Τα σενάρια για το ρωσικό αέριο στην Ευρώπη και οι φόβοι για νέο ράλι τιμών το χειμώνα - Στο 54% οι εισαγωγές από Βορρά στο εντεκάμηνο, καμία ακύρωση για τις εκφορτώσεις στη Ρεβυθούσα

Σε ετοιμότητα για τη διαχείριση μιας επόμενης πιθανής αναταραχής με τις τιμές του φυσικού αερίου βρίσκονται τα αρμόδια θεσμικά όργανα, που παρ’ ότι αναγνωρίζουν ότι η Ελλάδα είναι πολύ καλύτερα προετοιμασμένη απ’ ότι στη κρίση του 2022, εντούτοις δεν κρύβουν την ανησυχία τους γύρω από την αβεβαιότητα που επικρατεί με τις ρωσικές εισαγωγές.

Η ανησυχία τους δεν αφορά το τέλος των transit ροών μέσω της Ουκρανίας από το Γενάρη, όσο το άθροισμα μιας σειράς παραμέτρων, από το γεγονός ότι ο χειμώνας διαφαίνεται πιο κρύος από τον περυσινό μέχρι τους μεγαλύτερους όγκους LNG που «τραβάει» η Ασία, και οι οποίες μπορεί πολύ εύκολα και με το παραμικρό, να επιδράσουν αυξητικά σε μια ανατιμητική και νευρική διεθνή αγορά.

Εχοντας σταθεροποιηθεί στα 46-47 ευρώ η Μεγαβατώρα, η ευρωπαϊκή τιμή του φυσικού αερίου μπορεί να είναι πολύ κάτω από το ιστορικό υψηλό κατά τη διάρκεια της χειρότερης φάσης της ενεργειακής κρίσης, όταν είχε ξεπεράσει τα 300 ευρώ (μέσα του 2022), ωστόσο παραμένει περίπου 130% πάνω από τον μέσο όρο της περιόδου 2010-2020. Επιμένει να διαπραγματεύεται σε επίπεδα 61% έναντι του περασμένου Φεβρουαρίου (χαμηλά έτους), ενώ τα προθεσμιακά συμβόλαια μέχρι και τον προσεχή Μάρτη παραμένουν «καρφωμένα» στα σημερινά επίπεδα και διατηρούνται στα 45 ευρώ η μεγαβατώρα, ακόμη και για τη προσεχή άνοιξη.

Στην πράξη, με σημαντικές ενεργειακές υποδομές που δεν είχε το 2022, όπως το FSRU της Αλεξανδρούπολης, η Αθήνα δεν έχει μπροστά κάποιο επικείμενο crash test μετά από τυχόν διακοπή των ρωσικών ροών που να την προβληματίζει. Το ίδιο αφορά άλλωστε και την υπόλοιπη Ευρώπη, όπου τα επίπεδα των αποθηκών φυσικού αερίου είναι γεμάτα στο 90% και μαζί με τις νέες υποδομές σε Ιταλία, Γερμανία και άλλες χώρες, αθροίζει πάνω από 60 συνολικά LNG terminals, χωρίς ωστόσο ολ' αυτά να «ηρεμούν» τις τιμές.

Ειδικά μετά και την αναζοπύρωση της φημολογίας περί διακοπής των ροών μέσω και του Turkstream - του μοναδικού αγωγού εξαγωγής ρωσικού αερίου προς την ήπειρο που θα παραμείνει «ζωντανός» μετά το τέλος της ουκρανικής διαδρομής - μετά την επιβολή αμερικανικών κυρώσεων στη Gazprombank και των έξι διεθνών θυγατρικών της, μέσω των οποίων πληρώνουν οι ευρωπαϊοι προμηθευτές.

Εύλογες ανησυχίες και ψύχραιμες φωνές

Εχει πάντως τη σημασία του ότι σ' αυτή τη συγκυρία πληθαίνουν οι εκτιμήσεις στελεχών της ελληνικής και ξένης αγοράς ότι μπορεί τελικά και να αποφευχθεί μια νέα διαταραχή. Και οι αμερικανικές κυρώσεις, που έχουν ημερομηνία έναρξης μετά τις 20 Δεκέμβρη, είτε να πάρουν παράταση, είτε ακόμη και να ανασταλούν όταν από το Γενάρη αναλάβει η νέα διακυβέρνηση Τραμπ.

Καθυσυχαστικές δηλώσεις ότι οι ροές αερίου θα συνεχιστούν, μεταφέρει και το Montel, επικαλούμενο πηγές τουρκικής εταιρείας και άλλων παραγόντων (James Waddell επικεφαλής LNG της Energy Aspects), που πιθανώς να συνδέονται με τις πληροφορίες ότι η Μόσχα θα προτείνει στους πελάτες της «τρεις εναλλακτικές τράπεζες» για να κάνουν τις πληρωμές τους, με άδεια των ΗΠΑ. Στο ίδιο μήκος κύματος και οι χθεσινές δηλώσεις του Γκ. Γκούλιας, επικεφαλής του γραφείου του ούγγρου πρωθυπουργού Βίκτορ Όρμπαν, ότι οι κυρώσεις στη Gazprombank δεν «δημιουργούν πρόβλημα για την Ουγγαρία όσον αφορά την εκπλήρωση των υποχρεώσεών της προς τη ρωσική Gazprom».

Το extreme σενάριο

Στον αντίποδα άλλα στελέχη εταιρειών και χωρών από την Αν. Ευρώπη δεν κρύβουν την ανησυχία του που συνδέεται με το γεγονός ότι παραμονές του 2025, ουδείς ακριβώς είναι σε θέση να εκτιμήσει τι θα συμβεί με τις ομαλές ροές αερίου από τον Turkstream, μέσω του οποίου η Τουρκία εξάγει transit στην ΝΑ Ευρώπη, 45 εκατ. κυβικά μέτρα ρωσικού αερίου καθημερινά.

Η Τουρκία που έχει ζητήσει εξαίρεση από τις ΗΠΑ, προκειμένου να συνεχίσει να χρησιμοποιεί τη ρωσική Gazprombank για τις πληρωμές, προειδοποιώντας ότι διαφορετικά η συνέχιση των ροων θα καταστεί αδύνατη, προμηθεύεται 22 bcm από τη Ρωσία.

Στο ακραίο σενάριο, αν οι πελάτες της Gazprom δεν είναι σε θέση να την πληρώσουν, τότε κι εκείνη δεν θα είναι σε θέση να πληρώσει τη Bulgartransgaz, τον Διαχειριστή του συστήματος της γειτονικής μας Βουλγαρίας μέσω της οποίας εισέρχεται transit το ρωσικό αέριο στην Ελλάδα, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τη συνέχιση της τροφοδοσίας από τη συγκεκριμένη πηγή. Στο δεκάμηνο το ρωσικό αέριο, μέσω του Σιδηρόκαστρου, στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα, κάλυψε το 60% των συνολικών μας εισαγωγών.

Αν διακοπούν και οι ροές μέσω των Κήπων, στα ελληνοτουρκικά σύνορα, το οποίο μας τροφοδοτεί επίσης σε μεγάλο βαθμό με ρωσικές ποσότητες, τότε καταλήγουμε σε ένα «σενάριο επιστροφής στο 2022», όπως λένε οι συνομιλητές μας, με τη μεγάλη διαφορά ότι είμαστε σε αρκετά καλύτερη θέση από τότε.

Αφίξεις 2,5 TWh LNG στο 11μηνο

Ακόμη και σε ένα τέτοιο extreme σενάριο, η Ελλάδα έχει τις υποδομές (Ρεβυθούσα, FSRU Αλεξανδρούπολης) για να αντικαταστήσει τις χαμένες ρωσικές ποσότητες με περισσότερες εισαγωγές υγροποιημένου αερίου.

Καθόλου τυχαίο ότι μπροστά στην αυξημένη ζήτηση για ρεύμα τόσο στην Ελλάδα όσο και για εξαγωγές στη Βουλγαρία, αλλά και απέναντι στο ενδεχόμενο κυρώσεων από την ΕΕ στο ρωσικό αέριο, οι έλληνες προμηθευτές, το Νοέμβρη εκφόρτωσαν στη Ρεβυθούσα περίπου 2,5 TWh ποσότητες LNG. 

Εφεραν δηλαδή όσα ακριβώς φορτία είχαν προγραμματίσει από τις αρχές του έτους. Δεν υπήρξε καμία ακύρωση. Το μερίδιο πάντως του φθηνού ρωσικού αερίου αγωγού συνεχίζει και στο 11μηνο να έχει τη μερίδα του λέοντος, με νούμερα γύρω στο 54%-55%.

Συνυπολογίζοντας τα 4-5 bcm της ετήσιας δυναμικότητας αεριοποίησης της Αλεξανδρούπολης, τα μέχρι 7 bcm της Ρεβυθούσας, μαζί με τον αγωγό TAP, αθροίζεται ένα νούμερο πάνω από 10 bcm, όταν η ζήτηση τη τρέχουσα περίοδο δεν ξεπερνά τα 6 bcm. Σε ένα κακό επομένως σενάριο, αφενός θα καλυφθεί η ελληνική ζήτηση, αφετέρου θα στηρίξουμε και τη Βουλγαρία με εξαγωγές, όπως συνέβη το 2022. Από εκεί και πέρα, η Ρουμανία θα στηριχθεί στη δική της παραγωγή αερίου, ωστόσο η Ουγγαρία, η Σλοβακία και η Σερβία θα αντιμετωπίσουν σοβαρά προβλήματα, που εκ των πραγμάτων θα αντιμετωπιστούν με εισαγωγές από γειτονικές χώρες.