Οι τέσσερις λόγοι που έπεσαν 20% οι τιμές του φυσικού αερίου – γιατί παραμένει η υψηλή μεταβλητότητα

Σημαντική αποκλιμάκωση, της τάξης του 20%, καταγράφουν οι ευρωπαϊκές τιμές του φυσικού αερίου σε σχέση με τα υψηλά που σημειώθηκαν στα μέσα Σεπτεμβρίου, καθώς η αγορά έχει αρχίσει να αφαιρεί μέρος του γεωπολιτικού premium που είχε ενσωματώσει στις τιμές κατά τη διάρκεια του εντυπωσιακού ράλι Αυγούστου-Σεπτεμβρίου.

Η διόρθωση είναι αξιοσημείωτη καθώς στις 14 Σεπτεμβρίου το ολλανδικό TTF είχε ξεπεράσει ενδοσυνεδριακά τα 84 ευρώ/MWh, φθάνοντας στα υψηλότερα επίπεδα από τον Δεκέμβριο του 2022 και κοντά στα 30 δολάρια/MMBtu. Στις 22 Σεπτεμβρίου το συμβόλαιο Οκτωβρίου υποχώρησε ακόμη και κάτω από τα 70 ευρώ/MWh, ενώ την Παρασκευή 25 Σεπτεμβρίου κινούνταν λίγο πάνω από τα 71 ευρώ/MWh.

Η πτώση, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι η ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου έχει επιστρέψει στην κανονικότητα. Αντίθετα, τα θεμελιώδη δεδομένα παραμένουν εύθραυστα και αυτό φάνηκε και χθες, όταν το TTF ανέκαμψε κατά περίπου 3%, πάνω από τα 74 ευρώ/MWh.

Σύμφωνα με αναλυτές της ενεργειακής αγοράς πίσω από την υποχώρηση των τελευταίων δύο εβδομάδων βρίσκονται τέσσερις βασικοί παράγοντες.

1. Οι ελπίδες για διπλωματική διέξοδο στο Ορμούζ

Ο σημαντικότερος καταλύτης είναι αναμφίβολα η επανεμφάνιση της διπλωματίας γύρω από το Στενό του Ορμούζ και, ευρύτερα, η προοπτική αποκλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή.

Οι πληροφορίες ότι το Ιράν θα μπορούσε υπό προϋποθέσεις να επιτρέψει την επαναλειτουργία του Στενού ήταν αρκετές για να οδηγήσουν σε απότομη αποκλιμάκωση του γεωπολιτικού premium. Είναι χαρακτηριστικό ότι στις 22 Σεπτεμβρίου, μετά τις σχετικές αναφορές, το TTF υποχώρησε ενδοσυνεδριακά κατά 5,6%, στα 69,15 ευρώ/MWh.

Η αντίδραση της αγοράς είναι εύλογη, καθώς από το Ορμούζ διέρχονταν πριν από την κρίση σχεδόν το 20% των παγκόσμιων προμηθειών LNG. Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας έχει επισημάνει ότι η διατάραξη αυτών των ροών προκάλεσε ισχυρή μεταβλητότητα και ανέτρεψε τη διαδικασία εξισορρόπησης της διεθνούς αγοράς φυσικού αερίου.

Το κρίσιμο ερώτημα, βεβαίως, είναι εάν έχουν πράγματι μετακινηθεί οι θέσεις των εμπλεκόμενων πλευρών ή εάν η αγορά προεξοφλεί υπερβολικά γρήγορα μια διπλωματική λύση η οποία ακόμη δεν έχει εξασφαλιστεί.

2. Επιστρέφουν σταδιακά τα LNG carriers

Δεύτερος παράγοντας είναι τα πρώτα σημάδια αποκατάστασης της ναυσιπλοΐας στην περιοχή. Μετά το ουσιαστικό πάγωμα των διελεύσεων LNG τον Αύγουστο, υπάρχουν ενδείξεις ότι πλοία αρχίζουν και πάλι να επιχειρούν τη διέλευση του Ορμούζ.

Η σημασία ακόμη και μιας περιορισμένης επιστροφής των φορτίων είναι δυσανάλογα μεγάλη για την αγορά. Ο IEA είχε ήδη καταγράψει σταδιακή αύξηση των διελεύσεων μετά τις πρώτες διπλωματικές κινήσεις, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι οι όγκοι παρέμεναν ένα μικρό μόνο κλάσμα των επιπέδων πριν από την κρίση.

Επομένως, κάθε ένδειξη ότι αυξάνεται η δυνατότητα εξαγωγής LNG από τον Περσικό Κόλπο μεταφράζεται σε χαμηλότερο risk premium στο TTF και στο ασιατικό JKM.

3. Profit taking μετά το ράλι άνω του 50%

Υπάρχει όμως και ένας καθαρά χρηματιστηριακός λόγος πίσω από τη διόρθωση. Το TTF είχε προηγουμένως πραγματοποιήσει ένα εντυπωσιακό ράλι άνω του 50% μέσα σε λίγες εβδομάδες, καθώς traders και utilities έσπευσαν να καλυφθούν απέναντι στο ενδεχόμενο μιας παρατεταμένης διακοπής των ροών LNG από τη Μέση Ανατολή.

Με τις τιμές να έχουν φθάσει στα υψηλότερα επίπεδα από την ενεργειακή κρίση του 2022-2023, ήταν αναμενόμενο μέρος των επενδυτών να κατοχυρώσει κέρδη μόλις εμφανίστηκαν τα πρώτα θετικά γεωπολιτικά μηνύματα. Ήδη στις 17 Σεπτεμβρίου είχαν καταγραφεί κινήσεις profit taking έπειτα από τέσσερις εβδομάδες συνεχούς ανόδου.

Πρόκειται ουσιαστικά για τον κλασικό κύκλο μιας αγοράς που είχε κινηθεί πολύ γρήγορα προς τη μία κατεύθυνση και αναζητούσε την αφορμή για διόρθωση.

4. Ο καιρός θυμίζει ακόμη καλοκαίρι

Ο τέταρτος λόγος είναι η ζήτηση. Οι προβλέψεις για σχετικά ήπιο και ισχυρό ανεμολογικά Οκτώβριο και Νοέμβριο περιορίζουν, τουλάχιστον προς το παρόν, τις προσδοκίες για αυξημένη κατανάλωση φυσικού αερίου.

Οι υψηλές θερμοκρασίες μεταθέτουν χρονικά την έναρξη της περιόδου θέρμανσης, ενώ η αυξημένη αιολική παραγωγή μπορεί να περιορίσει τη χρήση μονάδων φυσικού αερίου στην ηλεκτροπαραγωγή. Παράλληλα, οι πολύ υψηλές τιμές των προηγούμενων εβδομάδων έχουν προκαλέσει αντίδραση της ζήτησης, κυρίως στη βιομηχανία και στον ηλεκτρισμό. Οι προβλέψεις για θερμότερο καιρό στην Ευρώπη είχαν ήδη αναγνωριστεί από την αγορά ως ένας από τους παράγοντες που πίεσαν χαμηλότερα το TTF.

Γιατί όμως οι «ταύροι» δεν έχουν εξαφανιστεί

Παρά την πτώση κατά περίπου 20%, θα ήταν πρόωρο να θεωρηθεί ότι η αγορά έχει περάσει σε μια μόνιμα πτωτική φάση. Οι διακυμάνσεις της τιμής δείχνουν πόσο εύκολα μπορεί να αλλάξει και πάλι η κατεύθυνση.

Το TTF ανέκαμψε χθες κατά περίπου 3%, πάνω από τα 74 ευρώ/MWh, καθώς επανήλθαν στο προσκήνιο οι ανησυχίες για τις προμήθειες από το Κατάρ και η αβεβαιότητα για το Ορμούζ.

Το βασικότερο πρόβλημα για την Ευρώπη είναι τα αποθέματα. Οι ευρωπαϊκές αποθήκες βρίσκονται σήμερα περίπου στο 71%, έναντι εποχικού μέσου όρου πενταετίας περίπου 87%. Ακόμη πιο δύσκολη είναι η κατάσταση στη Γερμανία, όπου η πληρότητα βρίσκεται λίγο πάνω από το 57%.

Ταυτόχρονα, οι διαταραχές στις προμήθειες του Κατάρ δεν έχουν λήξει. Η QatarEnergy έχει παρατείνει τη force majeure σε παραδόσεις LNG, με την Edison να έχει ανακοινώσει ήδη από τα τέλη Αυγούστου ότι συνολικά 29 φορτία, που αντιστοιχούν σε περίπου 3,8 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου, επηρεάζονται από τη διακοπή.

Σε κάθε περίπτωση η αγορά φαίνεται να έχει προεξοφλήσει μεγαλύτερες πιθανότητες διπλωματικής λύσης, καλύτερες διελεύσεις από το Ορμούζ, ήπιο καιρό και χαμηλότερη ζήτηση. Όμως η Ευρώπη μπαίνει στον Οκτώβριο με αποθήκες αισθητά χαμηλότερες από τα φυσιολογικά επίπεδα και με ένα σημαντικό τμήμα των παγκόσμιων ροών LNG να εξακολουθεί να βρίσκεται υπό γεωπολιτική αίρεση.