Άρθρο Ν. Τσάφου: Πώς οι ΑΠΕ θωρακίζουν ενεργειακά τη χώρα

Η Ελλάδα έχει επενδύσει σηµαντικά τα τελευταία χρόνια στις ανανεώσιµες πηγές ενέργειας –στον ήλιο και στον άνεµο– και σήµερα βλέπουµε ξεκάθαρα τα οφέλη αυτής της στρατηγικής επιλογής.

Το 2019, όταν ανέλαβε αυτή η κυβέρνηση, η εγκατεστηµένη ισχύς από φωτοβολταϊκά και αιολικά ήταν 6,3 GW. Τώρα ξεπερνάει πλέον τα 17 GW, µε την αύξηση να προέρχεται κυρίως από τα φωτοβολταϊκά. Με την άνοδο αυτή, η χώρα µας συγκαταλέγεται στους παγκόσµιους πρωτοπόρους στη διείσδυση των ΑΠΕ στην ηλεκτροπαραγωγή: Νο 3 στον κόσµο στα φωτοβολταϊκά για το 2025 και Νο 9 στα αιολικά (σύµφωνα µε µελέτη της δεξαµενής σκέψης Ember).

Οι ΑΠΕ της Ελλάδας έχουν αλλάξει ριζικά τις ροές ενέργειας στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Το 2019, όταν ανέλαβε αυτή η κυβέρνηση, η χώρα µας κάλυπτε το 18% των αναγκών της από εισαγωγές. Σε απόλυτες ποσότητες, ήµασταν τότε ο έκτος µεγαλύτερος εισαγωγέας ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη. Οι εισαγωγές ήταν προϊόν ενός µη ανταγωνιστικού µείγµατος που βασιζόταν διαχρονικά στον (κακής ποιότητας εγχώριο) λιγνίτη.

Με τις ΑΠΕ αρχίσαµε να περιορίζουµε τις εισαγωγές και το 2024 γίναµε, οριακά, καθαροί εξαγωγείς ηλεκτρικής ενέργειας. Το 2025 είχαµε καθαρές εξαγωγές το 2/3 των ηµερών.

Το 2026 έχουµε αναδειχθεί πλέον σε έναν από τους µεγαλύτερους εξαγωγείς στην Ευρώπη – µόνο η Γαλλία, η Σουηδία και οι Κάτω Χώρες εξάγουν περισσότερο ρεύµα (σε καθαρή βάση). Στην Ευρώπη εξάγει αυτός που έχει πιο ανταγωνιστικό µείγµα. Ο καθαρός εξαγωγέας έχει φθηνότερες τιµές από τις αγορές στις οποίες εξάγει.

Το 2019, λοιπόν, είχαµε (µακράν) την ακριβότερη τιµή χονδρικής στην Ευρώπη – έπρεπε να «τραβήξουµε» ρεύµα από τους γείτονές µας. Ηµασταν 68% ακριβότεροι από τη Γερµανία και 34% πιο ακριβοί από τη γείτονα Βουλγαρία.

Φέτος έχουµε την 7η χαµηλότερη τιµή χονδρικής στην Ευρώπη –φθηνότεροι και από τη Βουλγαρία και τη Γερµανία–, αν και η τιµή είναι αυξηµένη σε σχέση µε το 2019, γιατί ζούµε ακόµα στα απόνερα της ενεργειακής κρίσης του 2022.

Η χαµηλότερη χονδρική σε σχέση µε άλλες χώρες µεταφράζεται και σε χαµηλότερη λιανική: 18% χαµηλότερα από τον ευρωπαϊκό µέσο όρο για το δεύτερο εξάµηνο του 2025, σύµφωνα µε τα επίσηµα στοιχεία της Eurostat για τους οικιακούς καταναλωτές.

Η µεταστροφή στο ενεργειακό προφίλ της χώρας οφείλεται κυρίως στις ΑΠΕ. Το 2025 εξάγαµε περισσότερο ρεύµα τις µέρες που είχαµε καλή παραγωγή από άνεµο. (Ο συσχετισµός είναι πιο αδύναµος το 2026, γιατί εξάγουµε όλες τις ώρες και όλες τις µέρες πλέον.)

Η σχέση µεταξύ της παραγωγής από ΑΠΕ και των τιµών είναι ξεκάθαρη. Τις µέρες που η παραγωγή από ΑΠΕ είναι χαµηλή (κάτω από το 60% της εγχώριας κατανάλωσης), η τιµή χονδρικής είναι 79% υψηλότερη σε σχέση µε τις ηµέρες που έχουµε εξαιρετική παραγωγή από ΑΠΕ (πάνω από το 90% της ζήτησης).

Φυσικά, στο µείγµα έχουµε ακόµα πολύ φυσικό αέριο, και αυτό ανεβάζει τις τιµές ηλεκτρικής ενέργειας, ειδικά σε µια συγκυρία που οι ευρωπαϊκές τιµές φυσικού αερίου έχουν ανέβει λόγω της κρίσης στη Μέση Ανατολή.

Το µεγάλο στοίχηµα πλέον δεν είναι µόνο οι ΑΠΕ, αλλά και η αποθήκευση και η ευελιξία στη ζήτηση. Ηδη έχουν µπει στο σύστηµα οι πρώτες µπαταρίες που χρηµατοδοτήθηκαν από το Ταµείο Ανάκαµψης, ενώ προχωράει και το εµβληµατικό έργο αντλησιοταµίευσης στην Αµφιλοχία. Το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας δουλεύει ανελλιπώς για να ενισχυθεί η αποθήκευση περαιτέρω.

Ταυτόχρονα, δίνουµε εργαλεία στους καταναλωτές να εκµεταλλευθούν περιόδους που οι τιµές είναι χαµηλές µε τα δυναµικά (πορτοκαλί) τιµολόγια, µε τα διζωνικά τιµολόγια (φθηνότερο ρεύµα το µεσηµέρι) και την εγκατάσταση έξυπνων µετρητών (ήδη το 60% της κατανάλωσης στο δίκτυο µέσης και χαµηλής τάσης δουλεύει µε τηλεµέτρηση).

Το στοίχηµα για χαµηλότερες τιµές είναι σύνθετο και εξαρτάται πάντα και από διεθνείς συγκυρίες. Οι ΑΠΕ µαζί µε την αποθήκευση και την ευελιξία στη ζήτηση είναι ο συνδυασµός που θα φέρει χαµηλότερες τιµές ηλεκτρικής ενέργειας για τους καταναλωτές.

(Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην Καθημερινή της Κυριακής, 14/06/2026)