολή σε διεθνείς επενδυτές, του συνόλου των στοιχείων και πληροφοριών που διαθέτει η χώρα από τις έρευνες της τελευταίας 30ετίας. Η διαμόρφωση αυτού του πληροφοριακού συστήματος θα αυξήσει σημαντικά την επενδυτική ελκυστικότητα του ελλαδικού χώρου.

Στην αιτιολογική έκθεση του νομοσχεδίου αναφέρεται ότι σε εύλογο βάθος χρόνου «μπορούμε να καλύψουμε το 1/5 έως 1/3 των εθνικών μας αναγκών σε υδρογονάνθρακες από εγχώριες πηγές».

--------------------------------

Δημιουργία φορέα

Το πρώτο μέρος του νομοσχεδίου προβλέπει τη δημιουργία ενός μικρού, ευέλικτου και αποτελεσματικού σχήματος, με τη μορφή Ανώνυμης Εταιρείας, με μοναδικό μέτοχο το Δημόσιο που θα αναλάβει σε σύντομο χρονικό ορίζοντα (12 – 18 μήνες) τη διενέργεια διεθνούς διαγωνισμού (γύρου παραχωρήσεων) για την παραχώρηση των δικαιωμάτων Έρευνας και Εκμετάλλευσης Υδρογονανθράκων, σε περιοχές όπου τα δεδομένα είναι ώριμα και υπάρχουν ενδείξεις ύπαρξης πετρελαίου ή αερίου.

Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική έκθεση, «Για να κατορθώσει η Χώρα μας να προσελκύσει έμπειρους και οικονομικά εύρωστους επενδυτές στον συγκεκριμένο κλάδο, χρειάζεται να υπάρχει ξεκάθαρο και ελκυστικό νομικό πλαίσιο, συμβατό με τις αρχές της Ε.Ε., αυστηρές προδιαγραφές για την προστασία του περιβάλλοντος καθώς και μηχανισμούς οι οποίοι θα εγγυώνται τη διαφάνεια, την ισότιμη μεταχείριση και την ελαχιστοποίηση των γραφειοκρατικών διαδικασιών, οι οποίοι θα στελεχωθούν με έμπειρα και εξειδικευμένα στελέχη, που κατέχουν το αντικείμενο σε βάθος, και θα αποτελούν αξιόπιστους συνομιλητές. Επομένως είναι απολύτως επιβεβλημένη η άμεση σύσταση με νόμο ενός αμιγώς κρατικού φορέα, που θα αναλάβει το έργο αυτό».

Σκοπός και αντικείμενο της εταιρείας που δημιουργείται, όπως επι λέξει αναφέρεται στο νόμο είναι:

α. Η διαχείριση για λογαριασμό του Ελληνικού Δημοσίου των αποκλειστικών δικαιωμάτων του στην αναζήτηση, έρευνα και εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων στις χερσαίες, υπολίμνιες και υποθαλάσσιες περιοχές, στις οποίες η Ελληνική Δημοκρατία ασκεί κυριαρχία ή κυριαρχικά δικαιώματα

β. Η διαχείριση, ο έλεγχος και η παρακολούθηση όλων των σχετικών συμβάσεων που έχουν συναφθεί στο παρελθόν από το Δημόσιο ή για λογαριασμό αυτού με τρίτους .

γ. Η διερεύνηση και αξιολόγηση του δυναμικού της χώρας σε υδρογονάνθρακες καθώς και ο προγραμματισμός της ανάθεσης και η επίβλεψη εργασιών διερεύνησης και αξιολόγησης του δυναμικού αυτής.

δ. Η συγκέντρωση, αποθήκευση, επεξεργασία, αποτίμηση και διαχείριση των στοιχείων και δεδομένων που αποκτήθηκαν ή αποκτώνται κατά την διάρκεια ερευνών για την αποτίμηση του δυναμικού της χώρας σε υδρογονάνθρακες, καθώς και των στοιχείων και δεδομένων που προκύπτουν από την ανάπτυξη και εκμετάλλευση κοιτασμάτων και η δημιουργία σχετικής Τράπεζας δεδομένων.

ε. Η αιτιολογημένη εισήγηση προς τον Υπουργό ΠΕΚΑ των προτεινόμενων περιοχών προς παραχώρηση δικαιωμάτων αναζήτησης, έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων.

στ. Η χορήγηση των αδειών αναζήτησης υδρογονανθράκων

ζ . Η προετοιμασία και διεξαγωγή των σχετικών διαγωνισμών για τη σύναψη συμβάσεων έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων και η προβολή τους στην διεθνή σχετική αγορά.

η. Η αξιολόγηση των αιτήσεων συμμετοχής στους εν λόγω διαγωνισμούς σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις της κείμενης νομοθεσίας.

θ. Η διαπραγμάτευση των όρων των συμβάσεων για την παραχώρηση δικαιωμάτων, έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων καθώς και η υπογραφή και υποβολή για έγκριση στον Υπουργό ΠΕΚΑ των σχετικών συμβάσεων.

ι. Η συνεχής και συστηματική παρακολούθηση και έλεγχος της ορθής εκτέλεσης των όρων των παραπάνω συμβάσεων καθώς και η υποβολή κάθε έτος στο Υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής (ΥΠΕΚΑ) έκθεσης σε σχέση με την πρόοδο των εργασιών και την τήρηση των όρων της σύμβασης από τον ανάδοχο.

ια. Η κατάρτιση Κανονισμών Ασφαλείας και Υγιεινής καθώς και προστασίας του περιβάλλοντος για τις εργασίες της περίπτωσης α, οι οποίες εγκρίνονται με απόφαση του Υπουργού ΠΕΚΑ και του κατά περίπτωση συναρμόδιου Υπουργού.

ιβ. Η εκπόνηση οικονομοτεχνικών αποτιμήσεων των προς παραχώρηση περιοχών και η ανάλυση των σχετικών επιχειρηματικών κινδύνων καθώς και οικονομοτεχνικών μελετών ανάπτυξης κοιτασμάτων με στόχο την μεγιστοποίηση του δημοσίου οφέλους από τις εργασίες των επενδυτών.

ιγ. Η υποβολή στον Υπουργό ΠΕΚΑ ανά τριετία επιχειρησιακού σχεδίου (business plan) προγραμματισμού και υλοποίησης των στόχων της.

ιδ. Η συνεχής παρακολούθηση και ανάλυση της διεθνούς ενεργειακής αγοράς, ιδιαιτέρως σε θέματα έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων και η γνωστοποίηση των αποτελεσμάτων τους στο ΥΠΕΚΑ.

ιε. Εισήγηση προς τον Υπουργό ΠΕΚΑ για διάθεση σε τρίτους με αντάλλαγμα στοιχείων και δεδομένων

ιζ. Εισήγηση προς τους Υπουργούς Οικονομίας και Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής για τον καθορισμό της διαδικασίας και των προϋποθέσεων χρήσης, ανάπτυξης και εκμετάλλευσης υπόγειων φυσικών χώρων για την αποθήκευση φυσικού αερίου. Η διαχείριση για λογαριασμό του Ελληνικού Δημοσίου της ως άνω διαδικασίας και η παρακολούθηση των σχετικών συμβάσεων.

Το μετοχικό κεφάλαιο της Εταιρίας ορίζεται σε ένα εκατομμύριο Ευρώ, το οποίο καταβάλλεται από το Ελληνικό Δημόσιο υπερ του οποίου εκδίδεται μια μετοχή, η οποία είναι αμεταβίβαστη. Το Δημόσιο για την άσκηση των μετοχικών δικαιωμάτων του εκπροσωπείται από τον Υπουργό ΠΕΚΑ.

Ο νέος φορέας έχει προδιαγραφές «μικρού και ευέλικτου» σχήματος, του οποίου το προσωπικό δεν θα υπερβαίνει τα 20 – 25 άτομα. Συγκεκριμένα, όπως αναφέρεται στο νόμο «για την κάλυψη των αναγκών της Εταιρίας αμέσως μετά την έναρξη λειτουργίας της μπορεί να αποσπάται σε αυτήν προσωπικό μέχρι πέντε ατόμων, από Υπηρεσίες του Δημοσίου, Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου» κ.λπ., ενώ «μπορεί να συστήνονται έως είκοσι θέσεις επιστημονικού προσωπικού γεωεπιστημόνων και μηχανικών, νομικών και οικονομικών επιστημών με εξειδίκευση στην έρευνα και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων και έως πέντε θέσεις διοικητικού προσωπικού».

Τα μέλη του Δ.Σ. της Εταιρίας δεν επιτρέπεται, «για τρία έτη μετά τη λήξη της θητείας τους, με οποιονδήποτε τρόπο, να είναι εταίροι, μέτοχοι, μέλη διοικητικού συμβουλίου, τεχνικοί ή άλλοι σύμβουλοι ή να απασχολούνται, με ή χωρίς αμοιβή, με έμμισθη εντολή ή με οποιαδήποτε έννομη σχέση, σε Εταιρία ή Επιχείρηση οι οποίες είτε οι ίδιες είτε μέσω άλλης επιχείρησης δραστηριοποιούνται, άμεσα ή έμμεσα, στον Τομέα Έρευνας και εκμετάλλευσης Υδρογονανθράκων».

-----------------------------

Πώς θα γίνουν οι έρευνες

Το ισχύον, υπό αλλαγή, θεσμικό πλαίσιο εφαρμόσθηκε κατά τον πρώτο γύρο παραχωρήσεων το 1997, ωστόσο, δεν προσέλκυσε το ενδιαφέρον των μεγάλων πετρελαϊκών εταιριών. Όπως αναφέρεται στην αιτιολογική έκθεση, «στο χρονικό διάστημα που παρήλθε, η διεθνής πρακτική αδειοδοτήσεων έρευνας και παραγωγής αξιοποίησε νέα εργαλεία που έδωσαν τη δυνατότητα σε χώρες με δυναμικό υδρογονανθράκων να προβληθούν και να προσελκύσουν επενδύσεις στον κλάδο».

Με βάση το νομοσχέδιο, ο νέος φορέας «εκδίδει πρόσκληση προς υποβολή αιτήσεων για αναζήτηση, η οποία μπορεί να εκδίδεται και μετά από αίτηση ενδιαφερομένου».

Η προς αναζήτηση περιοχή «δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 4.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα προκειμένου για την ξηρά και τα 20.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα προκειμένου για τη θάλασσα. Τα ανωτέρω όρια δεν ισχύουν για την περίπτωση εκτέλεσης σεισμικών ή άλλων γεωφυσικών και γεωλογικών μεθόδων ερευνών μη αποκλειστικής χρήσης»

Όπως αναφέρει το νομοσχέδιο, ο νέος φορέας (ΕΔΕΥ ΑΕ) «παραχωρεί για λογαριασμό του Δημοσίου το δικαίωμα έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων είτε μετά από διακήρυξη, είτε μετά από αίτηση ενδιαφερομένου για περιοχή η οποία δεν περιλαμβάνεται στη διακήρυξη, είτε με ανοιχτή πρόσκληση (open door) για εκδήλωση ενδιαφέροντος όταν η περιοχή για την οποία ζητείται η παραχώρηση είναι διαθέσιμη σε μόνιμη βάση ή έχει αποτελέσει αντικείμενο προηγούμενης διαδικασίας η οποία δεν κατέληξε στην υπογραφή σύμβασης μίσθωσης ή διανομής παραγωγής ή έχει εγκαταλειφθεί από ανάδοχο, στην περίπτωση που αυτός έχει υπαναχωρήσει από τη σύμβαση ή καταγγείλει αυτή».

Οι προσφορές αξιολογούνται και επιλέγεται η πλέον συμφέρουσα για το Δημόσιο, κατόπιν διαπραγματεύσεων με τους ενδιαφερομένους και με βάση τα κριτήρια της πρόσκλησης.

Η διάρκεια

Η διάρκεια του σταδίου ερευνών δεν μπορεί να υπερβεί τα επτά έτη για χερσαίες περιοχές και τα οκτώ έτη για θαλάσσιες περιοχές ενώ δίδεται η δυνατότητα παράτασης, επιπλέον των είκοσι πέντε ετών του αρχικού σταδίου εκμετάλλευσης, έως και δύο πενταετίες, όταν αποδεδειγμένα η προβλεπόμενη αρχική διάρκεια δεν επαρκεί για την ολοκλήρωση των εν λόγω δραστηριοτήτων. «Με τον τρόπο αυτό, επιτυγχάνεται η μέγιστη δυνατή αξιοποίηση των εναπομεινάντων αποθεμάτων υδρογονανθράκων, συμβάλλοντας στη βέλτιστη και βιώσιμη αξιοποίηση του συγκεκριμένου φυσικού πόρου» αναφέρεται στην αιτιολογική έκθεση.

Φορολογία

Όπως αναφέρεται στο νομοσχέδιο, «ο Ανάδοχος υπόκειται σε ειδικό φόρο εισοδήματος με συντελεστή 20%, καθώς και σε Περιφερειακό φόρο με συντελεστή 5%, χωρίς καμία πρόσθετη τακτική ή έκτακτη εισφορά, τέλος ή άλλη επιβάρυνση οποιασδήποτε φύσεως υπέρ του Δημοσίου ή οποιουδήποτε τρίτου.» Σήμερα η φορολογία είναι 40% και η μείωση, όπως αναφέρει η αιτιολογική έκθεση , «η μείωση του φόρου δεν επηρεάζει τα συνολικά έσοδα του Κράτους (φόρος + μισθώματα), γιατί θα αναπληρωθούν με αυξημένα μισθώματα, ανάλογα και με την ζήτηση (πετρελαιοπιθανότητα) μιας περιοχής. Ο υψηλός φόρος λειτουργεί ανασταλτικά στην προσέλκυση επενδύσεων, σε μια χώρα που μέχρι σήμερα δεν έχει να παρουσιάσει μεγάλα κοιτάσματα και θεωρείται υψηλού (γεωλογικού) ρίσκου. Ο υψηλός φόρος επομένως μπορεί να καθιστά μικρά ή και μεσαία κοιτάσματα (ανάλογα και με το πού εντοπίζονται, σε ξηρά ή θάλασσα), μη εκμεταλλεύσιμα. Επομένως, με χαμηλότερη φορολογία, ανάλογα με την πετρελαιοπιθανότητα μιας περιοχής (και την δυνατότητα ανεύρεσης μικρών, μεσαίων ή και μεγάλων κοιτασμάτων), τον ευρύτερο ανταγωνισμό και τις τιμές πετρελαίου, η αγορά θα μπορεί να προσφέρει και ανάλογα μισθώματα. Δηλαδή για περιοχές με χαμηλές πιθανότητες / μικρά κοιτάσματα, το Κράτος θα μπορούσε να δεχτεί χαμηλά μισθώματα, ώστε τα κοιτάσματα που θα βρεθούν να είναι εκμεταλλεύσιμα και τελικά να έχει έσοδα και από αυτά. Για περιοχές με πιθανότητες εύρεσης μεσαίων κοιτασμάτων, θα μπορούσε να αναμένει μεγαλύτερα μισθώματα και για περιοχές με πιθανότητες εύρεσης μεγάλων κοιτασμάτων, θα μπορούσε να αναμένει πολύ μεγαλύτερα».