Τα βασικά συμπεράσματα για την ενέργεια από το World Economic Forum - Tι μάθαμε από το Νταβός του 2026

Το 56ο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ (World Economic Forum – WEF), που πραγματοποιήθηκε στο Νταβός της Ελβετίας τον Ιανουάριο του 2026, έφερε για ακόμη μία χρονιά κοντά την παγκόσμια πολιτική και οικονομική ελίτ, σε μια περίοδο αυξανόμενης διεθνούς αβεβαιότητας. Με τη συμμετοχή 60 αρχηγών κρατών, περισσότερων από 400 πολιτικών ηγετών και περίπου 830 διευθυνόντων συμβούλων και προέδρων μεγάλων επιχειρήσεων, το ετήσιο φόρουμ επιβεβαίωσε τον ρόλο του ως κεντρική πλατφόρμα διαμόρφωσης παγκόσμιων, περιφερειακών και κλαδικών στρατηγικών.

Η φετινή διοργάνωση, ωστόσο, πραγματοποιήθηκε υπό το βάρος των αυξανόμενων γεωπολιτικών εντάσεων, ιδιαίτερα μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και των συμμάχων τους στο ΝΑΤΟ, συμπεριλαμβανομένων του Καναδά, της Γροιλανδίας και των ευρωπαϊκών χωρών. Οι εντάσεις αυτές, σε συνδυασμό με τις ταχύτατες τεχνολογικές εξελίξεις και τις ανησυχίες γύρω από την ενεργειακή ασφάλεια, κυριάρχησαν στις συζητήσεις, συχνά εις βάρος της κλιματικής αλλαγής, η οποία τα προηγούμενα χρόνια βρισκόταν στο επίκεντρο.

Παγκόσμιοι κίνδυνοι: Η κλιματική απειλή παραμένει κυρίαρχη

Λίγο πριν από την έναρξη του φόρουμ, το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ δημοσίευσε την έκθεση Global Risks Report 2026, στην οποία καταγράφονται και ιεραρχούνται οι σοβαρότεροι κίνδυνοι που αντιμετωπίζει ο πλανήτης σε βραχυπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο ορίζοντα. Τα ευρήματα σκιαγραφούν μια ιδιαίτερα ανησυχητική εικόνα για το κλίμα.

Σε ορίζοντα διετίας, τα ακραία καιρικά φαινόμενα κατατάσσονται στην τέταρτη θέση των σοβαρότερων κινδύνων, ενώ η ρύπανση στην ένατη. Μακροπρόθεσμα, όμως, οι κλιματικοί κίνδυνοι κυριαρχούν: τα ακραία καιρικά φαινόμενα καταλαμβάνουν την πρώτη θέση, ακολουθούμενα από την απώλεια βιοποικιλότητας και την κατάρρευση των οικοσυστημάτων, τις κρίσιμες μεταβολές στα γήινα συστήματα, τις ελλείψεις φυσικών πόρων και τη ρύπανση.

Η έκθεση επιβεβαιώνει τις προειδοποιήσεις της επιστημονικής κοινότητας ότι οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής όχι μόνο εντείνονται, αλλά και αλληλοτροφοδοτούνται. Παρά τη σαφή αυτή εικόνα, το αίσθημα κατεπείγοντος δεν αντικατοπτρίστηκε πλήρως στις συζητήσεις του Νταβός.

Το κλίμα σε δεύτερο πλάνο

Ορισμένοι πολιτικοί ηγέτες αναφέρθηκαν στην κλιματική κρίση και στην ανάγκη ενίσχυσης των επενδύσεων στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η υπουργός Περιβάλλοντος του Μεξικού, Alicia Bárcena, απηύθυνε μία από τις πιο ηχηρές εκκλήσεις για δράση, ζητώντας επιτάχυνση της πράσινης ενεργειακής μετάβασης και επέκταση της κυκλικής οικονομίας. «Υπάρχει επείγουσα ανάγκη να κινηθούμε ταχύτερα και σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα», δήλωσε, υπογραμμίζοντας ότι οι υφιστάμενες προσπάθειες δεν επαρκούν για την αντιμετώπιση της παγκόσμιας κλιματικής κρίσης.

Τι άλλαξε

Σε σύγκριση με προηγούμενες χρονιές, ωστόσο, η κλιματική αλλαγή βρέθηκε εμφανώς σε δεύτερο πλάνο. Τα προηγούμενα χρόνια, το Νταβός λειτουργούσε ως βήμα για την ανακοίνωση φιλόδοξων εθνικών δεσμεύσεων και εταιρικών στρατηγικών απανθρακοποίησης. Το 2026, το ενδιαφέρον μετατοπίστηκε κυρίως στη γεωπολιτική, την τεχνητή νοημοσύνη, τα κρυπτονομίσματα και την οικονομική ανταγωνιστικότητα. Οι συζητήσεις για το κλίμα περιορίστηκαν σε παράλληλες συνεδρίες, στις οποίες συμμετείχαν κυρίως ακτιβιστές και επιστήμονες.

Η αλλαγή αυτή αντικατοπτρίζει μια ευρύτερη μετατόπιση των προτεραιοτήτων των πολυεθνικών επιχειρήσεων. Πολλές εταιρείες έχουν αμβλύνει ή καθυστερήσει τις δεσμεύσεις τους για απανθρακοποίηση, επικαλούμενες οικονομικές πιέσεις και γεωπολιτική αβεβαιότητα. Ο επικεφαλής του Κέντρου Φύσης και Κλίματος του WEF, Sebastian Buckup, σημείωσε ότι το πρόγραμμα του Νταβός αντανακλά τελικά τα θέματα που επιθυμούν να συζητήσουν οι διευθύνοντες σύμβουλοι. «Το πρόγραμμα του Νταβός είναι αντανάκλαση αυτών που θέλουν να συζητούν οι CEO», δήλωσε — και οι προτεραιότητές τους έχουν αλλάξει.

Η ενεργειακή ασφάλεια ως ζήτημα εθνικής ασφάλειας

Εάν υπήρξε ένα θέμα που διέτρεξε οριζόντια τις συζητήσεις στο Νταβός, αυτό ήταν η ενεργειακή ασφάλεια. Ο εκτελεστικός διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), Fatih Birol, προειδοποίησε ότι «ποτέ δεν έχει δει να πολλαπλασιάζονται οι κίνδυνοι για την ενεργειακή ασφάλεια με αυτόν τον τρόπο». Σύμφωνα με τον ίδιο, η ενεργειακή ασφάλεια θα πρέπει πλέον να αντιμετωπίζεται ως ζήτημα εθνικής ασφάλειας.

Ο Birol τόνισε ότι οι χώρες οφείλουν να παράγουν τη δική τους ενέργεια, κάτι που θα μπορούσε να λειτουργήσει υπέρ των ανανεώσιμων πηγών. Παράλληλα, επεσήμανε τη ραγδαία αύξηση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας από τα data centers, την τεχνητή νοημοσύνη και τα ηλεκτρικά οχήματα. Η κάλυψη αυτής της ζήτησης απαιτεί ταχεία αύξηση της ενεργειακής ισχύος, γεγονός που ενδέχεται να οδηγήσει ορισμένες χώρες σε αυξημένη χρήση ορυκτών καυσίμων βραχυπρόθεσμα.

Η αμερικανική στροφή προς τα ορυκτά καύσιμα

Η στάση των Ηνωμένων Πολιτειών αποτέλεσε ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα σημεία του φόρουμ. Υπό την κυβέρνηση Τραμπ, η Ουάσιγκτον έχει υιοθετήσει πολιτική επέκτασης της παραγωγής ορυκτών καυσίμων, κάτι που αποτυπώθηκε ξεκάθαρα και στις παρεμβάσεις στο Νταβός.

Ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Chris Wright, επέκρινε την Ευρώπη και την Πολιτεία της Καλιφόρνιας, υποστηρίζοντας ότι σπαταλούν υπερβολικά πολλά κεφάλαια σε πράσινες επενδύσεις. Δήλωσε επίσης ότι η παγκόσμια παραγωγή πετρελαίου θα πρέπει να υπερδιπλασιαστεί για να καλυφθεί η αυξανόμενη ενεργειακή ζήτηση — θέση που έρχεται σε αντίθεση με τις συστάσεις του IEA και τις εκτιμήσεις της αγοράς ότι η ζήτηση για ορυκτά καύσιμα θα κορυφωθεί εντός των επόμενων δύο δεκαετιών.

Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ παρουσίασε την παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου, καθώς και μια «πυρηνική αναγέννηση», ως αποδείξεις της ενεργειακής κυριαρχίας των ΗΠΑ. Χαρακτήρισε τις πολιτικές της εποχής Μπάιντεν για το κλίμα ως «Green New Scam» («Πράσινη Νέα Απάτη»), επέκρινε την αιολική ενέργεια ως «αναποτελεσματική και ακριβή» και υποστήριξε ότι η εξάρτηση της Ευρώπης από τις ΑΠΕ έχει υπονομεύσει την ανταγωνιστικότητά της.

Αξιοσημείωτο είναι ότι ορισμένες φωνές από τον ευρύτερο πολιτικό του χώρο διαφοροποιήθηκαν. Ο Elon Musk υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να παράγουν αρκετή ηλιακή ενέργεια ώστε να καλύψουν το σύνολο των ηλεκτρικών τους αναγκών, συμπεριλαμβανομένης της αυξημένης ζήτησης από τα data centers, υπό την προϋπόθεση μείωσης των εμπορικών δασμών.

Η επιστροφή της πυρηνικής ενέργειας

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον αντιπαραθέσεων, η πυρηνική ενέργεια αναδείχθηκε σε σπάνιο σημείο σύγκλισης. Πολλοί ηγέτες και αξιωματούχοι χαρακτήρισαν την πυρηνική ενέργεια βασικό πυλώνα ενός ασφαλούς και χαμηλών εκπομπών ενεργειακού μέλλοντος.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula von der Leyen, τόνισε τον ρόλο της πυρηνικής ενέργειας στη μείωση των τιμών και των εξαρτήσεων από τρίτες χώρες, ενώ Αμερικανοί αξιωματούχοι αναφέρθηκαν σε σημαντικές επενδύσεις στην εγχώρια παραγωγή εμπλουτισμένου ουρανίου, με στόχο τη μείωση της εξάρτησης από τη Ρωσία.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη διεθνή συνεργασία, μέσω περιφερειακών και διμερών σχημάτων, όπως η πυρηνική συμμαχία της ΕΕ, η συνεργασία χωρών της Βόρειας και Βαλτικής Ευρώπης, οι ανανεωμένες επενδύσεις της Ιαπωνίας και η πολιτική πυρηνική συνεργασία ΗΠΑ–Καναδά.

Ένα αβέβαιο μέλλον

Το Νταβός 2026 ανέδειξε έναν κόσμο διχασμένο ανάμεσα σε αντικρουόμενες προτεραιότητες. Παρότι οι κλιματικοί κίνδυνοι αναγνωρίζονται ως από τις σοβαρότερες απειλές για την ανθρωπότητα, οι άμεσες γεωπολιτικές και ενεργειακές ανησυχίες φαίνεται να καθορίζουν ολοένα και περισσότερο τη χάραξη πολιτικής.

Καθώς οι συμμετέχοντες αποχωρούσαν από τις ελβετικές Άλπεις, το βασικό ερώτημα που παρέμενε δεν ήταν αν ο κόσμος κατανοεί τη σοβαρότητα της κλιματικής κρίσης — αυτό είναι πλέον σαφές. Το ερώτημα είναι αν υπάρχει η πολιτική βούληση να ληφθούν αποφασιστικά μέτρα, μέσα σε ένα ολοένα και πιο ασταθές διεθνές περιβάλλον.