Σενάρια τρόμου με αέριο στα 200 ευρώ και ελλείψεις στις ευρωπαικές αγορές, εφόσον η Ρωσία κλείσει τις στρόφιγγες

Αντιμέτωπη με τον κίνδυνο ενεργειακής ασφυξίας κινδυνεύει να βρεθεί η Ευρώπη στο σενάριο που μετά από ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και τραπεζικές κυρώσεις, η Μόσχα αποφασίσει να κλείσει τις στρόφιγγες.

Στο ακραίο αυτό ενδεχόμενο, οι αναλυτές δεν αποκλείουν εκτίναξη της τιμής του αερίου από τα σημερινά 80 ευρώ ακόμη και στα 200 ευρώ, ανάλογη έκρηξη και στο ρεύμα, αλλά και σοβαρότατα προβλήματα επάρκειας, αφού η πληρότητα στις ευρωπαικές αποθήκες υπολογίζεται την εποχή αυτή σε κάτω από 30%. Απέναντι σε ένα τέτοιο σενάριο, τα ευρωπαικά αποθέματα δεν θα άντεχαν πάνω από δέκα ημέρες, δείγμα του πόσο απροετοίμαστη έχει βρει την Ευρώπη η ενεργειακή και γεωπολιτική κρίση.

Αντί να έχει προβεί σε αγορές από το 2020, όταν το αέριο ήταν πάμφθηνο, να κάνει καλύτερη διαχειριση αποθηκών, καθώς επίσης hedging στις τιμές, συζητούσε μέχρι πρότινος, χωρίς να επιτευχθεί οποιαδήποτε συμφωνία, τη δημιουργία κοινών στρατηγικών αποθεμάτων σε εθελοντική βάση.

Αρνητική δείχνει και η απάντηση στο ερώτημα κατά πόσο το ρωσικό αέριο μπορεί να υποκασταθεί από τρίτους προμηθευτές. Αν και οι ΗΠΑ έχουν δεσμευθεί ότι η Ευρώπη δεν θα ξεμείνει από αέριο, εντούτοις είναι αδύνατο να βρεθούν παρτίδες LNG, ικανές να καλύψουν το ρωσικό αέριο, το οποίο καλύπτει σήμερα το 40% των ευρωπαικών αναγκών. Αλλες χώρες είναι πιο εξαρτημένες, όπως αυτές των Βαλκανίων, όπου η προμήθεια από Gazprom φτάνει και το 100%, oι Φιλανδία και Λετονία (90%), η Γερμανία (50%), η Ιταλία (46%) και η Ελλάδα (47%), και άλλες λιγότερο, όπως η Γαλλία, όπου παρά την πυρηνική ενέργεια, εξαρτάται κατά 46% από τη Ρωσία. Η πολύ μεγάλη εξάρτηση της Ευρώπης από τη Ρωσία εξηγεί ως ένα βαθμό τις πολύ προσεκτικές κινήσεις και δηλώσεις των ευρωπαίων αξιωματούχων και ηγετών.

Ακόμη όμως και αν υπήρχε διαθέσιμο τόσο πολύ αέριο, η εκτίναξη των τιμών του στα χρηματιστήρια θα καθιστούσε την αγορά του απαγορευτική.

Αρκετά επίσης από τα αμερικανικά φορτία LNG είναι συμβολαιοποιημένα με πελάτες στην Ασία, αφήνωντας ένα μικρό περιθώριο διαθέσιμο προς την Ευρώπη, ενώ προ ημερών το Κατάρ, ο μεγαλύτερος εξαγωγέας υγροποιημένου φυσικού αερίου στον πλανήτη, δήλωσε αδυναμία να καλύψει τις ευρωπαικές ενεργειακές αγορές. Ακόμη και αν μέσω πολιτικών πιέσεων από τις Βρυξέλλες και τις ΗΠΑ , μεγάλες εταιρείες δεχθούν να ανακατευθύνουν φορτία στην Ευρώπη, και πάλι τα πιθανά μεγέθη είναι παντελώς άγνωστα στην παρούσα φάση.

Από άκρη σε άκρη της Ευρώπης, αναλυτές και κυβερνήσεις προειδοποιούν για ενεργειακό εφιάλτη σε περίπτωση ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, ενώ αν η Μόσχα κλείσει τις στρόφιγγες των αγωγών έπειτα από αυστηρές δυτικές κυρώσεις, τότε μιλούν για Αρμαγεδδώνα. Κρίνοντας από την εμπειρία του τελευταίου 4μήνου του 2021, όταν οι τιμές στο φυσικό αέριο είχαν φτάσει και τα 164 ευρώ/ MWh, συνάγεται το συμπέρασμα ότι τούτη τη φορά, αυτές μπορούν με πολύ λιγοτερα ερείσματα να πιάσουν τα 160 και 170 ευρω. Σύμφωνα παντως με πρόσφατη μελέτη της Capital Economics, η τιμή του αερίου θα μπορούσε να εκτιναχθεί και στα 200 ευρώ ανά MWh, επίπεδα από τα οποία δύσκολα θα κατέβει, πολλώ δε μάλλον όταν τα επίπεδα στις ευρωπαϊκές αποθήκες είναι εξαιρετικά χαμηλά. Αξιωματούχοι αναφέρουν ότι αυτή τη στιγμή η Ευρώπη έχει αποθέματα για περίπου έξι εβδομάδες, παραμένει ωστόσο εντελώς αβέβαιο κατά πόσο επαρκούν στο κακό σενάριο οι αφίξεις νέων φορτίων LNG. Στην παρούσα φάση υπολογίζεται ότι υπάρχουν πάνω από 50 πλοία με LNG, έτοιμα να ελλιμενισθούν σε μια ακτίνα, από τη Μεσόγειο μέχρι την Βόρεια Θάλασσα και τη Βαλτική, δεδομένων όμως των παλαιών ευρωπαϊκών υποδομών, είναι πεπερασμένες οι ποσότητες που μπορούν να ξεφορτώνουν κάθε φορά.