Target Model: Να παραμείνουν οι Χρεώσεις μη Συμμόρφωσης προτείνει ο ΑΔΜΗΕ – «Τιμωρεί» τις αποκλίσεις η νέα μεθοδολογία

Στο έως τώρα διάστημα εφαρμογής του Target Model, σύμφωνα με τον ΑΔΜΗΕ η νέα μεθοδολογία υπολογισμού της Τιμής Αποκλίσεων επιφέρει στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων οικονομική ζημία σε ηλεκτροπαραγωγούς και προμηθευτές, όταν αυτοί παρεκκλίνουν από τις εντολές κατανομής και τις δηλώσεις φορτίου, αντίστοιχα. Επομένως, λόγω της αποτελεσματικότητας που δείχνει να έχει στην πράξη η Τιμή Αποκλίσεων ως κίνητρο εξισορρόπησης, ο Διαχειριστής συστήνει και για τις δύο κατηγορίες «παικτών» της αγοράς να μην αλλάξουν προς ώρας οι ισχύουσες παράμετροι για τις Χρεώσεις μη Συμμόρφωσης. 

Οι παραπάνω διαπιστώσεις του ΑΔΜΗΕ γίνονται στο πλαίσιο της εισήγησής του για τις αριθμητικές τιμές των παραμέτρων των Χρεώσεων μη Συμμόρφωσης. Η εισήγηση για την  επανεξέταση των παραμέτρων, η οποία προβλεπόταν από τον Κανονισμό της Αγοράς Εξισορρόπησης να υποβληθεί εντός τεσσάρων μηνών από την έναρξη του Target Model, έχει τεθεί σε διαβούλευση έως τις 7 Μαΐου. 

Χωρίς οικονομική επίπτωση από την Τ.Α. οι ΦοΣΕ ΑΠΕ με ΣΕΔΠ 

Για να εξετάσει κατά πόσο θα πρέπει ή όχι να μεταβληθούν οι παράμετροι, ο ΑΔΜΗΕ «ακτινογραφεί» στην εισήγησή του την αγορά Εξισορρόπησης από τον Νοέμβριο έως και τον Ιανουάριο του 2021. Έτσι, για αυτό το χρονικό διάστημα αναλύει κατ΄ αρχάς το προφίλ της Τιμής Αποκλίσεων, αλλά και την οικονομική επίπτωση (κέρδος ή ζημία) που έχει αυτή στις αποκλίσεις που εμφάνισαν σε αυτό το τρίμηνο ηλεκτροπαραγωγοί και προμηθευτές. 

Αξίζει να σημειωθεί πως η ανάλυση έχει καθαρά θεωρητικό χαρακτήρα για τους ΦοΣΕ μονάδων ΑΠΕ με ΣΕΔΠ, καθώς για μια μεταβατική περίοδο (έως την έναρξη συνεχούς διαπραγμάτευσης στην Ενδοημερήσια αγορά) δεν έχουν πλήρεις ευθύνες εξισορρόπησης. Αυτό σημαίνει πως η Τιμή Αποκλίσεων δεν έχει ακόμη εφαρμογή στην περίπτωσή τους, καθώς έως τότε οι αποκλίσεις τους συνεχίζουν να εκκαθαρίζονται με την Τιμή Επόμενης Ημέρας. 

Ως συνέπεια, η Τιμή Αποκλίσεων δεν μπορεί να αποτελέσει οικονομικό κίνητρο εξισορρόπησης για τους ΦοΣΕ ΑΠΕ, ώστε να εξεταστεί κατά πόσο είναι αποτελεσματικό «φρένο» στις αποκλίσεις που προκαλούν. Πάντως ο ΑΔΜΗΕ αναλύει και τις στρατηγικές που έχουν ακολουθήσει έως τον Ιανουάριο οι «παίκτες» της συγκεκριμένης κατηγορίας, οι οποίες βέβαια θα ήταν διαφορετικές αν είχαν πλήρεις ευθύνες εξισορρόπησης. 

Κίνητρο εξισορρόπησης η Τ.Α. 

Όσον αφορά το προφίλ της Τιμής Αποκλίσεων, ο ΑΔΜΗΕ επισημαίνει πως η κατεύθυνση και το ύψος της χαρακτηρίζονται από τυχαιότητα, χωρίς να ακολουθεί κάποιο συγκεκριμένο μοτίβο. Επίσης, σύμφωνα με τον ΑΔΜΗΕ, αυξομειώνεται με τέτοιο τρόπο, ώστε να λειτουργεί ως κίνητρο για την εξισορρόπηση του συστήματος και ως αντικίνητρο για την επιβάρυνση των αποκλίσεων του Συστήματος. 

Αυτό συμβαίνει γιατί στις περιόδους που ενεργοποιείται καθοδική Ενέργεια Εξισορρόπησης (άρα οι συνολικές αποκλίσεις του Συστήματος είναι αρνητικές), η Τιμή Αποκλίσεων είναι στη συντριπτική πλειοψηφία μικρότερη από την οριακή τιμή της Αγοράς Επόμενης Ημέρας. Αντίθετα, όταν οι συνολικές αποκλίσεις του Συστήματος είναι θετικές και επομένως ενεργοποιείται ανοδική Ενέργεια Εξισορρόπησης, η Τιμή Αποκλίσεων είναι μεγαλύτερη από την οριακή τιμή της Αγοράς Επόμενης Ημέρας.

Ζημία στους ηλεκτροπαραγωγούς από τις αποκλίσεις 
Συσχετίζοντας το προφίλ της Τιμής Αποκλίσεων με τις οικονομικές επιπτώσεις στους ηλεκτροπαραγωγούς από τις αποκλίσεις τους, ο Διαχειριστής σημειώνει πως η πλειοψηφία των οντοτήτων εξισορρόπησης ζημιώνεται τις περιόδους που δεν ακολουθεί τις εντολές κατανομής, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η επιβολή Χρεώσεων μη Συμμόρφωσης. 

Αυτό σημαίνει πως η Τ.Α. λειτουργεί ως κίνητρο εξισορρόπησης για τους ηλεκτροπαραγωγούς. Επομένως, ο ΑΔΜΗΕ κρίνει πως δεν είναι αναγκαία η μεταβολή των μοναδιαίων Χρεώσεων μη Συμμόρφωσης στην περίπτωση τους. 

Οικονομικό όφελος για 3 προμηθευτές 

Ίδιο είναι το συμπέρασμα του ΑΔΜΗΕ και για τους προμηθευτές, η πλειονότητα των οποίων  ζημιώνεται σε σχέση με το ιδεατό σενάριο της τέλειας πρόβλεψης στη δήλωση φορτίου. Με δεδομένο μάλιστα ότι οι περισσότεροι προμηθευτές συνεχίζουν τις υπερδηλώσεις, όπως έκαναν και στο Mandatory Pool, για τους περισσότερους από αυτούς η συγκεκριμένη πρακτική έχει «μεταφραστεί» σε οικονομική ζημία. 

Αξίζει να σημειωθεί ότι τρεις προμηθευτές είχαν οικονομικό όφελος στο εξεταζόμενο διάστημα.  Ωστόσο, το όφελος των τριών αυτών εταιρειών δεν σχετίζεται ούτε με συγκεκριμένη κατεύθυνση ούτε με συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Κάτι που σημαίνει πως θα πρέπει να αποδοθεί στην ευστοχία των προβλέψεών τους. 

Συστηματικά υπερδηλώσεις από 4 ΦοΣΕ ΑΠΕ με ΣΕΔΠ 

Αντίθετα με τους προμηθευτές, οι περισσότεροι από τους οποίους ακολουθούν την ίδια στρατηγική με το Mandatory Pool, οι ΦοΣΕ ΑΠΕ με ΣΕΔΠ εμφανίζουν διαφοροποιημένες πρακτικές στο προγενέστερο μοντέλο αγοράς – και μάλιστα παρά το γεγονός ότι δεν έχουν πλήρεις ευθύνες εξισορρόπησης. Στο προηγούμενο μοντέλο αγοράς, κατά κανόνα οι ΦοΣΕ ΑΠΕ με ΣΕΔΠ έκαναν συστηματικά υπερδηλώσεις, για να επωφεληθούν από την άμεση πίστωση των χρημάτων που ελάμβαναν από τις πωλήσεις στην Αγορά Επόμενης Ημέρας.  

Την πρακτική αυτή ωστόσο, σύμφωνα με τον ΑΔΜΗΕ, ακολουθούν μόνο 4 ΦοΣΕ, οι οποίοι δηλώνουν στην πλειοψηφία των ωρών μεγαλύτερα προγράμµατα αγοράς από τη µετρούµενη παραγωγή. Στον αντίποδα, 8 ΦοΣΕ ΑΠΕ δηλώνουν µικρότερα προγράµµατα αγοράς, κάνοντας συστηματικά υποδηλώσεις. 

Αυτή η διαφοροποίηση των ΦοΣΕ έχει ως συνέπεια να παρουσιάζεται σχετικά ισορροπημένη η κατεύθυνση των αποκλίσεων για το σύνολο των Χαρτοφυλακίων Μονάδων ΑΠΕ µε ΣΕΔΠ. Την ίδια στιγμή, με δεδομένο ότι οι πρακτικές τους δεν επηρεάζονται από το προφίλ της Τιμής Αποκλίσεων, και επομένως δεν μπορεί να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητάς ως αντικίνητρου των αποκλίσεων, ο ΑΔΜΗΕ συστήνει και στην περίπτωσή των ΦοΣΕ να μην υπάργει προς ώρας αλλαγή στις Χρεώσεις μη Συμμόρφωσης.