Παπασταύρου από Συμβούλιο Υπουργών: Χρειάζονται πρόσθετοι ευρωπαϊκοί πόροι για τα δίκτυα και την αποθήκευση - Πρωταρχικός στόχος η μείωση των τιμών

(upd: 18:35) Ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Σταύρος Παπασταύρου και ο Υφυπουργός, αρμόδιος για τα θέματα Ενέργειας, κ. Νίκος Τσάφος συμμετείχαν στο Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης που πραγματοποιήθηκε σήμερα στις Βρυξέλλες. Στα θέματα ημερήσιας διάταξης ήταν η ενίσχυση της ασφάλειας του ευρωπαϊκού συστήματος ενέργειας, το Σχέδιο Δράσης της Ε.Ε. για τις Προσιτές Τιμές Ενέργειας, καθώς και η Αρχιτεκτονική Ενεργειακής Ασφάλειας.

Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση του ΥΠΕΝ, ο κ. Παπασταύρου ευχαρίστησε την Επιτροπή για το Σχέδιο Δράσης για τις Προσιτές Τιμές Ενέργειας, το οποίο ενσωματώνει αρκετές προτάσεις του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη προς την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, όπως αυτές είχαν συμπεριληφθεί στην επιστολή του τον Ιανουάριο του 2025.

Συγκεκριμένα, το εν λόγω Σχέδιο Δράσης δημιουργεί ένα καλύτερο πλαίσιο διαχείρισης στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου — με μια ομάδα κρούσης για το καθένα —, εργαλεία τα οποία μπορούν να βοηθήσουν να περιοριστούν οι στρεβλώσεις που ανέβασαν τις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στην ΝΑ Ευρώπη το 2024. Επιπλέον, προτείνει μια στενότερη παρακολούθηση των χρηματιστηρίων φυσικού αερίου, με σκοπό να περιορίσει τις ραγδαίες ανατιμήσεις, ειδικά όταν αυτές δεν δικαιολογούνται από τα δεδομένα της αγοράς.

Η ελληνική πλευρά ανέδειξε την ανάγκη για την άμεση εφαρμογή αυτών των μέτρων ώστε να υπάρχει χειροπιαστό αποτέλεσμα στις τιμές μέσα στο 2025, ανακουφίζοντας νοικοκυριά και επιχειρήσεις.

Αναφορικά με το θέμα των διασυνδέσεων και τον ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν στην ενοποίηση της ευρωπαϊκής αγοράς, ο κ. Παπασταύρου ανέδειξε  την ανάγκη να στηρίξει η Ευρώπη αυτές τις διασυνδέσεις, μεταξύ των οποίων είναι και η διασύνδεση με την Κύπρο.

Η ελληνική αντιπροσωπεία κάλεσε την Επιτροπή και τα Κράτη-Μέλη να εξετάσουν πιο γενναίες πρωτοβουλίες στην ανάπτυξη και αξιοποίηση των δικτύων, καθώς και στην ανάπτυξη ενός πανευρωπαϊκού σχεδιασμού των ενεργειακών αγορών, κάτι που θα αναδείξει τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της κάθε χώρας, όπως των ΑΠΕ στην Ελλάδα.

Ειδικότερα, ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας τόνισε ότι «πρέπει να πιέσουμε τους Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς μας και τις ρυθμιστικές αρχές μας να προχωρήσουν σε αποτελεσματικά stress tests. Επίσης, πρέπει να μεγιστοποιήσουμε τις διασυνοριακές ροές. Πρέπει να πιέσουμε ξανά τους Διαχειριστές Συστημάτων Μεταφοράς, για να διασφαλίσουμε ότι η μέγιστη διασυνοριακή χωρητικότητα είναι διαθέσιμη στην αγορά».

Στο περιθώριο του Συμβουλίου, οι κ.κ. Παπασταύρου και Τσάφος είχαν συνάντηση με τον Επίτροπο Ενέργειας, Dan Jørgensen, τον οποίο προσκάλεσαν να  επισκεφτεί την Ελλάδα, πρόσκληση την οποία και αποδέχτηκε, με την επίσκεψη στη χώρα μας να προγραμματίζεται για τους επόμενους μήνες.

slider

(upd: 12:55) Η Ελλάδα στηρίζει τις τελευταίες πρωτοβουλίες της Ε.Ε. στα ενεργειακά, όμως θεωρεί ότι υπάρχει περιθώριο βελτίωσης και ενίσχυσης της ευρωπαϊκής οικονομικής στήριξης προς τα κράτη-μέλη.

Όπως δήλωσε ο νέος υπουργός ΠΕΝ, Σταύρος Παπασταύρου, στο σημερινό Συμβούλιο των υπουργών ενέργειας, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, έθεσε ήδη στο παρελθόν τα κρίσιμα θέματα του ενεργειακού κόστους και της ανταγωνιστικότητας. Από τις πρώτες προτεραιότητες θα πρέπει να είναι η προστασία των ευάλωτων καταναλωτών και της βιομηχανίας, τόνισε.

Ο ίδιος καλωσόρισε τη δημιουργία της ομάδας εργασίας για τον καλύτερο συντονισμό της λειτουργίας του ηλεκτρικού συστήματος, όπως και το βελτιωμένο πλαίσιο διαχείρισης κρίσεων και τα έκτακτα μέτρα που εισηγήθηκε η Κομισιόν. 

"Συζητήσαμε για τα θέματα αυτά με τους υπόλοιπους υπουργούς. Είδαμε ότι η κατάσταση στην περιοχή της ΝΑ Ευρώπης οδήγησε σε ελλείψεις πέρυσι το καλοκαίρι, ιδίως τα απογεύματα. Αυτό δημιουργεί ανάγκη για καύση περισσότερου αερίου και ανεβάζει τις τιμές", σχολίασε ο Έλληνας υπουργός.

Συνεχίζοντας, υπογράμμισε ότι η έλλειψη διασυνοριακών ροών προκαλεί στρεβλώσεις και μεταβλητότητα στις αγορές της περιοχής μας. 

"Με αφορμή όσα βιώσαμε πέρυσι το καλοκαίρι και το φθινόπωρο στην περιοχή, είναι σημαντικό να καλυφθεί το κενό ισχύος. Πρέπει να πιέσουμε τους διαχειριστές και τους ρυθμιστές να προχωρήσουν με stress tests. Επιπλέον, να μεγιστοποιήσουμε τις διασυνοριακές ροές και να διασφαλίσουμε ότι η μέγιστη δυναμικότητα είναι διαθέσιμη στην αγορά. Τουλάχιστον το 70% της δυναμικότητας πρέπει να προσφέρεται ώστε να διασφαλιστεί η ομαλή λειτουργία της εγχώριας αγοράς", σημείωσε ο κ. Παπασταύρου.

Ταυτόχρονα, ο ίδιος εκτιμά ότι πρέπει να ολοκληρωθούν τα νέα έργα διασυνδέσεων, αλλά και να διευκολυνθούν οι λύσεις εξισορρόπησης, όπως η αποθήκευση, με την κατάλληλη στήριξη και από ευρωπαϊκούς πόρους.

Αντίστοιχα, τα εσωτερικά δίκτυα πρέπει να ενισχυθούν ώστε να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα των περικοπών στις ΑΠΕ. "Είναι απαραίτητα έξυπνα οικονομικά εργαλεία και χρειάζεται να εξετάσουμε πρόσθετους πόρους για να το πετύχουμε", ανέφερε. 

Επιπλέον, ο κ. Παπασταύρου δήλωσε ότι στηρίζει τη στρατηγική προσέγγιση στο αέριο που προβλέπει κοινές αγορές και βραχυπρόθεσμα συμβόλαια, όπως και την ευελιξία στους στόχους αναπλήρωσης των αποθηκών αερίου. 

"Πρέπει να δράσουμε τώρα και να αντιμετωπίσουμε τις στρεβλώσεις της αγοράς για οικονομική ενέργεια για τους πολίτες και τη βιομηχανία", κατέληξε ο υπουργός.

(upd:12:00) Κατά την προσέλευσή του στο Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που διεξάγεται στις Βρυξέλλες, ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Σταύρος Παπασταύρου, προέβη στην ακόλουθη δήλωση:

«Σήμερα, εν μέσω σημαντικών γεωπολιτικών προκλήσεων, καλούμαστε να λάβουμε κρίσιμες αποφάσεις για το ενεργειακό παρόν και μέλλον της Ευρώπης.

Πρωταρχικός μας στόχος είναι οι χαμηλές τιμές ενέργειας, απαραίτητη προϋπόθεση για την ποιότητα ζωής των Ευρωπαίων πολιτών, ιδιαίτερα των πιο ευάλωτων, καθώς και για την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας.

Γι’ αυτό χαιρετίζουμε το Σχέδιο Δράσης για Προσιτές Τιμές της Ευρωπαϊκής Ένωσης που ανακοίνωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, καθώς περιλαμβάνει πολλές από τις προτάσεις της χώρας μας, τις οποίες ανέδειξε ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στην επιστολή του προς την Πρόεδρο της Επιτροπής.

Καλούμαστε να πάρουμε σημαντικές αποφάσεις. Κρίσιμο στοιχείο για τη νέα ενεργειακή πολιτική πρέπει να είναι η ενιαία αγορά, χωρίς εμπόδια και στρεβλώσεις, καθώς, επίσης, και η υποστήριξη και χρηματοδότηση της διασυνδεσιμότητας περιοχών της Ε.Ε., όπως η Ελλάδα με την Κύπρο, που έχει ευρύτερη γεωστρατηγική σημασία.

Χρειαζόμαστε να κινηθούμε άμεσα και συλλογικά, ώστε η Ευρώπη των 27 να μετεξελιχθεί γρήγορα σε μια ενιαία, ανταγωνιστική, και συγχρόνως δίκαιη και ανθεκτική Ενεργειακή Ένωση.

Αυτή την ατζέντα προωθούμε».

Στο πρωινό του ρεπορτάζ το energypress έγραφε:

Το πρώτο του στίγμα στις Βρυξέλλες και μάλιστα για ένα θέμα που θα αποτελέσει τον από εδώ και πέρα ευρωπαικό οδικό χάρτη στο καυτό κεφάλαιο της μείωσης του ενεργειακού κόστους, πρόκειται να δώσει σήμερα το νέο ηγετικό δίδυμο του ΥΠΕΝ.

Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο το σημερινό Συμβούλιο Υπουργών Ενέργειας, παρ΄ότι άτυπο, δηλαδή δεν πρόκειται να ληφθούν αποφάσεις, έχει μια ιδιαίτερη σημασία, καταρχήν σε πανευρωπαικό επίπεδο και δευτερευόντως για την Ελλάδα.

Τόσο γιατί οι 27 υπουργοί θα έχουν την ευκαιρία για πρώτη φορά μετά την ανακοίνωση του πακέτου της Κομισιόν στα τέλη Φεβρουαρίου για χαμηλότερες τιμές («Action Plan for affordable energy»), να ανταλλάξουν απόψεις παρουσία του Επιτρόπου Νταν Γιόργκενσεν, όσο και γιατί αποτελεί «πρεμιέρα» και μάλιστα εκτός Ελλάδας για τη νέα πολιτική ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

Στη πρώτη της τοποθέτηση, μετά τις δηλώσεις κατά τη τελετή παράδοσης - παραλαβής του Σαββάτου, και αξιοποιώντας φυσικά την εμπειρία του Ν.Τσάφου, η ελληνική πλευρά αναμένεται να αναδείξει αφενός τη θετική κατεύθυνση του σχεδίου της Κομισιόν, που δείχνει επιτέλους να αντιλαμβάνεται την ανάγκη μείωσης των τιμών, αφετέρου ότι αυτά από μόνα τους δεν αρκούν.

Και ότι θα χρειαστούν ακόμη πιο τολμηρές πρωτοβουλίες, με καλύτερη αξιοποίηση των διασυνοριακών διασυνδέσεων μεταξύ Κεντρικής και ΝΑ Ευρώπης και περαιτέρω κινήσεις, προκειμένου η αγορά ενέργειας να γίνει ενιαία και στη πράξη, αντί μόνο στα λόγια, ώστε να μην επαναληφθούν και φέτος όσα ζήσαμε πέρυσι το καλοκαίρι.

Τα μέτρα της Κομισιόν να εφαρμοστούν άμεσα

Στη πρώτη τους αυτή παρουσία σε Συμβούλιο Υπουργών, τα δύο νέα ηγετικά στελέχη του ΥΠΕΝ αναμένεται καταρχήν να στείλουν το μήνυμα ότι το σχέδιο της Κομισιόν για τη μείωση των τιμών της ενέργειας κινείται στη σωστή κατεύθυνση. Αλλωστε ενσωματώνει αρκετές από τις προτάσεις του Πρωθυπουργού προς την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, όπως αυτές είχαν συμπεριληφθεί στην επιστολή του τον Ιανουάριο του 2025.

Αυτός είναι και ο λόγος που σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ θα ενημερώσει τους ομολόγους της ότι στηρίζει τα μέτρα και ότι θα εφαρμόσει άμεσα όσα συνεπάγονται χειροπιαστό αποτέλεσμα για τις τιμές, προκειμένου να μειωθεί το συντομότερο δυνατό το ενεργειακό κόστος για νοικοκυριά και επιχειρήσεις. Αλλωστε, η όσο το δυνατόν πιο γρήγορη μείωση των ενεργειακών τιμών αποτελεί και βασικό mandate για τη νέα ηγεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, όπως φάνηκε από τις συχνές αναφορές το Σάββατο, τόσο του κ. Παπασταύρου, όσο και του κ. Τσάφου.

Απαιτούνται πιο τολμηρές παρεμβάσεις, έμφαση στις διασυνοριακές ροές

Ταυτόχρονα ωστόσο η νέα πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ θα καταστήσει σαφές ότι ακριβώς επειδή ζούμε σε ιστορικές στιγμές, οι προτάσεις της Κομισιόν δεν μπορεί παρά να αποτελούν μόνο την αρχή και ότι χρειάζονται ακόμη πιο τολμηρά μέτρα.

Σαν γενική κατεύθυνση θα προτάξει την ανάγκη για πιο γενναίες πρωτοβουλίες, όπως για παράδειγμα στην ανάπτυξη και αξιοποίηση των δικτύων, έτσι ώστε οι διασυνοριακές ροές μέσω των ευρωπαϊκών διασυνδέσεων να υπακούουν στο ζητούμενο της ενιαίας αγοράς, αντί να ωφελούνται κάποιες χώρες, και να επιβαρύνονται κάποιες άλλες, όπως συνέβη κατά τη μίνι ενεργειακή κρίση τον Ιούλιο του 2024. Οι δομικοί λόγοι για τους οποίους συνέβη πέρυσι ο «καύσωνας τιμών» δεν έχουν εκλείψει.

Το γεγονός ότι οι τιμές ρεύματος λόγω άνοιξης είναι πτωτικές, κινούνται για σήμερα κάτω των 100 ευρώ / MWh, και ότι πιθανώς το μοτίβο αυτό να συνεχιστεί έτσι μέχρι και το Μάιο, δεν σημαίνει τίποτα για το καλοκαίρι. Αν ενσκήψουν παρόμοιες συνθήκες με τον περυσινό Ιούλιο, δηλαδή ακραίες θερμοκρασίες στη ΝΑ Ευρώπη, μείωση της αιολικής παραγωγής στη Ρουμανία και πτώση της μεταφορικής ικανότητας στις διασυνδέσεις από Κεντρική σε ΝΑ Ευρώπη, η χώρα κινδυνεύει να ξαναζήσει κάτι παρόμοιο.

Με θετικό πρόσημο οι νέες task force

Στην ίδια λογική κινείται και η καταγραφή μέσω ενός κοινοτικού task force όλων των προβληματικών σημείων στις διασυνοριακές διασυνδέσεις, προτείνοντας παρεμβάσεις στις ροές και στο σχεδιασμό ανάπτυξης των δικτύων. Είχαν προηγηθεί στοιχεία του πανευρωπαικού συνδέσμου των Διαχειριστών Μεταφοράς Ηλεκτρική Ενέργειας (ENTSO-E), που έδειχναν για παράδειγμα ότι η Αυστρία πρέπει να κάνει κάποιες επενδύσεις στα σύνορα με την Ουγγαρία, αλλά δεν τις κάνει, με αποτέλεσμα οι ροές από τη Κεντρική προς τη ΝΑ Ευρώπη να είναι περιορισμένες, γεγονός που μεταξύ άλλων «φρέναρε» τις εξαγωγές το περυσινό καλοκαίρι, με αποτέλεσμα τα Βαλκάνια να πληρώσουν το λογαριασμό.

Ταυτόχρονα, η νέα ηγεσία του ΥΠΕΝ εκτιμάται ότι θα στηρίξει τη δέσμευση των Βρυξελλών για αυστηρότερη εποπτεία του τρόπου λειτουργίας της αγοράς φυσικού αερίου της ΕΕ και για τυχόν παρεμβάσεις ώστε να αποτρέπονται εμπορικές πρακτικές που στρεβλώνουν τις τιμές.

Ενιαία αγορά στη πράξη, όχι στα λόγια

Κεντρικό μήνυμα της ελληνικής πλευράς θα είναι ότι πρέπει επιτέλους η αγορά ενέργειας των «27» να γίνει ενιαία στη πράξη και όχι στη θεωρία και ότι ήρθε η ώρα να μεταβούμε σε ένα πανευρωπαϊκό σχεδιασμό των ενεργειακών αγορών. Κάτι που θα αναδείξει και τα συγκριτικά πλεονεκτήματα της κάθε χώρας, όπως των ΑΠΕ στην Ελλάδα, η οποία το 2024 κατέστη καθαρός εξαγωγέας ρεύματος για πρώτη φορά από το 2000.

Επίδοση που παρά το προφανώς θετικό της πρόσημο δεν συνεπάγεται αυτόματα και χαμηλές τιμές, λόγω της ισχυρής ζήτηση από γειτονικές χώρες και κυρίως από τον άξονα Βουλγαρίας - Ρουμανίας - Ουγγαρίας, όπου οι ανάγκες για ρεύμα έχουν πολλαπλασιαστεί από τότε που, λόγω του πολέμου, η Ουκρανία σταμάτησε τις εξαγωγές. Αυτή ακριβώς η ισχυρή ζήτηση από γειτονικές χώρες έχει ως αποτέλεσμα να «τραβά» συχνά τις ελληνικές χονδρεμπορικές τιμές προς τα πάνω.

Στο θέμα είχε αναφερθεί σε πρόσφατη ανάρτηση του στο Eneregypress, με την ιδιότητα του ως σύμβουλος του Πρωθυπουργού για τα ενεργειακά ζητήματα ο νυν υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

«Δυστυχώς το ότι είμαστε εξαγωγείς δεν συνεπάγεται αυτόματα χαμηλές τιμές. Κάτι τέτοιο απαιτεί τομές στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η ευρωπαϊκή αγορά — αλλαγές για τις οποίες αγωνιζόμαστε συνέχεια, φέρνοντας απανωτές προτάσεις στην Κομισιόν. Αλλά είναι ευοίωνο το θετικό πρόσημο στο εμπορικό μας ισοζύγιο — και σε αυτό χτίζουμε», είχε αναφέρει χαρακτηριστικά στη σχετική του ανάρτηση.