Ρόλο στον ΛΑΓΗΕ και στην ΕΧΑΕ για το Χρηματιστήριο Ενέργειας

Τη δημιουργία του ελληνικού χρηματιστηρίου Ενέργειας, φιλοδοξώντας να διαδραματίσει ένα σημαντικό ρόλο στην αγορά της Νοτιοανατολικής Ευρώπης δρομολογεί το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Όπως αποκαλύπτει ο ίδιος ο υπουργός Γιάννης Μανιάτης κάλεσε τους αρμόδιους φορείς να προχωρήσουν στην κατάρτιση ενός κατ’ αρχήν θεσμικού πλαισίου για τη σύσταση του Χρηματιστηρίου Ενέργειας, το κείμενο του οποίου θα δοθεί σε δημόσια διαβούλευση για να συζητηθεί εκτενέστερα με τις δυνάμεις της αγοράς.

Στη σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε την περασμένη εβδομάδα υπό τον Γιάννη Μανιάτη, συμμετείχαν, ο πρόεδρος της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς κ. Κωνσταντίνος Μποτόπουλος, ο διευθύνων σύμβουλος των Ελληνικών Χρηματιστηρίων κ. Σωκράτης Λαζαρίδης, ο διευθύνων σύμβουλος του Λειτουργού Αγοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΛΑΓΗΕ) κ. Τάσος Γκαρής και ο αντιπρόεδρος της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας (ΡΑΕ) κ. Δημήτρης Ραχιώτης, οι οποίοι έλαβαν εντολή από τον κ. Μανιάτη να παρουσιάσουν μέσα σε ένα εύλογο χρόνο ενός τριμήνου, ένα πρώτο σχέδιο θεσμικού πλαισίου. Βασικός πυλώνας του νέου θεσμού για τη χώρα μας, θα είναι ο ΛΑΓΗΕ. «Η νέα εταιρική δομή θα αναλάβει και θα αναβαθμίσει τις ασκούμενες από τον ΛΑΓΗΕ δραστηριότητες που αφορούν τη λειτουργία της χονδρεμπορικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς επίσης και με τη δημιουργία των κατάλληλων μηχανισμών εκκαθάρισης και διακανονισμών, ενδεχομένως και με την ενσωμάτωση συναλλαγών εμπορευμάτων» αναφέρει χαρακτηριστικά ο υπουργός ΠΕΚΑ σε άρθρο του στην Καθημερινή.

Ο νέος θεσμός ωστόσο φαίνεται ότι θα υλοποιηθεί από κοινού με την ΕΧΑΕ. Πρόκειται μάλιστα να ανατεθεί μελέτη σε εξωτερικό σύμβουλο, για την εκπόνηση Business Plan δημιουργίας μιας νέας εταιρίας, με εταίρους το ΛΑΓΗΕ και την ΕΧΑΕ. Είναι γνωστή πάντως η διαφορά απόψεων ανάμεσα στα υπουργεία Περιβάλλοντος και Οικονομίας. Το πρώτο θέλει το χρηματιστήριο υπό τον ΛΑΓΗΕ, το δευτερο υπό την ΕΧΑΕ. Σε πρόσφατη συνέντευξή του ο πρόεδρος της Επιτροπής Κεφαλαιοαγοράς Κώστας Μποτόπουλος αναφέρει σχετικά:

"Είναι αλήθεια ότι με αρκετή καθυστέρηση, καθώς αρκετά από αυτά που τώρα αρχίζουμε θα έπρεπε να τελειώνουν, υπάρχει μια κινητικότητα γύρω από αυτό που ονομάζουμε «Χρηματιστήριο Ενέργειας» και αφορά την ελεύθερη αλλά ρυθμισμένη διαπραγμάτευση οικονομικών "προϊόντων" που σχετίζονται με την ενέργεια. Οι βασικοί θεσμικοί παίκτες είναι το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, που έχει την αποκλειστικότητα της πολιτικής απόφασης και της νομοθετικής πρωτοβουλίας, η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς και η ΡΑΕ, που είναι πρόθυμες να βοηθήσουν με προτάσεις και να παίξουν, και στο νέο σχήμα, τον απαραίτητο ρόλο των εποπτών του δημοσίου συμφέροντος, καθώς και ο ΛΑΓΗΕ, δηλαδή ο σημερινός πάροχος. Πρόκειται συνεπώς για συλλογική προσπάθεια, η οποία στηρίζεται σε μια συμφωνία για την ολοκλήρωση της αγοράς ενέργειας στην Ελλάδα. Ελπίζουμε από εδώ και μπρος οι εξελίξεις να είναι ταχείες και να έχουμε σύντομα απτή πρόοδο.

Οι εξελίξεις σε θεσμικό αλλά και πραγματικό επίπεδο στην Ευρώπη επιβάλλουν τη δημιουργία μιας τέτοιας αγοράς. Υπάρχουν υποχρεώσεις της χωράς, βάσει οδηγιών η εξαιτίας του μνημονίου, να πραγματοποιήσει άμεσα βήματα προς την κατεύθυνση απελευθέρωσης της αγοράς ενέργειας.
Τη δημιουργία της ενιαίας και ολοκληρωμένης αγοράς ενέργειας την έχει θεσμοθετήσει και την απαιτεί η ίδια η ευρωπαϊκή νομοθεσία. Το μνημόνιο απλώς «θυμίζει» τη σημασία των συμφωνημένων και την τήρηση των χρονοδιαγραμμάτων από την Ελλάδα. Στη βάση των σχετικών αναγκαστικής εφαρμογής Οδηγιών και Κανονισμών έχει εκπονηθεί και δημοσιοποιηθεί ένα γενικό μοντέλο (target model), οι κανόνες ίου οποίου πρέπει να εξειδικευτούν σε κάθε χώρα. Εξειδίκευση που είναι ήδη από αρκετά ως ιδιαίτερα προχωρημένη σε πολλές χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στην Ελλάδα ξεκινάμε τώρα την προσπάθεια υπηρέτησης αυτού του μοντέλου, λαμβάνοντας φυσικά υπόψη τις ενεργειακές μας ιδιαιτερότητες, θα μπορούσαμε να πούμε ότι οι δύο βασικοί στόχοι είναι αφενός να μπορέσει να παίξει η χώρα μας, όπως μπορεί και πρέπει, το ρόλο του περιφερειακού κόμβου ενέργειας και αφετέρου, και κυρίως, να ωφεληθεί ο πολίτης καταναλωτής ως προς τις τιμές και την ποιότητα των υπηρεσιών, από μια ανοιχτή και ανταγωνιστική αγορά ενέργειας".

Με τη δημιουργία του χρηματιστηρίου Ενέργειας, πάντως, η χώρα μας εναρμονίζεται με το ευρωπαϊκό πλαίσιο της ενιαίας αγοράς.

Στην Ε.Ε. λειτουργούν αυτή τη στιγμή 4 χρηματιστήρια Ενέργειας. Στις 4 Φεβρουαρίου 2014 τέθηκε για πρώτη φορά σε λειτουργία η ενιαία πλατφόρμα των 4 αυτών χρηματιστηρίων και 13 διαχειριστών ηλεκτρικής ενέργειας, κίνηση που καταγράφηκε ως ημερομηνία ορόσημο για την ευρωπαϊκή αγορά και το πρώτο βήμα για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση στον τομέα αυτό. Για πρώτη φορά στην περιοχή που εκτείνεται από τη Γαλλία μέχρι τη Φινλανδία, λειτουργεί με κοινό υπολογισμό των τιμών των προημερήσιων αγορών, χρησιμοποιώντας έναν κοινό αλγόριθμο.