"Στενό κοστούμι" στα προϊόντα λιανικής βλέπει η αγορά στην πρόταση της ΡΑΑΕΥ - «Αγκάθια» η υπογραφή νέων συμβάσεων και ο περιορισμός σε ανταγωνισμό και κινητικότητα

Τυποποίηση και ομογενοποίηση υποστηρίζουν παράγοντες του κλάδου προμήθειας ότι θα δημιουργήσει η κατηγοριοποίηση από τη ΡΑΑΕΥ σε τέσσερις τύπους των τιμολογίων που θα μπορούν να διατεθούν στην εγχώρια αγορά ηλεκτρικής ενέργειας μετά την 1η Οκτωβρίου, όταν θα πρόκειται να αποσυρθούν τα έκτακτα μέτρα. 

Η ύπαρξη τιμολογίων μόνο των τεσσάρων αυτών τύπων (με αυστηρές προδιαγραφές για τους δύο τύπους κυμαινόμενων τιμολογίων) αποτελεί για προμηθευτές ρεύματος μία από τις ενστάσεις στα μέτρα που εισηγείται η Ρυθμιστική Αρχή για τη λειτουργία της εγχώριας λιανικής από 1η Οκτωβρίου. Όπως επισημαίνουν στο energypress, αν και οι τέσσερις κατηγορίες συνοψίζουν εν πολλοίς τα προϊόντα που κυκλοφορούσαν πριν από την απόσυρση των ρητρών, τουλάχιστον σε κάποιο βαθμό λειτουργούν περιοριστικά στην ανάπτυξη νέων κυμαινόμενων τιμολογίων, τα οποία δεν θα ακολουθούν απόλυτα την «μορφολογία» κάποιας από τις δύο κατηγορίες που παραθέτει η ΡΑΑΕΥ. 

Έτσι, δεν μπορεί να προεξοφληθεί εκ των προτέρων πως θα υπάγεται σε κάποιον από τους δύο τύπους κυμαινόμενων τιμολογίων, ένα καινούριο προϊόν το οποίο για παράδειγμα θα «δανείζεται» στοιχεία από τα συμβόλαια των τηλεπικοινωνιών. Ως συνέπεια, το αν ένα τέτοιο τιμολόγιο θα μπορεί να διατεθεί στην αγορά, ή όχι, θα είναι ζήτημα της περισσότερο διασταλτικής ή πιο αυστηρής ερμηνείας της Αρχής. 

Σύμφωνα με στελέχη της αγοράς, αρκετά από τα μέτρα που εισηγείται η ΡΑΑΕΥ (όπως η ανακοίνωση των τιμών ή μεθοδολογιών όλων των προϊόντων) θα ενισχύσουν όντως τη διαφάνεια και την επαληθευσιμότητα των τιμολογίων. Όσον αφορά όμως την τυποποίηση των συμβάσεων, το πρόβλημα έγκειται στο γεγονός ότι η Αρχή προσπαθεί να ρυθμίσει εκ των προτέρων ποια προϊόντα θα είναι διαθέσιμα μετά την 1η Οκτωβρίου, οδηγώντας εν τέλει σε υπερρύθμιση της αγοράς. 

Ομογενοποίηση των διαθέσιμων προϊόντων 

Προμηθευτές επισημαίνουν ότι η τυποποίηση των συμβάσεων θα οδηγήσει σε ομογενοποίηση της εμπορικής πολιτικής σχεδόν του συνόλου των εταιρειών που δραστηριοποιούνται στον κλάδο. Το πρόβλημα εντοπίζεται στα κυμαινόμενα τιμολόγια, καθώς όλες οι εκτιμήσεις συγκλίνουν πως ελάχιστες εταιρείες (τουλάχιστον από την 1η Οκτωβρίου) θα λανσάρουν Προϊόντα Κυμαινόμενης Τιμολόγησης με Ανακοίνωση Τιμής την 1η κάθε μήνα (δηλαδή Β κατηγορίας). 

Ο λόγος είναι πως σε ένα τέτοιο ex-ante προϊόν, η τιμή κάθε μήνα θα πρέπει να προκύπτει με βάση κάποιον δείκτη της χονδρεμπορικής αγοράς, ο οποίος να εκκαθαρίζεται έως το τέλος του προηγούμενου μήνα. Ωστόσο, λόγω των χαρακτηριστικών της εγχώριας χονδρεμπορικής, δεν υπάρχει κάποιος τέτοιος δείκτης, ο οποίος να δίνει κάποιο «σήμα» για το πώς θα εξελιχθεί το χονδρεμπορικό κόστος τον μήνα ισχύος της τιμής. 

Προς αυτή την κατεύθυνση θα μπορούσε να λειτουργήσει η τιμή με την οποία έκλεισαν τα προθεσμιακά συμβόλαια παράδοσης επόμενου μήνα, στο τέλος του προηγούμενου. Ωστόσο, αυτό θα προϋπέθετε πως η εγχώρια προθεσμιακή αγορά θα είχε επαρκή ρευστότητα, ώστε όντως να αποτυπώνει τις προβλέψεις για τον επόμενο μήνα (κάτι που, για παράδειγμα, συμβαίνει στην αγορά αερίου με τον δείκτη TTF). Επομένως, όσο δεν έχει επαρκή ρευστότητα, οι παράμετροι που εκκαθαρίζονται έως τα τέλη του προηγούμενου μήνα και επομένως θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν (όπως η Μεσοσταθμική Τιμή Αγοράς, ή η ΤΕΑ) δεν διασφαλίζουν ούτε καν στο ελάχιστο την εξέλιξη των χονδρεμπορικών τιμών για τον επόμενο μήνα. 

Τα παραπάνω σημαίνουν ότι σχεδόν το σύνολο των προμηθευτών θα «τοποθετηθούν» από την 1η Οκτωβρίου στην αγορά με ex-post προϊόντα, δηλαδή Προϊόντα Κυμαινόμενης Τιμολόγησης με Ανακοίνωση Τιμής μετά τον μήνα εφαρμογής (Γ κατηγορίας). Ωστόσο, καθώς έχει δαιμονοποιηθεί η ρήτρα αναπροσαρμογής (παρά το γεγονός ότι όλες οι εταιρείες έχουν δικαιωθεί στα δικαστήρια για τις ρήτρες), το βάρος θα δοθεί εξαρχής σε προϊόντα τύπου cost-plus. 

Κατά συνέπεια, ο κύριος «όγκος» των προϊόντων θα έχει πανομοιότυπο μαθηματικό τύπο για τη χρέωση, διαφέροντας μόνο στους συντελεστές που κάθε εταιρεία θα περιλαμβάνει στην εξίσωση με τη Μεσοσταθμική Τιμής Αγοράς. Επομένως, τα τιμολόγια θα είναι πάνω-κάτω τα ίδια, με συνέπεια να περιοριστεί ο ανταγωνισμός και, κατά συνέπεια, η κινητικότητα στην αγορά. 

Ερωτηματικό με τις νέες συμβάσεις 

Η δαιμονοποίηση όμως της ρήτρας θα έχει όμως παρενέργειες και στα κυμαινόμενα τιμολόγια που τέθηκαν σε αναστολή με τα έκτακτα μέτρα και στα οποία από την 1η Οκτωβρίου κανονικά θα μπορούν να ενεργοποιηθούν εκ νέου οι ρήτρες αναπροσαρμογής που αυτά περιλάμβαναν. Κι αυτό γιατί είναι απίθανο ένας προμηθευτής να θέσει ξανά σε ισχύ τη ρήτρα, επιλέγοντας αντίθετα να αλλάξει τιμολόγηση – «γυρίζοντας» το τιμολόγιο σε τύπου cost-plus. 

Σύμφωνα όμως με στελέχη των εταιρειών προμήθειας, από τα μέτρα της ΡΑΑΕΥ δεν είναι ξεκάθαρο τι ακριβώς πρέπει να συμβεί με τους πελάτες που οι πάροχοι θα διατηρήσουν σε αυτά τα κυμαινόμενα τιμολόγια, προχωρώντας σε αλλαγή της φόρμουλας τιμολόγησης. Αν είναι σωστή η ερμηνεία όσων αναφέρει σχετικά η Αρχή, ότι δηλαδή ζητά να υπογραφούν νέες συμβάσεις αφού πρόκειται για «μεταφορά» σε νέα τιμολόγια, τότε θα δημιουργηθεί ένας κυκεώνας στην αγορά, χωρίς μάλιστα πρακτικό αποτέλεσμα. 

Σε μία τέτοια περίπτωση, θα υπάρξουν εταιρείες που θα είναι αναγκασμένες να υπογράψουν καινούργιες συμβάσεις με το σύνολό του πελατολογίου τους. Η υποχρέωση όμως αυτή θα είναι πρακτικά αδύνατον να υλοποιηθεί. Όπως σημειώνουν χαρακτηριστικά στελέχη του κλάδου προμήθειας, ακόμη κι αν αποπειραθούν να στείλουν νέες συμβάσεις στους καταναλωτές τους, είναι δεδομένο ότι δεν πρόκειται να ξεπεράσουν το 20% οι πελάτες που θα ανταποκριθούν.  

Τέλος, κάποιοι προμηθευτές επισημαίνουν πως τα μέτρα εισάγουν σημαντικό φόρτο εργασίας στις εταιρείες, ζητώντας τους να επωμιστούν αυτό το έξτρα κόστος που συνεπάγεται σε εργατοώρες και διαχείριση. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα, όπως σημειώνουν, είναι το γεγονός ότι ότι η προγνωστοποίηση στους πελάτες τυχόν αλλαγών στα υφιστάμενα προγράμματα δεν μπορεί να γίνει με σχετική αναγραφή στον λογαριασμό ή την αποστολή ηλεκτρονικού μηνύματος (με παραπομπή σε σχετικό link), αλλά με την αποστολή ξεχωριστής επιστολής.