Σηκώνoυν τους τόνους οι ΗΠΑ κατά της Μόσχας - Η ρωσική παρέμβαση στα Βαλκάνια και τι θέλουν οι Αμερικανοί από εμάς

Σαν πλατφόρμα για την προώθηση των αμερικανικών ενεργειακών συμφερόντων στην περιοχή, προκειμένου να σπάσουν την επικυριαρχία της Μόσχας, αντιμετωπίζουν ολοένα και περισσότερο την Ελλάδα, οι ΗΠΑ, γεγονός που αναβαθμίζει προφανώς και τον ρόλο μας.

Το έκανε όσο πιο σαφές μπορούσε για μια ακόμη φορά χθες, αυτή τη φορά από την Αλεξανδρούπολη ο αμερικανός πρέσβης στην Αθήνα Τζέφρι Πάιατ, από το βήμα του "Oil & Gas Forum", που διοργανώνει όχι τυχαία το Ελληνο-αμερικανικό Επιμελητήριο.

Στα ραντάρ των ΗΠΑ πληθαίνουν τα σήματα για αυξανόμενη ρωσική παρέμβαση στα εσωτερικά των βαλκανικών χωρών, καθώς η σύσφιξη των σχέσεών τους με την Δύση, σε συνδυασμό με τα ενεργειακά έργα που αυτή στηρίζει και προωθεί, σημαίνει μείωση της ενεργειακής τους εξάρτησης από τη Μόσχα, που σήμερα φτάνει έως και το 90%.

Το αποτυχημένο πραξικόπημα στις περυσινές εκλογές του Μαυροβουνίου προκειμένου να μην μπει η χώρα στο ΝΑΤΟ κάτι που ολοκληρώθηκε τον περασμένο Ιούνιο, αποδίδεται από τους Αμερικάνους - όπως είπε πρόσφατα ο αντιπρόεδρος Μαικ Πενς, και επανέλαβε χθες ο πρέσβης Πάιατ- στην ανησυχία της Μόσχας ότι "ρωσοκρατούμενες" ενεργειακά περιοχές πασχίζουν ολοένα και περισσότερο να φύγουν από την αγκαλιά της.

Το Μαυροβούνιο ανήκει πλέον στο ΝΑΤΟ, η νέα σοσιαλδημοκρατική κυβέρνηση της πΓΔΜ φαίνεται να απομακρύνεται από την προηγούμενη φιλορωσική στάση της, και αμφότερες οι δύχο χώρες, μαζί με Αλβανία, Βοσνία, Κοσσυφοπέδιο και Σερβία, βρίσκονται σε διαφορετικά στάδια ενταξιακής πορείας στην ΕΕ.

Το παιχνίδι θα σκληρύνει καθώς το μόνο χαρτί που έχουν στα χέρια τους οι Ρώσοι για να ανταπεξέλθουν στην προσέγγιση των Δυτικών Βαλκανίων με την Ευρωπαϊκή Ενωση, είναι η ενέργεια. 

Πύλη για τα αμερικανικά συμφέροντα

Τα δυτικών όμως συμφερόντων ενεργειακά έργα για την ρωσική απεξάρτηση των χωρών αυτών, και άρα την αποδυνάμωση της Μόσχας, βρίσκονται σε φάση πλήρους ανάπτυξης, και αρκετά διέρχονται από την Ελλάδα.

Σε αυτό το κάδρο, πρέπει να διαβάσει κανείς τις χθεσινές δηλώσεις Πάιατ. Χαρακτήρισε "μεταμορφωτική" την επίδραση του αγωγού TAP στην ενεργειακή ασφάλεια της ΝΑ Ευρώπης, εξέφρασε εμμέσως πλην σαφώς την ανησυχία των ΗΠΑ για τις καθυστερήσεις γύρω από τον ελληνο-βουλγαρικό άξονα IGB, και εξήρε τον κομβικό ρόλο στην απεξάρτηση των χωρών της περιοχής από ένα προμηθευτή, τα έργα στη Β. Ελλάδα (FSRU) και στη Ρεβυθούσα.

Οι ΗΠΑ βλέπουν ολοένα και περισσότερο την Ελλάδα σαν "πύλη" για να γκρεμίσουν την επικυριαρχία της Μόσχας στην ΝΑ Ευρώπη και - γιατί όχι- κάποια ημέρα, ίσως όχι και τόσο μακρινή, να καλύψουν μέρος από τις ανάγκες της ευρύτερης περιοχής σε περίπτωση νέων προβλημάτων ή και διακοπής της ρωσική όδευσης φυσικού αερίου από την Ουκρανία.

Σε αυτή την προσέγγιση, μπορεί τη μεγαλύτερη μέχρι σήμερα δημοσιότητα να έχει ο αγωγός Trans Adriatic Pipeline (TAP) που προορίζεται να μεταφέρει το φυσικό αέριο του Αζερμπαϊτζάν μέσω Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το πιο στρατηγικό ωστόσο έργο είναι ο "κάθετος άξονας" Βουλγαρίας- Ρουμανίας-Σερβίας-Ουγγαρίας. Διότι ενώ ο αγωγός TAP, μικρής άλλωστε χωρητικότητας μόλις 10 δισ κυβικών μέτρων το χρόνο, κινείται πάνω στον άξονα Ανατολής-Δύσης, ο κάθετος διάδρομος έχει κατεύθυνση Νότου-Βορρά, κατευθύνεται δηλαδή στην "καρδιά" της ρωσικής ενεργειακής ισχύος, αφού απευθύνεται σε χώρες που εξαρτώνται έως και 90% από τη Μόσχα.

Ο κάθετος αυτός άξονας σταδιακά ανοίγει καθώς ένας- ένας οι αγωγοί που τον απαρτίζουν, αρχίζουν να παραδίδονται σε χρήση, όπως εκείνος μεταξύ Βουλγαρίας-Ρουμανίας. Τόσο ο τελευταίος, όσο και ο υπό σχεδίαση ελληνοβουλγαρικός IGB, είναι από τα "μικρής εμβέλειας" έργα που ενωμένα σε ένα, θα επιτρέψουν τη διακίνηση φυσικού αερίου - όχι μόνο αμερικανικού αλλά και αργότερα ισραηλινού ή κυπριακού- από την Ελλάδα έως την Ουκρανία, και αντιστρόφως.

Απόβαση στην αυλή της

Στην πράξη οι Αμερικανοί βλέπουν στο όχι και τόσο μακρινό μέλλον μια ενεργειακή "απόβαση" στην Ουκρανία, δηλαδή στην αυλή της Ρωσίας, αποδυναμώνοντας έτι περαιτέρω τη ρωσική γεωπολιτική ισχύ. Η ανησυχία τους επομένως για τις καθυστερήσεις που σημειώνονται ως προς τον ελληνο-βουλγαρικό αγωγό IGB, το οποίο και στηρίζουν απόλυτα, είναι εύλογη. "Ανυπομονούμε", είπε με νόημα χθες ο Πάιατ, "να δούμε αυτό το έργο να προχωρά μετά από αρκετά χρόνια συζητήσεων και σχεδιασμού".

Οποιος παρατηρεί τα τεκταινόμενα στην περιοχή, θα αναγνώριζε ότι το αμερικανικό ενδιαφέρον για τον ενεργειακό ρόλο της Ελλάδας αναβαθμίζεται ολοένα και περισσότερο τα τελευταία χρόνια. Το ενδιαφέρον που επέδειξε στον κάθετο ελληνο-βουλγαρικό άξονα και στον πλωτό τερματικό σταθμό φυσικού αερίου στην Αλεξανδρούπολη ο Μπάρακ Ομπάμα κατά την επίσκεψή του τον Νοέμβριο του 2016 στην Αθήνα, δεν ήταν τυχαίο. Ούτε και η παρουσία στην ίδια αποστολή της τότε βοηθού υπ. Εξωτερικών για θέματα ενέργειας Β. Νόυλαντ.

Η αμερικανική πολιτική επί Ντόναλντ Τραμπ για τον ενεργειακό ρόλο της Ελλάδας δεν έχει αλλάξει. "Ο ρόλος της Ελλάδας ως ενεργειακού κόμβου [...] θα ληφθεί πάρα πολύ σοβαρά υπόψη [...] Και με την αμερικανική επένδυση, ο τομέας αυτός (ο ενεργειακός) στην Ελλάδα έχει αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια και υπάρχουν πολλές δυνατότητες [...] στην ανάπτυξη (της αξιοποίησης) των πηγών υδρογονοναθράκων", προσέθεσε χθες ο Πάιατ.

Απρόβλεπτη

Το μήνυμα έχει ληφθεί από την ελληνική πλευρά. Σημειωτέον ότι την ομιλία Πάιατ άκουγαν οι υπουργοί Ενέργειας της Ελλάδας Γιώργος Σταθάκης, της Σερβίας Αλεξάνταρ Αντιτς και της Βουλγαρίας Τεμενούσκα Πέτκοβα, που όλοι τοποθετήθηκαν πάνω στο θέμα διασύνδεσης των τριών χωρών.

Το σενάριο, πάνω στο οποίο δουλεύουν ευρωπαϊκοί και αμερικανικοί παράγοντες, είναι ότι όσο οι αποτυχίες της Μόσχας θα αυξάνονται (Μαυροβούνιο, Σκόπια), τόσο εκείνη θα γίνεται όλο και πιο απρόβλεπτη. Πολλώ δε μάλλον, που η πίεση της ΕΕ, να κλείσουν οι σταθμοί παραγωγής ενέργειας στα Βαλκάνια με καύση άνθρακα, σημαίνει και αύξηση της εξάρτησης των χωρών αυτών από το φυσικό αέριο.

"Στη Σερβία, τη Βοσνία, τη Βουλγαρία και την πΓΔΜ, η Ρωσία προσπαθεί να μετατρέψει την εξάρτηση από το φυσικό αέριο σε πολιτική εξάρτηση και να εμποδίσει την ένταξή τους στη Δύση", επεσήμανε τον Ιούλιο ο Τίμοθι Λες, επικεφαλής της συμβουλευτικής επιτροπής Nova Europa. Προς το παρόν βέβαια η ρωσική επιρροή στον ενεργειακό τομέα των Βαλκανίων περιορίζεται από την έλλειψη υποδομών. Χωρίς αγωγούς φυσικού αερίου, δεν μπορεί να προμηθεύσει πολλές από τις χώρες της περιοχής. Σε αυτό ακριβώς το κομμάτι στηρίζεται και η Δύση, ελπίζοντας να "νικήσει" τη Ρωσία, υποστηρίζοντας ανταγωνιστικά έργα.

"Δακτύλιος" αερίου γύρω από τα Βαλκάνια

Στόχος της ΕΕ και των ΗΠΑ είναι να δημιουργήσουν έναν "δακτύλιο αερίου" που θα περικλείει τα Βαλκάνια από την Αλβανία ως την Κροατία, μέσω Μαυροβουνίου και Βοσνίας. Ενα σχέδιο που μαζί με έναν προγραμματισμένο για κατασκευή τερματικό σταθμό υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στο κροατικό νησί Κρκ, χρηματοδοτούμενο εν μέρει από την ΕΕ, θα δημιουργήσει ισχυρό ανταγωνισμό μεταξύ της Δύσης και της Ρωσίας.

Τον Μάιο επτά βαλκανικά κράτη (Αλβανία, Βοσνία, Βουλγαρία, Κροατία, Κοσσυφοπέδιο, πΓΔΜ και Μαυροβούνιο) υπέγραψαν συμφωνία για την από κοινού κατασκευή φυσικού αερίου που θα μπορούσε να μειώσει την εξάρτηση από τη Ρωσία. Το έργο υποστηρίζεται από την αμερικανική Υπηρεσία Ανάπτυξης USAID.