Σενάρια τρόμου στην αγορά ρεύματος για τιμές χονδρικής στα... 350 ευρώ – Η Ευρώπη που «ψάχνεται» και η ομηρία από Πούτιν

Τα «σινικά τείχη» που δεν φαίνεται να έχει η Ευρώπη απέναντι στην ενεργειακή κρίση και η ομηρία της από τον Πούτιν, ενισχύουν τα σενάρια ότι θα βρεθούμε αντιμέτωποι με ένα δεύτερο κύμα ακρίβειας τους επόμενους μήνες. Στο ερώτημα του ενός εκατομμυρίου δολαρίων, για πόσο καιρό ακόμη οι τιμές θα ροκανίζουν την αγοραστική μας δύναμη, η ενεργειακή αγορά ποντάρει κυρίως σε αύξηση της προμήθειας αερίου από τη Ρωσία. Στο μεταξύ όμως, επεξεργάζεται σενάρια τρόμου. Σύμφωνα με αυτά, η Ευρώπη δεν θα καταφέρει να υψώσει επαρκές ανάστημα, το ανεξέλεγκτο ράλι στο αέριο θα συνεχιστεί, τα ολλανδικά futures Νοεμβρίου θα ξαναπιάσουν τα 160 ευρώ και οι τιμές χονδρικής στο ρεύμα θα εκτοξευτούν στα 350 ευρώ. Δηλαδή 70% πάνω από τα σημερινά ιστορικά των 204 ευρώ και 300% σε σχέση με ένα χρόνο πριν.

Σενάρια που βασίζονται στην υπόθεση ότι η χθεσινή αποσυμπίεση στα συμβόλαια αερίου για το Νοέμβριο, από τα 161,5 ευρώ στα 104,9, δεν ήταν παρά ένα «τάιμ άουτ» και ότι οι περισσότερες παραδόσεις που υποσχέθηκε ο Βλ. Πούτιν θα αποδειχθούν λίγες. Σίγουρα εκτιμήσεις σαν τις παραπάνω είναι εντελώς υποθετικές, όπως και οι εξωπραγματικές αυξήσεις που «βγάζουν», δηλαδή λογαριασμούς λιανικής 2,5 φορές πάνω από τους σημερινούς. Συντηρούνται ωστόσο από τα αργά αντανακλαστικά που επιδεικνύει η Ευρώπη απέναντι στις κρίσεις, όπως η παρούσα, τη πολυφωνία και τη ροπή της σε ημίμετρα, τον αδιαμφισβήτητο ρόλο της Ρωσίας ως βασικού της προμηθευτή και το ίδιο το ένστικτο επιβίωσης της αγοράς.

Τέσσερις μήνες μετά τον Ιούνιο, οπότε και η ενεργειακή ακρίβεια χτύπησε τη πόρτα στα σούπερ μάρκετ, τα ηλεκτρονικά, το ρουχισμό μέχρι την αγορά κατοικίας, η διαδρομή της αποδεικνύεται πολύ μεγαλύτερη απ’ ότι ήθελαν να πιστεύουν οι κεντρικές τράπεζες και οι κυβερνήσεις.

Αντιμέτωπη με σειρά αρνητικών συγκυριών, από την μείωση των αποθεμάτων αερίου πολλών χωρών λόγω του παρατεταμένου καύσωνα, μέχρι την αυξημένη ζήτηση LNG από την Ασία, η Ευρώπη, χωρίς Plan B, βρέθηκε όμηρος στις πιέσεις της Μόσχας για να τις δώσει το πράσινο φως για το νέο αγωγό Nord Stream 2. Δεν είναι η πρώτη φορά που βρίσκεται σε ανάλογη θέση (ουκρανική κρίση το 2014, κλπ).

Το γεγονός ότι το Αζερμπαϊτζάν, ως από μηχανής Θεός, δήλωσε χθες έτοιμο να αυξήσει τις παραδόσεις αερίου προς την Ευρώπη, αλλά και η ανάλογη δήλωση Πούτιν που ακολούθησε, αναδεικνύουν περίτρανα το κοινοτικό έλλειμμα στρατηγικής. Το πρόβλημα είναι ότι ακόμη και αυτή η χθεσινή μείωση στα futures του αερίου, από τα 161 ευρώ η μεγαβατώρα στα 104,9 ευρώ, αποτελεί σταγόνα στον ωκεανό μπροστά στις θηριώδεις αυξήσεις των τελευταίων μηνών. Τα πράγματα θα ισορροπήσουν, όπως λένε στελέχη της αγοράς, μόνο αν οι τιμές στο αέριο χάσουν ακόμη ένα 40%, και σταθεροποιηθούν στα 60 ευρώ. Το διακύβευμα είναι κατά πόσο οι χθεσινές εξελίξεις, μαζί με μια τυχόν ισχυρή ευρωπαική αντίδραση από πλευράς Κομισιόν, θα μπορέσουν να πυροδοτήσουν μια γενικότερη και με διάρκεια αποκλιμάκωση στις τιμές.

Τα βλέμματα στρέφονται στην Σύνοδο Κορυφής της 21ης-22ης Οκτωβρίου, όπου θα τεθεί η ιδέα για «στρατηγικό απόθεμα» φυσικού αερίου, η αποσύνδεση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας από εκείνες του φυσικού αερίου, και άλλα στρατηγικά μέτρα, όπως δήλωσε τη Τρίτη από την Εσθονία η Φον Ντερ Λάινεν. Τα μέτρα είναι ασφαλώς καλά, αλλά μακροπρόθεσμα, άρα το ερώτημα είναι τι γίνεται μέχρι τότε. Τα προθεσμιακά συμβόλαια, ακόμη και αν σταθεροποιηθούν στη ζώνη των 100 ευρω, μεταφράζονται με μαθηματική ακρίβεια σε ένα δεύτερο γύρο ακρίβειας. Είτε θέλουμε να βάλουμε φυσικό αέριο, είτε να αγοράσουμε αυτοκίνητο, είτε να ανακαινίσουμε το σπίτι, είτε να επισκεφτούμε το αγαπημένο μας εστιατόριο, οι τιμές δεν θα έχουν καμία σχέση με τις σημερινές. Eάν μάλιστα δεν αποσυμπιεσθούν γρήγορα, τότε οι αυξήσεις και η συνεπακόλουθη πληθωριστική έξαρση, θα φέρει και αυξήσεις στα επιτόκια, προσθέτοντας άλλο ένα κόστος για τις επιχειρήσεις, πετσοκόβοντας ρευστότητα, δηλαδή τα καύσιμα που χρειάζονται για το άλμα προς την πράσινη μετάβαση.

Αν κάπου έχει δίκιο η Φον Ντερ Λάινεν είναι ως προς την ανάγκη για ταχύτερη στροφή στις ΑΠΕ. Το δείχνει η ζημιά που υφίσταται η ευρωπαική οικονομία από την πρόσδεσή της στο εισαγόμενο φυσικό αέριο. Τα τελευταία χρόνια η ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές στην ΕΕ έχει αυξηθεί σημαντικά. Το μερίδιο των ΑΠΕ στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας έχει σχεδόν διπλασιαστεί, από περίπου 8,5% το 2004 κινείται πλέον στο 18% με σαφώς ανοδικές τάσεις. Η ενεργειακή κρίση του 2021 αναδεικνύει ποιο είναι το μεγάλο διακύβευμα των επομένων ετών, ακόμη και αν η Ευρώπη αποτύχει στην παρούσα φάση να το προστατεύσει αποτελεσματικά. Αν και οξύμωρο, δεν αποκλείεται στο τέλος της ημέρας να είναι ο Πούτιν αυτός που θα σώσει τη τιμή του EU Green Deal, αυξάνοντας τις παραδόσεις αερίου και άρα οδηγώντας σε αποκλιμάκωση τις τιμες και μαζί τους τις αντιδράσεις των Ευρωπαίων πολιτών.