Τάκης Γρηγορίου: Δομικές αλλαγές και όχι «μερεμέτια» για την εξοικονόμηση και την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας

Την ώρα που ο κρατικός προϋπολογισμός δε προσφέρεται για κοινωνικές παροχές και μελετάται ακόμα και η εξίσωση του φόρου πετρελαίου θέρμανσης με αυτόν του πετρελαίου κίνησης, ο πρωθυπουργός στη ΔΕΘ καλείται να προσφέρει κάτι παραπάνω από ένα απλό μήνυμα αισιοδοξίας προς τους πολίτες. Υπό τις παρούσες δημοσιονομικές συνθήκες, η δυνατότητα κοινωνικών παροχών μοιάζει σαν μία εξίσωση για δυνατούς λύτες. Υπάρχει ωστόσο τρόπος να βοηθηθούν ουσιαστικά τα ελληνικά νοικοκυριά, το περιβάλλον και η οικονομία χωρίς να επιβαρυνθεί ο κρατικός προϋπολογισμός.

Είναι γεγονός ότι έως σήμερα παραμένουν ανεκμετάλλευτες οι τεράστιες δυνατότητες εξοικονόμησης ενέργειας στην Ελλάδα ιδιαίτερα στον ενεργοβόρο κτιριακό τομέα που ευθύνεται για περισσότερο από το ένα τρίτο της τελικής κατανάλωσης ενέργειας της χώρας μας. Τα ελληνικά σπίτια, τα περισσότερα εκ των οποίων στερούνται θερμομόνωσης καταναλώνουν έως και 3,5 φορές περισσότερη ενέργεια για θέρμανση από ό,τι τα αντίστοιχα σπίτια στην ‘παγωμένη’ Φινλανδία. Ως αποτέλεσμα, οι Έλληνες πολίτες συνεχίζουν να σπαταλούν ένα σημαντικό μέρος του εισοδήματός τους για θέρμανση-ψύξη, το περιβάλλον και το κλίμα επιβαρύνονται με εκατομμύρια τόνους αερίων ρύπων και η οικονομία μας με δισεκατομμύρια € από ενεργειακές εισαγωγές. Είναι προφανές ότι τα επιδόματα θέρμανσης ούτε μπορούν ούτε πρέπει να εξετάζονται ως λύσεις, όχι μόνο εξαιτίας της δημοσιονομικής ανεπάρκειας, αλλά και λόγω του αποσπασματικού και παροδικού χαρακτήρα τους.

Στην ίδια λογική κινούνται (και εξαντλούνται) δυστυχώς και οι υπόλοιπες πρωτοβουλίες για την αντιμετώπιση της ενεργειακής ένδειας. Το ‘Εξοικονόμηση κατ’ Οίκον’ είναι ένα πρόγραμμα επιδοτήσεων που ναι μεν θα ωφελήσει λίγα φτωχά νοικοκυριά, όμως το περιορισμένο εύρος εφαρμογής του – μόλις 100.000 κατοικίες – το καθιστά αναποτελεσματικό για την συνολική αντιμετώπιση του προβλήματος: Περίπου 3.500.000 κατοικίες που είναι κτισμένες πριν το 1980 (δε διαθέτουν καν θερμομόνωση) θα παραμείνουν εκτός προγράμματος. Την ίδια στιγμή όμως η κυβέρνηση θα έχει ήδη δεσμεύσει υπερπολύτιμα κεφάλαια (περίπου 400 εκατ. €), χωρίς τελικά να αποκομίσει το μεγαλύτερο δυνατό όφελος από αυτά.

Η κυβέρνηση μπορεί και πρέπει να απεμπλακεί από τη λογική των άμεσων επιδοτήσεων (που προϋποθέτουν ύπαρξη κονδυλίων και δημιουργούν μέχρι και στρεβλώσεις στην αγορά μετά την ολοκλήρωσή τους) και να δημιουργήσει ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο ισχυρών φορολογικών κινήτρων. Μία επιστροφή φόρου ίση περίπου με το 25% της επιλέξιμης δαπάνης εξοικονόμησης ενέργειας (χωρίς πλαφόν...) συνεισφέρει άμεσα στη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των πολιτών και αποτελεί μία ουσιαστική ενίσχυση στο εισόδημά τους, την ώρα μάλιστα που αυτοί καλούνται να προσαρμοστούν σε άνευ προηγουμένου αυξήσεις της τιμής του πετρελαίου θέρμανσης. Ταυτόχρονα το μέτρο αυτό ικανοποιεί μία θεμελιώδη ανάγκη για οποιαδήποτε αναπτυσσόμενη αγορά: αυτή της σταθερότητας.

Συν τοις άλλοις, ένα τέτοιο μέτρο επί της ουσίας δεν επηρεάζει τον κρατικό προϋπολογισμό: Τα έξοδα από τις επιστροφές φόρων ισοσκελίζονται με την αύξηση των φορολογικών εσόδων από την τόνωση της αγοράς ενώ επί της ουσίας επιβραβεύονται οικονομικές δραστηριότητες που δε θα πραγματοποιούνταν χωρίς κίνητρο. Αν μάλιστα το μέτρο συνοδευτεί με κρατικές εγγυήσεις δανείων και επιδότηση επιτοκίου με σκοπό ο τραπεζικός τομέας να στηρίξει έμπρακτα ένα τολμηρό σχέδιο αναβάθμισης των ελληνικών κτιρίων, τότε, σύμφωνα με εκτιμήσεις της Greenpeace, θα μπορούσαν να δημιουργηθούν έως και 140.000 θέσεις εργασίας στην ευρύτερη ελληνική οικονομία ως το 2020.

Προς μία τέτοια πολιτική στροφή, η κυβέρνηση έχει στο πλευρό της και την Οδηγία 2006/32 για την ενεργειακή απόδοση κατά την τελική χρήση, στο πλαίσιο της οποίας θα πρέπει άμεσα να ανακοινώσει χρηματοοικονομικά μέσα για την επίτευξη των κοινοτικών στόχων της Ελλάδας για την εξοικονόμηση ενέργειας.

Ο πρωθυπουργός πριν λίγες ημέρες έκανε λόγο για την ανάγκη ουσιαστικών ανατροπών, δηλώνοντας ευθαρσώς ότι η κυβέρνησή του δεν προτίθεται να κρύψει τα προβλήματα ‘κάτω από το χαλί’ και δε θα κάνει ‘μερεμέτια’ διότι δεν υπάρχουν τα χρήματα για κάτι τέτοιο. Το εγχείρημα του κυβερνητικού ανασχηματισμού, προφανώς θα κριθεί εκ του αποτελέσματος, ένα στοιχείο όμως είναι ήδη ορατό: Ο Πρωθυπουργός θέτει ως προτεραιότητα τις νέες επενδύσεις και την περιφερειακή ανάπτυξη. Οι επενδύσεις στην εξοικονόμηση ενέργειας διασφαλίζουν ότι οι πολίτες δεν παραμένουν αποκομμένοι από την εφαρμογή αναπτυξιακών πολιτικών, αλλά βρίσκονται στον πυρήνα της οικονομικής και κοινωνικής ανασυγκρότησης της χώρας.

-------------------------------

Ο Τάκης Γρηγορίου είναι υπεύθυνος για θέματα ενέργειας και κλιματικών αλλαγών στο Ελληνικό Γραφείο της Greenpeace