Ποιo είναι το στοίχημα του Νοτίου Διαδρόμου- οι Τούρκοι “ψηφίζουν” TAP

Μπορεί στην Ελλάδα τα ενεργειακά να έχουν παγώσει μετά και τις προγραμματικές δηλώσεις Λαφαζάνη, σε γεωπολιτικό ωστόσο επίπεδο οι εξελίξεις με τους αγωγούς “καίνε”.

Πρωταγωνιστές η Ευρωπαική Ενωση, η Τουρκία και η Ρωσία, ο καθένας εκ των οποίων για δικούς του λόγους επιχειρεί να ενδυναμώσει τη θέση του, με μοχλούς τους TAP, TANAP, και Turkish Stream αντίστοιχα.

Καθώς η Ρωσία κάνει ότι μπορεί για να εμφανίσει τον αγωγό Turkish Stream ως ένα πολύ ανταγωνιστικό project, και ενώ η νέα ελληνική κυβέρνηση ανακατεύει την “τράπουλα” δηλώνοντας ότι θα επαναδιαπραγματευτεί τους όρους διέλευσης του TAP, η Κομισιόν ανεβάζει στροφές προκειμένου να επιταχύνει τις διαδικασίες ολοκλήρωσης του Νοτίου Διαδρόμου και να περάσει επιτέλους στην υλοποίησή του.

Η επίσημη “πρώτη” σήμερα στο Μπακού παρουσία του κ. Λαφαζάνη, για το Συμβουλευτικό Συμβούλιο (“Advisory Council”) του Νοτίου Διαδρόμου, εμπνευστές του οποίου είναι ο Αζέρος πρόεδρος Ι. Αλίγιεφ, και ο Επίτροπος Ενέργειας Μ. Στέφκοβιτς, μόνο εθιμοτυπικό χαρακτήρα δεν έχει.

Αποσκοπεί στο να επιτευχθεί μια πολιτική δέσμευση και των έξι χωρών που συμμετέχουν, δηλαδή Αζερμπαιτζάν, Γεωργία, Τουρκία, Ελλάδα, Αλβανία, Ιταλία, ώστε να επιταχυνθούν οι εργασίες κατασκευής των αγωγών που τον συνθέτουν, προκειμένου να κερδίσει την κούρσα από τον Turkish Stream, και να κόψει πρώτος το νήμα της εμπορικής λειτουργίας το 2020.

Υπό αυτή την έννοια, η επίσκεψη Λαφαζάνη, αποτελεί ένα πρώτο “crash test” της εξαγγελίας του περί επαναδιαπραγμάτευσης της συμφωνίας διέλευσης του TAP από το ελληνικό έδαφος, καθώς και της γενικότερης απόφασής του για πολυεπίπεδη και πολυδιάσταση ενεργειακή διπλωματία.

Καθόλου τυχαία λοιπόν δεν μπορεί να θεωρηθεί η χθεσινή δήλωση Λαβρόφ από τη Μόσχα κατά τη συνάντησή του με τον έλληνα ομόλογό του Ν.Κοτζιά, ότι “η Ελλάδα ενδιαφέρεται για το σχέδιο της Μόσχας να κατασκευάσει τον αγωγό Turkish Stream”.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον θα έχει και το τι θα πει στον κ. Λαφαζάνη ο Επίτροπος Στέφκοβιτς ο οποίος έχει ταχθεί κατηγορηματικά εναντίον στο ρωσο-τουρκικό σχέδιο χαρακτηρίζοντάς το ως μη βιώσιμο και ότι αντιβαίνει στις νομικά δεσμευτικές συμφωνίες μεταξύ ευρωπαικών κρατών και Μόσχας.

Μεγάλη σημασία έχει επίσης και η απάντηση του Αζέρου προέδρου Αλίγιεφ καθώς και των επικεφαλής της κοινοπραξίας του ΤΑP στο τριπλό ελληνικό αίτημα, περί μείωσης τιμών του φυσικού αερίου, μετοχικής συμμετοχής της Ελλάδας στον αγωγό και επιβολής τελών για τη διέλευσή του από τη Βόρεια Ελλάδα.

Τουρκία : Στηρίζουμε TANAP-TAP

Γνωρίζοντας καλά τη σημασία που αποδίδει η Ε.Ε. στο Νότιο Διάδρομο, η Τουρκία, που όπως κάνει πάντα παίζει σε δύο ταμπλό (Δύση και Ρωσία), έσπευσε χθες να βάλει τέλος στις φήμες ότι ο Turkish Stream είναι ανταγωνιστικός του TANAP και επομένως και του TAP.

“Τα δύο αυτά σχέδια διαφέρουν σημαντικά το ένα από το άλλο, και θα βοηθήσουν την Τουρκία να ενδυναμώσει το ρόλο της στη περιοχή”, σχολίασε κατά την επίσκεψή του στο Μπακού ο Νιχάτ Ζειμπεκτσι, υπουργός Οικονομικών της Τουρκίας. Είχε πάντως προηγηθεί δήλωση του υπουργού Ενέργειας της χώρας Τανέρ Γιλντίζ ότι “ένας υγιής ανταγωνισμός πρόκειται να ξεκινήσει ανάμεσα στον Turkish Stream και τον TANAP”.

Σχολιάζοντας το θέμα, ο οικονομικός αναλυτής Βουγκάρ Μπαιράμοφ, ανέφερε ότι είναι λάθος ο Turkish Stream να αντιμετωπίζεται ως εναλλακτική λύση για τον TANAP, ο οποίος και  θεωρείται ένα σημαντικό σχέδιο προκειμένου να εξασφαλίσει την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης.

Κι αυτό καθώς ο TANAP θα μεταφέρει αζέρικο αέριο για τις ανάγκες τόσο της τουρκικής αγοράς όσο και της ευρωπαικής αγοράς μέσω του TAP. “O TANAP θα μεταφέρει αφενός 6,6 δισ. κυβικά μέτρα αζέρικου αερίου στην τουρκική αγορά, καθώς και 10 δισ. κ.μ. αερίου ετησίως στην  ευρωπαική αγορά, με προοπτική σε επόμενο στάδιο να φτάσει τα 20 δισ. κ.μ.”, ανέφερε ο Μπαιράμοφ.

Την ίδια στιγμή, η κατασκευή του Turkish Stream αμφισβητείται σοβαρά καθώς απαιτεί σημαντικές επενδύσεις τόσο στην Τουρκία όσο και στη Ρωσία. “Δεδομένου ότι οι πηγές χρηματοδότησης της Ρωσίας έχουν περιοριστεί μετά τις κυρώσεις της Δύσης, η Μόσχα ψάχνει πόρους αλλού, που δύσκολα θα βρεί”, σχολιάζουν οι ειδήμονες.

Παρ’ όλα αυτά, υπό μια έννοια, ο Turkish Stream θα μπορούσε να θεωρηθεί ανταγωνιστικός προς τον TANAP καθώς το σχέδιο προβλέπει τη μεταφορά του αερίου στα ελληνο-τουρκικά σύνορα, και την επό εκεί και πέρα διείσδυσή του στην ευρωπαική αγορά.

Σε καμία ωστόσο περίπτωση δεν τίθενται υπό αμφισβήτηση οι προοπτικές του TANAP και του TAP για όσο θα τους στηρίζει η Ε.Ε., όπως προκύπτει από τις κατ’ επανάληψη δηλώσεις του σλοβάκου αντιπροέδρου της Κομισιόν και Επιτρόπου Ενέργειας Μάρος Στέφκοβιτς.

Ο τελευταίος δεν θέλει ούτε να ακούει για το ρωσο-τουρκικό σχέδιο, λέγοντας ότι δεν είναι βιώσιμο, και ότι αντιβαίνει τις νομικά δεσμευτικές συμφωνίες μεταξύ ευρωπαικών κρατών και Μόσχας.

Το “who is who” του Νότιου Διαδρόμου

Το Συμβουλευτικό Συμβούλιο του Νοτίου Διαδρόμου είναι ένα όργανο που δημιουργήθηκε από τον Μάρος Σέφκοβιτς και τον Ιλχάμ Αλίγεφ, το Νοέμβριο του 2014, στο Μπακού.

Στην “επίσημη πρώτη” του Συμβουλευτικού Συμβουλίου παρόντες είναι, εκτός από τους ”εμπνευστές” Αλίγιεφ και Σέφκοβιτς, ο αναπληρωτής υπουργός Οικονομικής Ανάπτυξης της Ιταλίας Claudio de Vincenti, οι υπουργοί Ενέργειας, της Ελλάδας, της Γεωργίας και της Βουλγαρίας, Παναγιώτης Λαφαζάνης, Kakha Kaladze και Temenujka Petkova, εκπρόσωποι από το IFC της Παγκόσμιας Τράπεζας, την EBRD, τη Socar, τη BP- Azerbaijan, τον TANAP, τον TAP, αλλά και την Αλβανία.

Ο Νότιος Διάδρομος έχει χαρακτηρισθεί έργο υψηλής προτεραιότητας για την Ε.Ε., καθώς ο συνολικός σχεδιασμός του είχε σκοπό να δημιουργήσει μια νέα, εναλλακτική έναντι της Ρωσίας, πηγή τροφοδοσίας των Ευρωπαϊκών χωρών με φυσικό αέριο από το κοίτασμα Σαχ Ντενίζ ΙΙ του Αζερμπαϊτζάν.

Σημαντικό στοιχείο που έχει περιπλέξει εσχάτως το θέμα είναι η συμφωνία Ρωσίας και Τουρκίας για την προώθηση του Turkish Stream, ενός αγωγού που, με βάση το σχεδιασμό του, θα φέρνει υποθαλάσσια, από τη Μαύρη Θάλασσα, Ρωσικό αέριο στην Τουρκία  και στη συνέχεια θα το οδηγεί στα ελληνοτουρκικά σύνορα στην Ανατολική Θράκη. Από εκεί και πέρα, όπως έχει πει ο ίδιος ο κ. Πούτιν, είναι δουλειά της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης να μεριμνήσει για τη μεταφορά του στις καταναλώτριες χώρες της Νότιας και Κεντρικής Ευρώπης. Πρόκειται όπως είναι φανερό για ένα έργο ανταγωνιστικό προς τον TAP και τον TANAP, τον αγωγό – τροφοδότη του.

Οι εξαγγελίες των Ρώσων έχουν θορυβήσει την Κομισιόν γεγονός που έχει οδηγήσει τον κ. Σέφκοβιτς στο να αμφισβητήσει τόσο τη σκοπιμότητα όσο και τη ρεαλιστικότητα υλοποίησης του project.