Πρόταση για διαγωνιστική διαδικασία μέσω «συντονισμένης μελέτης» υποδομών και αναγκών για υβριδικά στα νησιά

Από το 2011 ενώ υπάρχει το πλαίσιο για την εγκατάσταση υβριδικών συστημάτων στα μη διασυνδεδεμένα νησιά (ΜΔΝ) δεν έχουν υλοποιηθεί παρά μόνο δυο πιλοτικά έργα ένα στην Ικαρία από την ΔΕΗ που προηγείται του ρυθμιστικού πλαισίου του 2011 και τέθηκε σε λειτουργία το 2019, 20 χρόνια μετά την έναρξη της μελέτης του. Tο δεύτερο έργο τέθηκε επίσης σε λειτουργία το 2019 στη νήσο Τήλο στα πλαίσια ευρωπαϊκού χρηματοδοτούμενου επιδεικτικού προγράμματος. Οι άδειες παραγωγής και οι όροι των συμβάσεων πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας δόθηκαν με το νομικό πλαίσιο πριν τον Νόμο 4414/2016 για το νέο καθεστώς στήριξης των σταθμών ΑΠΕ και υβριδικών. Εν τω μεταξύ, τα τελευταία χρόνια έχουν κατατεθεί περί τις 155 αιτήσεις στην ΡΑΕ για αδειοδότηση υβριδικών στα νησιά αλλά ακόμη δεν έχει ολοκληρωθεί το κανονιστικό και επιχειρηματικό πλαίσιο λειτουργίας καθώς μεταξύ άλλων δεν έχουν οριστεί οι διαδικασίες διαγωνισμού και οι τιμές αγοράς και πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας για τα υβριδικά. 

Η πρόταση μου αφορά την σχεδίαση ανταγωνιστικών διαγωνισμών για υβριδικά ανά σύμπλεγμα αυτόνομων νησιωτικών συστημάτων ή νησιών μετά από μελέτη των σχεδίων ανάπτυξης του ΔΕΔΔΗΕ για τα ΜΔΝ και του ΑΔΜΗΕ για την διασύνδεση των νησιών με το ηπειρωτικό σύστημα καθώς και τις τοπικές ανάγκες και ανάπτυξη της ζήτησης για τα επόμενα 10 χρόνια και τους εθνικούς στόχους. Η παραπάνω μελέτη, που θα την αποκαλώ «Συντονισμένη μελέτη υποδομών ηλεκτρικών συστημάτων» θα υλοποιείται με την συνεργασία ΑΔΜΗΕ-ΔΕΔΔΗΕ, με επισπεύδοντα τον ΔΕΔΔΗΕ και θα υποβάλλεται στη ΡΑΕ για γνώμη και κατόπιν θα οργανώνεται ο διαγωνισμός.

Συνεπώς, στο πλαίσιο των σχεδίων ανάπτυξης των διαχειριστών δικτύων για τα επόμενα 10 χρόνια το αποτέλεσμα της «συντονισμένης μελέτης» θα πρέπει να είναι η υπόδειξη των γραμμών ή υποσταθμών του δικτύου για συνολική συγκεκριμένη ισχύ και κανόνες παροχής ενέργειας υβριδικών συστημάτων ανά νησί ή και νησιά για συμπλέγματα ΜΔΝ και κατόπιν διαγωνισμοί για την επιλογή των υβριδικών έργων. Ανάλογα με την ανάπτυξη των υποδομών των ηλεκτρικών συστημάτων θα γίνονται διαγωνισμοί, π.χ. ανά ένα ή δύο χρόνια, αφού πρώτα η συντονισμένη μελέτη ανά νησί(α) έχει δημοσιευθεί για τουλάχιστον 6 μήνες. Με αυτό τον τρόπο η εγκατάσταση των υβριδικών και τα σχέδια ανάπτυξης υποδομών των ηλεκτρικών συστημάτων θα συμβαδίζουν και θα είναι συμπληρωματικά ανά ΜΔΝ ή μελλοντικά διασυνδεδεμένα ΜΔΝ. Έτσι θα επιτυγχάνεται το βέλτιστο κόστος ανάπτυξης και διείσδυση ΑΠΕ σύμφωνα με την εθνική στρατηγική, τους κανόνες ασφάλειας για την παροχή ηλεκτρισμού, που θα εξασφαλίζονται μέσω των υποθέσεων και στόχων που θα λαμβάνονται κατά την υλοποίηση των μελετών.

Με αυτή την διαδικασία θα αποφεύγεται η «τυχαία» ή καλύτερα μη συντονισμένη χωροθέτηση και παροχή ισχύος και ενέργειας εκ μέρους των επενδυτών με το παρόν πλαίσιο διαδικασίας αδειοδότησης.  

Η διαδικασία που ακολουθούν οι επενδυτές μετά και την από το 2016 ανακοίνωση της μέγιστης αποδεκτής ισχύος ΑΠΕ για τα μεγαλύτερα ΜΔΝ, είναι η «τυχαία» αναζήτηση  τεμαχίων γης για την εγκατάσταση του υβριδικού χωρίς να λαμβάνονται υπόψη η βελτιστοποίηση των υποδομών κάθε ηλεκτρικού συστήματος, όσον αφορά τα υπάρχοντα και σχεδιαζόμενα δίκτυα, που βρίσκονται τα κέντρα φορτίου, η χωροθέτηση σε σχέση με την ασφάλεια τροφοδότησης σε περίπτωση ατυχημάτων σε καίριες υποδομές, κλπ.

Για παράδειγμα, ο ΔΕΔΔΗΕ σχεδιάζει νέες υποδομές δικτύων (γραμμές ΥΤ, ΜΤ, προσθήκη μετασχηματιστών, ενίσχυση διασυνδέσεων μεταξύ νησιών που ανήκουν στο ίδιο αυτόνομο ηλεκτρικό σύστημα) χωρίς να υπάρχει ενημέρωση για τα υβριδικά που θα εγκατασταθούν τα επόμενα 5-10 χρόνια και αναμένεται να αναλάβουν την παραγωγή μέχρι και 50-60% της ετήσιας κατανάλωσης των ΜΔΝ.

Η νέα προτεινόμενη διαδικασία μέσω των υποθέσεων και στόχων της «συντονισμένης μελέτης» θα πρέπει επίσης να εγγυάται ότι η μη εντασσόμενη ενέργεια των ελεγχόμενων σταθμών AΠΕ (υβριδικών) θα είναι μικρότερη από 10% (ή οι μέγιστες εγγυημένες απορροφήσεις των ελεγχόμενων σταθμών AΠΕ πάνω από 90%) και να μην εξαρτώνται πλέον από την διείσδυση των ΑΠΕ στο ΜΔΝ, ώστε να επιτρέψουν οικονομικά βιώσιμες επενδύσεις σε ένα προβλέψιμο περιβάλλον. Οι αιτήσεις αδείας παραγωγής που δεν έχουν αξιολογηθεί θα πρέπει να επαναξιολογηθούν σύμφωνα και με τα νέα κριτήρια πλαίσιο που προτείνεται παραπάνω.

Συνεπώς, η ενσωμάτωση υβριδικών συστημάτων στα νησιά αλλά και στην ηπειρωτική χώρα δεν πρέπει να λαμβάνονται με κύριο γνώμονα την τιμή πώλησης της παραγομένης ενέργειας αλλά και με άλλα κριτήρια όπως, η αναβολή για σημαντικό χρονικό διάστημα 5-10 χρόνια και ενδεχομένως οριστικά στην επένδυση σε υποδομές, οι μειώσεις των απωλειών μεταφοράς, η υποστήριξη τάσης ευρισκόμενα κοντά στο κέντρο φορτίου, η παροχή επιπλέον υπηρεσιών όπως σε περίπτωση ατυχημάτων σε καίριες υποδομές, κλπ.

- Ο κ. Ευστάθιος Τσελεπής είναι Σύμβουλος Ενεργειακής Μετάβασης και τ. υπεύθυνος του τμήματος Φ/Β και Διεσπαρμένης Παραγωγής, ΚΑΠΕ