Προσαρμογές στο ETS και βιώσιμη ανάπτυξη στην ατζέντα του Συμβουλίου Υπουργών Περιβάλλοντος της ΕΕ

"Αναγνωρίζουμε την πρόοδο που έχει συντελεστεί για την αναθεώρηση του ΕΤS", δήλωσε νωρίτερα ο Αν. ΥΠΕΝ, Σωκράτης Φάμελλος, στην αρχή της συνεδρίασης του Συμβουλίου Υπουργών Περιβάλλοντος με θέμα την Αναθεώρηση του Ευρωπαϊκού Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών Αερίων του Θερμοκηπίου (ETS) "και διαπραγματευόμαστε, ώστε να κάνουμε ένα σημαντικό βήμα στο πλαίσιο της Συμφωνίας των Παρισίων, η οποία πρέπει να επιτύχει για το μέλλον του πλανήτη και την ανάπτυξη των επόμενων γενεών".

Ο Αν. ΥΠΕΝ τόνισε ότι είναι επιβεβλημένες κάποιες προσαρμογές, προκειμένου η πρόταση Οδηγίας για την Αναθεώρηση του ETS της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να έχει την απαιτούμενη ισορροπία. Πρόσθεσε δε, ότι είναι αναγκαία η εξεύρεση κοινών λύσεων στα θέματα που τα κράτη μέλη της ΕΕ θεωρούν ως σημαντικά, εφόσον βασική αρχή της ΕΕ είναι η αλληλεγγύη μεταξύ των κρατών μελών.

Σημαντικά ζητήματα που αφορούν άλλα κράτη μέλη, όπως η αποζημίωση για το έμμεσο κόστος άνθρακα, το ζήτημα της αξιολόγησης σε επίπεδο κωδικού προϊόντων (PRODCOM), ο τρόπος διοίκησης του Ταμείου Εκσυγχρονισμού, είναι θέματα για τα οποία  μπορούν να βρεθούν αμοιβαία ικανοποιητικές λύσεις.

"Ο στόχος που μας ενώνει και αποτελεί βασική μας προτεραιότητα είναι η αποτελεσματική μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Προτείνουμε να θέσουμε όλες τις δυνάμεις μας για την επίτευξη αυτού του στόχου", είπε ο Σωκράτης Φάμελλος και σημείωσε ότι  για τα κράτη μέλη που είναι σε οικονομικά δυσκολότερη θέση, η επίτευξη των ποσοτικών στόχων που έχουν τεθεί σε επίπεδο ΕΕ, για τους τομείς εντός του ETS, πρέπει να γίνει με το μικρότερο δυνατό κοινωνικό κόστος. Για παράδειγμα, "πρέπει να αποφύγουμε την υπερβολική αύξηση της τιμής του άνθρακα με διοικητικά μέτρα, η οποία ενδέχεται με τη σειρά της να αυξήσει υπέρμετρα το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, με σαφείς κοινωνικές επιπτώσεις, όπως είναι η περιορισμένη πρόσβαση των ευπαθών κοινωνικών ομάδων στην ενέργεια".

Με δεδομένο ότι έχουν ήδη περάσει 2,5 χρόνια από τον Οκτώβριο 2014 που τέθηκαν οι βάσεις της σημερινής συζήτησης και με τα νέα δεδομένα που προέρχονται από το πρόσφατο ψήφισμα της Ολομέλειας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου χρειάζεται προσαρμογή των θέσεων όλων των κρατών μελών.

Για παράδειγμα,  "ο διπλασιασμός του Αποθεματικού Σταθερότητας της Αγοράς (ΜSR) που τροποποιεί το πλαίσιο της συμφωνίας του Οκτωβρίου 2014, μπορεί να εξισορροπηθεί από την αύξηση της βοήθειας προς τα κράτη μέλη, είτε με ενίσχυση των υφιστάμενων εργαλείων εκσυγχρονισμού, είτε με τη δημιουργία του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης (Just Transition Fund)".

Ως προς τους χρηματοδοτικούς μηχανισμούς για τη μετάβαση σε ένα σύστημα ηλεκτρικής ενέργειας χαμηλών εκπομπών που προβλέπονται για τις χώρες με χαμηλό ΑΕΠ, "θεωρούμε ότι θα πρέπει στο έτος βάσης 2013 να προστεθεί και το 2014, έτσι ώστε να αντανακλάται ορθότερα η τρέχουσα οικονομική πραγματικότητα, όπως υποστηρίζει και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο".

Η συμπερίληψη της Ελλάδας στο Ταμείο Εκσυγχρονισμού, με ταυτόχρονη διασφάλιση των δικαιωμάτων των υπολοίπων κρατών μελών είναι  αναγκαία, ακόμα και αν χρειάζεται κάποιο εργαλείο ισοδύναμου αποτελέσματος. "Γνωρίζοντας ότι η χώρα μας είναι εδώ και χρόνια σε πρόγραμμα με χρηματοδότηση από τον ΕSM (European Stability Mechanism) και την ΕΚΤ (Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα) είναι πολιτικά και δημοσιονομικά λανθασμένο να αποκλείεται η Ελλάδα από τη συμμετοχή της στο Ταμείο Εκσυγχρονισμού".

Συγκεκριμένα, οι πόροι του Ταμείου Εκσυγχρονισμού θα χρησιμοποιηθούν κυρίως για τη διασύνδεση των νησιών με το ηλεκτρικό δίκτυο της ηπειρωτικής χώρας, με βάση την διακηρυγμένη νησιωτική πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση της διείσδυσης των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας και την απόσυρση των σημερινών εξαιρετικά ρυπογόνων μονάδων πετρελαίου. Έτσι, θα μειωθούν οι αέριες εκπομπές και οι εκπομπές άνθρακα, καθώς και το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

"Το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης μαζί με ένα ενισχυμένο Ταμείο Εκσυγχρονισμού είναι χρήσιμα εργαλεία για τη βιώσιμη ανάπτυξη και την ανασυγκρότηση της οικονομίας της χώρας μας, με πυλώνες την οικονομία χαμηλού άνθρακα και την κυκλική οικονομία", κατέληξε ο Αν. ΥΠΕΝ.

Συζήτηση και για τη βιώσιμη ανάπτυξη

Την ανάγκη να ενσωματωθούν οι στόχοι της Βιώσιμης Aνάπτυξης (SDGs) και η Στρατηγική για το 2030 στον πυρήνα της Ευρωπαϊκής πολιτικής και ειδικότερα στη δημοσιονομική και αναπτυξιακή στρατηγική, επεσήμανε νωρίτερα ο Αν. ΥΠΕΝ, Σωκράτης Φάμελλος, στο Συμβούλιο Υπουργών Περιβάλλοντος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου, εκτός από την αναθεώρηση του Ευρωπαϊκού Συστήματος Εμπορίας Εκπομπών Αερίων του Θερμοκηπίου, συζητείται και η ενσωμάτωση των στόχων για τη βιώσιμη ανάπτυξη του ΟΗΕ, στον σχεδιασμό της Στρατηγικής για το 2030.

Ουσιαστική ενσωμάτωση των αρχών της Bιώσιμης Aνάπτυξης στις τομεακές πολιτικές μπορεί να επιτευχθεί, μόνο εάν οι στόχοι επηρεάζουν τον πυρήνα της Ευρωπαϊκής πολιτικής. "Εάν, δηλαδή, οι στόχοι της Bιώσιμης Aνάπτυξης αποτελέσουν στοιχεία συζήτησης και βάση των αποφάσεων στα Συμβούλια Κορυφής, αλλά και στις Συνόδους των Υπουργών Οικονομίας, όπως και στη Σύνοδο της Ρώμης που θα διεξαχθεί τους επόμενους μήνες", πρότεινε ο Σωκράτης Φάμελλος. Ως παράδειγμα, ανέφερε την αντίθεση που υπάρχει στη χώρα μας, η οποία με επιλογή και απόφαση των Ευρωπαϊκών θεσμών έχει υλοποιήσει τα τελευταία χρόνια συγκεκριμένες δημοσιονομικές πολιτικές και διαρθρωτικές αλλαγές σε διάφορους άξονες πολιτικής, κυρίως οικονομικούς, οι οποίες είχαν ως αποτέλεσμα την απόκλιση από τους στόχους της Bιώσιμης Aνάπτυξης, όπως φαίνεται πολύ εύκολα στους δείκτες της φτώχειας και της ανεργίας.

"Να επιστρέψουμε, λοιπόν, ουσιαστικά στη συζήτηση για τους στόχους της Bιώσιμης Aνάπτυξης και να ζητήσουμε την ενσωμάτωσή τους στην Ευρωπαϊκή πολιτική", είπε ο Σωκράτης Φάμελλος απευθυνόμενος στους ομολόγους του. "Έτσι, οι στόχοι της Bιώσιμης Aνάπτυξης θα μπορέσουν να έχουν ποσοτικοποιημένους δείκτες και όχι γενικές αναφορές. Τόσο η Ευρώπη, όσο και η κάθε χώρα πρέπει να λάβουν κεντρικές πρωτοβουλίες για την επίτευξη των στόχων της Βιώσιμης Ανάπτυξης. Στην Ελλάδα, τη στρατηγική για το 2030, την παρακολούθηση και τον συντονισμό έχει αναλάβει κεντρικά και στρατηγικά το Γραφείο Πρωθυπουργού, έτσι ώστε όλες οι Τομεακές Πολιτικές να ενσωματώνουν αυτή τη στρατηγική".

Η συζήτηση για τους στόχους Bιώσιμης Aνάπτυξης ενέχει τον κίνδυνο μιας γενικής συζήτησης, η οποία ικανοποιεί μεν μια ηθική ανάγκη, σε επίπεδο ΕΕ, αλλά ενδέχεται να μην καταλήγει σε δεσμεύσεις ή αλλαγές. "Για εμάς ισχύει ακριβώς το αντίθετο", συνέχισε ο Αν. ΥΠΕΝ. "Η δέσμευση για τους στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης, για τη στρατηγική 2030, ενσωματώνοντας τη συμφωνία της Cop21 στο Παρίσι και τη στρατηγική της κυκλικής οικονομίας, αποτελούν ουσιώδη πολιτικά θέματα. Δεν είναι ευχολόγιο, αλλά η βάση της βιώσιμης Ευρώπης. Διότι, οι στόχοι αυτοί εκφράζουν βασικές ανάγκες των Ευρωπαίων πολιτών, όπως είναι η ποιότητα της ζωής τους και τα δημοκρατικά τους δικαιώματα".

Συγκεκριμένα, οι άξονες πολιτικής της Ελληνικής Κυβέρνησης είναι :

·        η ενίσχυση της κυκλικής οικονομίας, για την αποδοτική χρήση πόρων και την οικονομική ανασυγκρότηση της χώρας,

·        ο ενεργειακός χάρτης της χώρας, λαμβάνοντας υπόψη τη συμφωνία για την κλιματική αλλαγή και την οικονομία χαμηλών εκπομπών άνθρακα,

·        η ενίσχυση υποδομών του κοινωνικού κεφαλαίου, που περιλαμβάνει τα θέματα της πρόσβασης σε καλής ποιότητας πόσιμο νερό, του επισιτισμού, της καταπολέμησης της φτώχειας και της πρόσβασης στην υγεία και τις δομές πρόνοιας, και

·        η πρόληψη της ρύπανσης, η οποία συνδέεται με τον περιβαλλοντικό έλεγχο και την κωδικοποίηση του θεσμικού πλαισίου, προσδίδοντας αξιοπιστία και διαφάνεια σε όλες τις κοινωνικές και οικονομικές δραστηριότητες. 

"Και οι τέσσερις προαναφερόμενοι άξονες αποτελούν τμήμα του ενιαίου προγράμματος της χώρας μας για την έξοδο από την κρίση", είπε ο Αν. ΥΠΕΝ, ολοκληρώνοντας την τοποθέτησή του. Και κατέληξε: "Απαιτούνται πρωτοβουλίες κινητοποίησης και ευαισθητοποίησης πολιτών και παραγωγών προκειμένου να ενδυναμωθεί η κοινωνική συμμετοχή στους στόχους της Βιώσιμης Ανάπτυξης. Οι πρωτοβουλίες αυτές μπορούν να γίνουν μέσα από εθνικές, περιφερειακές και τοπικές συμμαχίες, οι οποίες θα ενσωματώνουν τις αρχές της ατζέντας του 21ου αιώνα, με ανοικτή διαβούλευση και θα αναπροσαρμόζουν οικονομικά εργαλεία, ώστε και η αγορά να ενσωματώσει τις αρχές της Βιώσιμης Ανάπτυξης".