Στρεβλώσεις και αυξήσεις στο ρεύμα "βλέπει" η ΡΑΕ αν δεν καταργηθεί ο ΕΦΚ στο αέριο

Κίνδυνο μεγάλων αυξήσεων στο ηλεκτρικό ρεύμα διαβλέπει η ΡΑΕ εξαιτίας της επιβολής από την 1η Σεπτεμβρίου ειδικού φόρου κατανάλωσης στο αέριο που χρησιμοποιείται από τις μονάδες ηλεκτροπαραγωγής, ΔΕΗ και ιδιωτών, γι’ αυτό και εισηγείται την κατάργηση του, και την αντικατάστασή του από εναλλακτικά φορολογικά μέτρα ισοδυνάμου αποτελέσματος.

Σε ανακοίνωση που εξέδωσε, αναφέρει ότι η επιβολή ΕΦΚ στο φυσικό αέριο έχει ήδη αυξήσει το κόστος παραγωγής (της ΔΕΗ όσο και των ανταγωνιστών της), το οποίο εκτιμά ότι αργά ή γρήγορα θα μετακυλιστεί στους τελικούς καταναλωτές, μέσω ανάλογης αναπροσαρμογής των τιμολογίων λιανικής.

Από πλευράς της ΔΕΗ, η διοίκησή της έχει σύμφωνα με τις πληροφορίες στείλει επιστολή στο οικονομικό επιτελείο, που κάνει λόγο για ζημιές πολλών εκ. ευρώ από την επιβολή ΕΦΚ στο αέριο, και στην ουσία πιέζει για αυξήσεις στα τιμολόγια. Κύκλοι του υπ. Περιβάλλοντος και Ενέργειας ωστόσο, απαντούν ότι «δεν εξετάζεται τέτοιο θέμα», χωρίς ωστόσο αυτό να σημαίνει ότι δεν θα ανοίξει η συζήτηση για αυξήσεις στο ρεύμα, το 2012

Υπενθυμίζουμε ότι στο πλαίσιο του μνημονίου του 2010, μια από τις υποχρεώσεις της χώρας στο κεφάλαιο «ενέργεια» αφορούσε στον εξορθολογισμό των τιμολογίων, ώστε αυτά να αντανακλούν το κόστος παραγωγής. Είχε επιλεγεί τότε η λύση οι αυξήσεις να γίνουν σε δόσεις, εκ των οποίων η πρώτη ίσχυσε από φέτος, η δεύτερη επρόκειτο να τεθεί σε εφαρμογή από του χρόνου, και η τρίτη από το 2013. Ανεξάρτητα του τι θα κάνει η κυβέρνηση, τόσο η ΔΕΗ όσο και οι ανταγωνιστές της πιέζουν για αυξήσεις από τις αρχές του νέου έτους, οι οποίες θα ενσωματώνουν και το επιπλέον κόστος από την επιβολή ΕΦΚ στο αέριο.

Στην ανακοίνωση της η ΡΑΕ επισημαίνει επίσης ότι η αύξηση της χονδρικής τιμής από την 1η Σεπτεμβρίου (έχει ήδη ανατιμηθεί κατά 30%), εκτός από τους ιδιώτες παραγωγούς που βλέπουν να αυξάνει το κόστος τους, έχει και κερδισμένους. Πρόκειται για τους εισαγωγείς καθώς και όσους λειτουργούν φθηνότερες μονάδες (π.χ. με λιγνίτη), οι οποίοι αν και έχουν κάνει πολύ χαμηλότερες προσφορές στο σύστημα, εντούτοις πληρώνονται στην ακριβή τιμή που καθορίζουν οι μονάδες φυσικού αέριου, αποκομίζοντας σημαντικά έσοδα.

Ειδικότερα, στην ανακοίνωσή της η ΡΑΕ αναφέρει τα εξής:

1. Οι καταναλωτές ηλεκτρικής ενέργειας ήδη επιβαρύνονται με άμεσο ΕΦΚ που επιβάλλεται στον τελικό λογαριασμό κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας.

2. Η επιβολή ΕΦΚ στα καύσιμα για ηλεκτροπαραγωγή αυξάνει άμεσα το κόστος παραγωγής. Το κόστος αυτό θα επιβαρύνει, αργά ή γρήγορα, τους τελικούς καταναλωτές, μέσω ανάλογης αναπροσαρμογής των τιμολογίων λιανικής, τόσο της ΔΕΗ (ορισμένα από τα τιμολόγια της οποίας αναπροσαρμόζονται με απόφαση του Υπουργού ΠΕΚΑ), όσο και των εναλλακτικών προμηθευτών. Η συσχέτιση της τιμής λιανικής με το υποκείμενο κόστος της χονδρεμπορικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας είναι απαραίτητη προϋπόθεση για τη βραχυπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη λειτουργία υγιούς ανταγωνισμού, για την επίτευξη βέλτιστων τιμών για τον τελικό καταναλωτή, καθώς και για τη βιωσιμότητα όλων των φορέων, δημόσιων και ιδιωτικών, που δραστηριοποιούνται στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας.

3. Η επιβολή ΕΦΚ σε ένα καύσιμο μόνο, αλλοιώνει ασύμμετρα το μεταβλητό κόστος παραγωγής των διαφόρων σταθμών ηλεκτροπαραγωγής και στρεβλώνει το μεταξύ τους ανταγωνισμό. Οδηγεί σε μεταβολή του μίγματος καυσίμου που χρησιμοποιείται στην ηλεκτροπαραγωγή, κατά τρόπο που μειώνει συνολικά την οικονομική αποτελεσματικότητα του κλάδου. Κι αυτό, γιατί η μεταβολή του μείγματος καυσίμου δεν οφείλεται σε αύξηση των πραγματικών, λειτουργικών συνιστωσών του κόστους παραγωγής, αλλά στην ασύμμετρη φορολόγηση των καυσίμων ηλεκτροπαραγωγής.

Η επιβολή ΕΦΚ στο ΦΑ, μειώνει την ανταγωνιστικότητα των σταθμών ΦΑ έναντι άλλων καυσίμων (π.χ. λιγνίτη) και ταυτόχρονα μειώνει την ανταγωνιστικότητα των Ελλήνων ηλεκτροπαραγωγών έναντι των εισαγωγέων. Αυτό οδηγεί στην αύξηση των εισαγωγών ηλεκτρικής ενέργειας και στην έμμεση επιδότηση των ξένων ηλεκτροπαραγωγών και εμπόρων από τους Έλληνες καταναλωτές. Έμμεσα, και στο βαθμό που ο ΕΦΚ στο ΦΑ θα μεταφερθεί ως αυξήσεις τιμών ηλεκτρικής ενέργειας στους βιομηχανικούς, εμπορικούς και οικιακούς καταναλωτές, θα προκαλέσει μείωση της ανταγωνιστικότητας της εγχώριας βιομηχανίας, και της εθνικής οικονομίας γενικότερα, καθώς και σημαντική επιβάρυνση των νοικοκυριών.

4. Επιπρόσθετα, η επιβολή ΕΦΚ μόνο σε ένα από τα καύσιμα που χρησιμοποιούνται για ηλεκτροπαραγωγή επιφέρει δυσανάλογη αύξηση του κόστους της ηλεκτρικής ενέργειας, σε σχέση με το οικονομικό όφελος από την είσπραξη του φόρου. Συγκεκριμένα, η επιβολή ΕΦΚ στο φυσικό αέριο (1,5 Ευρώ/GJ) αυξάνει άμεσα το κόστος παραγωγής από μονάδα ΦΑ, και συνεπώς ο παραγωγός οφείλει να προσφέρει την παραγόμενη ενέργειά του σε αυξημένη τιμή στη χονδρεμπορική αγορά, αφού σύμφωνα με τον ισχύοντα Κώδικα της αγοράς, δεν επιτρέπεται να υποβάλλει προσφορές σε τιμές χαμηλότερες του μεταβλητού κόστους. Η τιμή της αγοράς για κάθε ώρα καθορίζεται από την ακριβότερη («οριακή») μονάδα που προγραμματίζεται να λειτουργήσει ώστε να καλυφθεί η ζήτηση την ώρα αυτή. Την τιμή αυτή (Οριακή Τιμή Συστήματος) την πληρώνουν οι προμηθευτές για όλη την ενέργεια που αγοράζουν ώστε να καλύψουν τις ανάγκες των πελατών τους, και την εισπράττουν όλοι οι παραγωγοί που λειτουργούν, ανεξαρτήτως της προσφοράς που υπέβαλε ο καθένας, η οποία προφανώς είναι χαμηλότερη της προσφοράς της οριακής μονάδας. Συνεπώς, τις ώρες που οι μονάδες ΦΑ καθορίζουν την τιμή της αγοράς (εκτιμάται γύρω στο 40% των ωρών), η οριακή τιμή ενσωματώνει και τον ΕΦΚ που επιβλήθηκε στο φυσικό αέριο. Με τον τρόπο αυτό, οι μονάδες ΦΑ καλύπτουν το επιπλέον κόστος που έχουν υποστεί, αλλά ταυτόχρονα οι φθηνότερες μονάδες και οι εισαγωγές, που έχουν προσφέρει ενέργεια σε χαμηλότερη τιμή, εισπράττουν από τους προμηθευτές επιπλέον ποσό (ουσιαστικά τη διαφορά μεταξύ της τιμής μονάδας ΦΑ πριν και μετά την επιβολή ΕΦΚ), το οποίο μεταφράζεται σε μεγαλύτερο κέρδος για αυτούς.

Με τον τρόπο αυτό, ο τελικός καταναλωτής, μέσω των τιμολογίων προμήθειας, που δυνητικά θα πρέπει να προσαρμοστούν ώστε να ανακτάται το κόστος της χονδρεμπορικής αγοράς, θα πληρώσει μεν το άμεσο κόστος του ΕΦΚ των μονάδων παραγωγής με ΦΑ, χωρίς οι μονάδες αυτές να αυξάνουν το περιθώριό τους, αλλά επιπλέον θα καταλήξει να πληρώνει πρόσθετα ποσά και στους λοιπούς παραγωγούς/εισαγωγείς, λόγω της επίδρασης του ΕΦΚ στην Οριακή Τιμή του Συστήματος.

Συνεπώς, η ΡΑΕ θεωρεί ότι η επιβολή ΕΦΚ μόνο στο ΦΑ για ηλεκτροπαραγωγή εισάγει στρεβλώσεις στο σύνολο της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, και θα επιφέρει στον τελικό καταναλωτή δυσμενείς επιπτώσεις πολλαπλάσιες συγκριτικά με το εφαρμοζόμενο μέτρο, δηλ. το κόστος στον τελικό καταναλωτή είναι σημαντικά μεγαλύτερο από τα έσοδα που αναμένονται από την επιβολή του φόρου.

Λαμβάνοντας υπόψη τα ως άνω, και με σκοπό την ελαχιστοποίηση των βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων επιπτώσεων που θα έχει η επιβολή ΕΦΚ στο ΦΑ για ηλεκτροπαραγωγή, η ΡΑΕ θεωρεί αναγκαίο να εξεταστούν από την Πολιτεία εναλλακτικά φορολογικά μέτρα, στη βάση ενός δικαιότερου και περισσότερο αποτελεσματικού κατανεμητικού μηχανισμού, που θα ελαχιστοποιεί τις επιπτώσεις στον κλάδο της ηλεκτρικής ενέργειας, στην ανταγωνιστικότητα της Ελληνικής Οικονομίας, και κυρίως στον τελικό καταναλωτή.

-----------------

Διαβάστε στην αριστερή στήλη ολόκληρη την ανακοίνωση της ΡΑΕ