Σήμερα στην Βουλή η ακρόαση των φορέων για το νομοσχέδιο του CCS – Συναίνεση στο «τυπικό» με την ουσία να αποφασίζεται αργότερα – Η βασική επιχειρηματολογία της αγοράς

«Δια της παραπομπής στο μέλλον» σκοπεύει να «αμβλύνει» τις ενστάσεις της αγοράς σχετικά με τις προβλέψεις του νομοσχεδίου  για το CCS το ΥΠΕΝ, αφήνοντας ανοικτό «παράθυρο» για περισσότερα του ενός σενάρια ως προς τα βασικά σημεία με το κυριότερο να αποτελεί το θέμα της κατανομής της δυναμικότητας του Πρίνου.

Υπενθυμίζεται ότι το θέμα της κατανομής της δυναμικότητας έχει βρεθεί από την πρώτη στιγμή στην προμετωπίδα της σχετικής συζήτησης με την αγορά εξαρχής να τάσσεται υπέρ μιας ενιαίας διαγωνιστικής «φόρμουλας», ακολουθώντας την σχετική ευρωπαϊκή πρακτική, έναντι της πρότασης του ΥΠΕΝ για «διπλό σχήμα» που θα συνδυάζει ρυθμιζόμενο καθεστώς για ένα μέρος και ανταγωνιστική διαδικασία για το υπόλοιπο, χωρίς ακόμη να έχει γίνει γνωστή η αναλογία ανάμεσα στα δύο.

Σημειώνεται ότι η πρόταση της αγοράς για 100% διαγωνιστική διαδικασία ως προς την κατανομή της δυναμικότητας λαμβάνει υπόψη το καθεστώς του «Prinos CO2» ως Έργο Κοινού Ευρωπαϊκού Ενδιαφέροντος, γεγονός που με την σειρά του καθιστά υποχρεωτική την διενέργεια ανταγωνιστικής διαδικασίας κατά την λειτουργία του. Από εκεί και πέρα, η έμφαση εκ μέρους της αγοράς στο ενιαίο της διαδικασίας - δηλαδή ένα ενιαίο μοντέλο, κι όχι "υβριδικές" λύσεις - έγκειται κατά κύριο λόγο στην ιδιαιτερότητα της ελληνικής πραγματικότητας, όπου η χωρητικότητα του Πρίνου υπολείπεται των «τεκμηριωμένων» εκπομπών CO2 των emitters που σχεδιάζουν αυτή την στιγμή έργα δέσμευσης CO2 και φιλοδοξούν προοπτικά να αξιοποιήσουν την υποδομή της Energean.

Μονόδρομος κάποιοι να μείνουν εκτός Πρίνου

Η χωρητικότητα του Πρίνου υπολογίζεται κατά το μέγιστο στα 2,8 εκατ. τόνους ετησίως με τις εκπομπές των emitters να υπολογίζονται στα 4,3 εκατ. τόνους. Σε αυτή την βάση, όπως σχολιάζουν πηγές της αγοράς που συνομίλησαν με το energypress, η επιμονή του ΥΠΕΝ να εξασφαλιστεί πρόσβαση στην υπόγεια αποθήκη για το σύνολο των υποψήφιων emitters ενέχει τον κίνδυνο να αφήσει ημιτελή τα υπό ωρίμανση έργα δέσμευσης CO2 όταν η βιωσιμότητα και κατά συνέπεια η υλοποίησή τους εξαρτάται από το κατά πόσο θα διασφαλίσουν χώρο αποθήκευσης για το σύνολο των εκπομπών που θα δεσμεύουν.

Σημειώνεται ότι αυτή την στιγμή, τα δύο τσιμεντάδικα ΤΙΤΑΝΑΣ και ΑΓΕΤ Ηρακλής, καθώς και η Motor Oil ωριμάζουν και αναπτύσσουν έργα δέσμευσης διοξειδίου του άνθρακα με ανάλογα σχέδια να έχει και το έτερο διυλιστήριο της χώρας, η Helleniq Energy. Μάλιστα, τα εν λόγω έργα τυγχάνουν χρηματοδότησης από το Ταμείο Καινοτομίας, η οποία συνοδεύεται με αυστηρά milestones και προδιαγραφές με μία εκ των οποίων να αφορά την εξασφάλιση αποθήκευσης του συνόλου των υπό δέσμευση ποσοτήτων CΟ2, καθώς διαφορετικά υπονομεύεται η στόχευση του έργου με βάση την οποία έλαβε κοινοτική στήριξη.

Υπό αυτό το πρίσμα, όπως υποστηρίζουν οι ίδιες πηγές, ο αποκλεισμός κάποιων emitters συνιστά αντικειμενική συνθήκη, που ωστόσο δύναται να συμβεί κατά διαφανή και δίκαιο τρόπο, με την υιοθέτηση ποιοτικών κριτηρίων κατά την ανταγωνιστική διαδικασία, αφήνοντας εκτός το κριτήριο της τιμής που ενδέχεται να καταλήξει να διαμορφώνεται στη βάση της «σπανιότητας» της υποδομής με ό,τι συνεπάγεται αυτό για τις διακυμάνσεις που μπορεί να έχει.

Η επιχειρηματολογία της αγοράς

Αναλυτικότερα, η πρόταση της αγοράς ως προς τα κριτήρια περιλαμβάνει την ωριμότητα του έργου, αναγνωρίζοντας ότι το πλέον κρίσιμο στοιχείο στον κλάδο, συνυπολογίζοντας και την σχετική ευρωπαϊκή εμπειρία, αφορά τον ταυτοχρονισμό στην υλοποίηση των έργων. Επί παραδείγματι, το Ηνωμένο Βασίλειο εφαρμόζει 100% ποιοτικά κριτήρια με τον σχεδιασμό των έργων να γίνεται με το μοντέλο του cluster, ώστε ακριβώς να υπηρετείται στο ακέραιο το θέμα του ταυτοχρονισμού μιας και συνιστά βασική συνθήκη για την βιωσιμότητα των έργων είτε πρόκειται για το κομμάτι της δέσμευσης είτε πρόκειται για το κομμάτι της αποθήκευσης.

Με άλλα λόγια, κανένα έργο δεν μπορεί να προχωρήσει στην λήψη της τελικής επενδυτικής απόφασης, όπως διευκρινίζουν παράγοντες της αγοράς, αν δεν έχει διασφαλιστεί ότι ο επόμενος «κρίκος» της αλυσίδας θα βρίσκεται εκεί για να «κουμπώσει». Υπό αυτό το πρίσμα, εκπρόσωποι της αγοράς υποστηρίζουν ότι το κριτήριο της καθολικής πρόσβασης στερείται νοήματος, καθώς καταλήγει στην πράξη να «υπονομεύει» την βιωσιμότητα των έργων και δη αυτών που βρίσκονται σε τροχιά ωρίμανσης και διατηρούν προϋποθέσεις και όρους να ολοκληρωθούν έγκαιρα, πράγμα που ενδεχόμενα να μην ισχύει για το σύνολο των έργων που σήμερα βρίσκονται στο pipeline και παρ’ όλα αυτά λογίζονται «αυταπόδεικτα» ως μέρος της όλης εξίσωσης.

Η κρισιμότητα των CCfDs

Σε αυτή την κατεύθυνση, η αγορά προτείνει την θέσπιση ενός σχήματος CCfDs που θα επιλύσει το θέμα προσφέροντας στήριξη σε όσους μείνουν εκτός και ολοκληρώσουν τα έργα τους, ώστε να αναζητήσουν εναλλακτικούς προορισμούς για την αποθήκευση των εκπομπών, όπως είναι η αποθήκη της Ραβέννας στη γειτονική Ιταλία. Σημειώνεται ότι η εν λόγω επιλογή ήδη βρίσκεται υπό εξέταση από τους emitters με μια πρώτη «ανάγνωση» να εκτιμάει τα πιθανά κόστη σε λελογισμένα επίπεδα, γεγονός που με την στήριξη ενός CCfDs, θα μπορούσε να καταστήσει το εν λόγω σενάριο μέρος της συνολικότερης λύσης.

Σε κάθε περίπτωση, η θέσπιση των CCfDs συνιστά εν γένει βασική παράμετρο για την βιωσιμότητα των έργων, καθώς η τρέχουσα ωριμότητα της τεχνολογίας επιτυγχάνει βιώσιμα επίπεδα σε αρκετά υψηλότερες τιμές CO2 έναντι των σημερινών, καθιστώντας υποχρεωτικά τέτοια σχήματα στήριξης, δίχως τα οποία τα έργα πιθανώς να μείνουν στα χαρτιά. Προς αντιστάθμιση της εν λόγω πραγματικότητας, η Κομισιόν σχεδιάζει να λανσάρει τον Απρίλιο του 2026 το «Industrial Decarbonisation Bank» όπου ένα μεγάλο κομμάτι των διαθέσιμων πόρων θα κατευθυνθεί για την στήριξη έργων δέσμευσης, χρήσης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα.

Ανοικτά όλα τα σενάρια

Από την πλευρά του το Υπουργείο, όπως επισημαίνουν οι ίδιες πηγές, φέρεται να ακούει την επιχειρηματολογία της αγοράς, χωρίς ωστόσο, στην παρούσα φάση να προχωρά σε σχετικές τελικές αποφάσεις.

Ειδικότερα, το «σκεπτικό» του Υπουργείου παραμένει στη θέσπιση του γενικού πλαισίου, διατηρώντας ωστόσο «ανοικτό παράθυρο» να υπάρξουν τα παραπάνω σενάρια, από την κατανομή και την δυνατότητα μιας ενιαίας φόρμουλας κατανομής μέχρι την δημιουργία ενός σχήματος στήριξης «συμβολαίων επί της διαφοράς». Βέβαια, το τελευταίο θα εξαρτηθεί εν τέλει από τα χρήματα που θα αποφασίσει να διαθέσει η κυβέρνηση για την στήριξη της οικείας εφοδιαστικής αλυσίδας.

Ψήφιση στη Βουλή και επόμενα βήματα

Ως προς το διαδικαστικό της υπόθεσης, τα παραπάνω αναμένεται να ειπωθούν «εκατέρωθεν» κατά την σημερινή ακρόαση των φορέων στη συνεδρίαση της Επιτροπής Παραγωγής και Εμπορίας της Βουλής με νεότερες πληροφορίες να αναφέρουν ότι το νομοσχέδιο αναμένεται να ψηφιστεί στις 11 Δεκεμβρίου από την Ολομέλεια. Η ρυθμιστική διαδικασία θα συνεχιστεί με την ΡΑΑΕΥ να καλείται μέχρι 19 Δεκεμβρίου να εκδώσει σειρά αποφάσεων που θα αφορούν τα εξής:

• Το πλαίσιο για το market test της υποδομής αποθήκευσης. Με δεδομένο ότι ένα μέρος της δυναμικότητας θα διατεθεί κατά ρυθμιζόμενο τρόπο, απαιτείται έγκριση της Ρυθμιστικής Αρχής για την πραγματοποίηση «δοκιμής αγοράς».
• Το πλαίσιο για την πραγματοποίηση της διαγωνιστικής διαδικασίας, καθώς ένα μέρος της δυναμικότητας θα διατεθεί στους υποψήφιους χρήστες μέσω διαγωνισμών
• Τον Κώδικα Κατανομής Δυναμικότητας
• Τον Κανονισμό τιμολόγησης.