Η Δρ. Φλώρα Καραθανάση ήρθε για πρώτη φορά σε επαφή με τον χώρο της ενέργειας, μέσα από τις σπουδές της, όταν ασχολήθηκε με την υπεράκτια αιολική ενέργεια. Σήμερα, είναι Επικεφαλής του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης Υπεράκτιων Αιολικών Πάρκων στην ΕΔΕΥΕΠ, διαθέτοντας εκτεταμένη επαγγελματική και ερευνητική εμπειρία.

Όπως εξήγησε, μιλώντας στο energypress, παραμένει η λαθεμένη αντίληψη ότι ο κλάδος της ενέργειας είναι ανδροκρατούμενος, με αποτέλεσμα πολλές γυναίκες να αποθαρρύνονται. Ωστόσο, για την ίδια το φύλο δεν έπαιξε κανένα ρόλο.

Με χαρά βλέπει ότι τα τελευταία χρόνια πλέον συντελείται στροφή στην ανάδειξη ίσων ευκαιριών για γυναίκες και άνδρες.

Ποια βήματα σε οδήγησαν στον τομέα της ενέργειας; Ήταν επιλογή εξαρχής ή προέκυψε στη συνέχεια;

Η πρώτη μου επαφή με τον τομέα της ενέργειας, και ειδικότερα της ενέργειας από τη θάλασσα, ήρθε όταν έκανα το μεταπτυχιακό μου στο Διατμηματικό Πρόγραμμα «Ναυτική και Θαλάσσια Τεχνολογία και Επιστήμη» που συντονίζει η Σχολή Ναυπηγών Μηχανολόγων Μηχανικών του Ε.Μ.Π., σε συνεργασία με άλλες σχολές του Πολυτεχνείου, το τμήμα Φυσικής του Ε.Κ.Π.Α., και το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛ.Κ.Ε.Θ.Ε.). 

Σε ένα από τα μαθήματα του μεταπτυχιακού προγράμματος, το οποίο παρέδιδε ο Δρ. Τακβόρ Σουκισιάν, είχα την ευκαιρία να ακούσω για τα ανεμολογικά δεδομένα στο θαλάσσιο περιβάλλον. Από πού προέρχονται, τι περιλαμβάνουν, τι αβεβαιότητες έχουν, και πώς μπορούμε να τα επεξεργαστούμε και να τα αξιοποιήσουμε για την εκτίμηση του υπεράκτιου αιολικού δυναμικού. Κάπως έτσι η αιολική ενέργεια κέντρισε το ενδιαφέρον μου. Ακολούθησε η μεταπτυχιακή μου εργασία σε συναφές θέμα, αλλά η εντατική ενασχόλησή μου με την ενέργεια από τη θάλασσα προέκυψε το διάστημα που εργάστηκα ως ερευνήτρια στο ΕΛ.Κ.Ε.Θ.Ε., παράλληλα με την εκπόνηση της διδακτορικής μου διατριβής στο Ε.Μ.Π. 

Την περίοδο εκείνη ο όρος «υπεράκτια αιολικά πάρκα» ίσα που ακουγόταν στην Ελλάδα και σίγουρα φάνταζε κάτι μακρινό ως προς την υλοποίησή του – παρόλο που την ίδια εποχή τέτοιου είδους έργα είχαν ξεκινήσει να υλοποιούνται στη Βόρεια Θάλασσα. Μέσα από τη συμμετοχή μου σε ερευνητικά προγράμματα και επιστημονικές δημοσιεύσεις με αντικείμενο τη «Γαλάζια Ενέργεια» συνειδητοποίησα την ανάγκη, αλλά και τη δυναμική της για τη χώρα μας. Ανάγκη που γίνεται ακόμη μεγαλύτερη στο πλαίσιο της ενεργειακής μετάβασης και των εθνικών, ευρωπαϊκών και παγκόσμιων δεσμεύσεων για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.   
 

Βλέπουμε ότι στον τομέα της ενέργειας είναι λίγες οι γυναίκες που έχουν θέση ευθύνης. Πού οφείλεται αυτό;

Ιστορικά, και δυστυχώς σε ένα βαθμό μέχρι και σήμερα, οι γυναίκες υποεκπροσωπούνται σε ανώτερες διευθυντικές θέσεις και θέσεις ευθύνης σε όλους τους κλάδους. Και ίσως ακόμη περισσότερο σε τομείς που σχετίζονται με την ενέργεια. Αναμφίβολα το γεγονός οφείλεται σε πολλές συνιστώσες. 

Για παράδειγμα, υπάρχει η μακροχρόνια αντίληψη ότι ο κλάδος της ενέργειας είναι απολύτως ανδροκρατούμενος, με αποτέλεσμα πολλές γυναίκες να αποθαρρύνονται. Ή και να προβληματίζονται γενικά αν μπορούν να ακολουθήσουν επαγγελματική σταδιοδρομία σε τεχνικά επαγγέλματα, ακόμη κι αν διαπρέπουν σε μαθήματα των θετικών επιστημών που αποτελούν τη βάση για μια τέτοια καριέρα. Λένε ότι «εκπροσώπηση μετράει» (representation matters) και συμφωνώ στο βαθμό που δεν είναι εύκολο για μία μαθήτρια ή φοιτήτρια να οραματιστεί ένα επαγγελματικό μέλλον όταν δεν έχει δει γυναίκες πριν από εκείνη να διακρίνονται σε αντίστοιχα επαγγέλματα.   

Μια άλλη αιτία της υποεκπροσώπησης γυναικών σε θέσεις ευθύνης θα πρέπει να αναζητηθεί σε παραδοσιακές κοινωνικές συμβάσεις. Ενδεικτικά, οι γυναίκες συχνά καλούνται να συνδυάσουν τις επαγγελματικές ευθύνες με τις προσωπικές ή οικογενειακές υποχρεώσεις σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από τους άνδρες. Με ό,τι αυτό συνεπάγεται για το συνολικά διαθέσιμο χρόνο τους και την επιλεξιμότητά τους σε ανώτερες θέσεις.  

Ποια ήταν η στιγμή που κατάλαβες ότι το φύλο παίζει (…ή δεν παίζει) ρόλο στην επαγγελματική εξέλιξη;

Στην επαγγελματική μου εξέλιξη το φύλο δεν έπαιξε κανένα ρόλο. Από τη στιγμή που ήμουν αποφασισμένη να ακολουθήσω το επάγγελμα της μηχανικού, και στη συνέχεια να εξειδικευθώ και να ασχοληθώ με τον τομέα της ενέργειας, όλα πήραν το δρόμο τους. Από την πλευρά μου, σε κανένα σημείο της εξίσωσης δεν μπήκε η παράμετρος «φύλο» για την απόφασή μου. Και δεν θα έπρεπε να μπει, είτε στη δική μου είτε σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση νέας ή νέου μηχανικού, επιστήμονα, τεχνικού ή οτιδήποτε άλλο. Παρόλο που ομολογώ ότι υπήρξαν σχετικά σχόλια κάποιες φορές από το γύρω μου περιβάλλον, κοντινό και μη. 

Κατά την άποψη μου, όμως, αν πραγματικά ξέρεις τι σου αρέσει και με τι θέλεις να ασχοληθείς, καμία αντίληψη και κανένα σχόλιο δεν μπορεί να σταθεί εμπόδιο σ’ αυτό που θες να κάνεις. Το μόνο που χρειάζεται είναι σκληρή δουλειά, αφοσίωση και επιμονή για να αριστεύσεις στον τομέα σου και να πετύχεις το στόχο σου. Τούτου λεχθέντος, ωστόσο, θα επιμείνω όχι μόνο στο representation matters και τη σημασία της εκπροσώπησης, αλλά και στην αξία της ενθάρρυνσης και ενδυνάμωσης των νέων σε ό,τι αγαπούν και θέλουν να υπηρετήσουν. Διότι μόνο έτσι θα αποκτήσουμε ικανό στελεχιακό δυναμικό στα κρίσιμα επιστημονικά και επαγγελματικά αντικείμενα του μέλλοντος. 
 

Ποια ήταν η στιγμή που κατάλαβες ότι τα πράγματα έχουν αλλάξει πλέον προς το καλύτερο;

Οι γυναίκες ήταν πάντα έτοιμες και ικανές να αναλάβουν θέσεις ευθύνης. Εκκρεμούσε να το αντιληφθεί και να το αναγνωρίσει η κοινωνία, ώστε να υπάρχουν για τις γυναίκες περισσότερες ευκαιρίες για επαγγελματική εξέλιξη σε σχέση με το παρελθόν. Τα τελευταία χρόνια λοιπόν φαίνεται ότι η ελληνική κοινωνία έχει γίνει πιο δεκτική σε αυτήν την προοπτική. 

Σε κάθε περίπτωση, αυτή η στροφή προς την ισότητα ευκαιριών έχει γίνει εμφανής κυρίως τα τελευταία χρόνια, στο πλαίσιο και της εφαρμογής σύγχρονων εταιρικών πρακτικών. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι αγγελίες με νέες θέσεις εργασίας, όπου πλέον υπογραμμίζεται ότι στην πολιτική της εταιρείας προωθείται η ισόρροπη εκπροσώπηση των φύλων. Το οποίο μας επαναφέρει στη σημασία της ενθάρρυνσης και ενδυνάμωσης όσων, μέχρι πρότινος, θα δίσταζαν ενδεχομένως να υποβάλουν το ενδιαφέρον και το βιογραφικό τους για κάποια θέση. 

______________

Η Δρ. Φλώρα Καραθανάση είναι Επικεφαλής του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης Υπεράκτιων Αιολικών Πάρκων στην ΕΔΕΥΕΠ και διαθέτει εκτεταμένη επαγγελματική και ερευνητική εμπειρία. Σπούδασε στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και έλαβε το πτυχίο της από τη Σχολή Αγρονόμων και Τοπογράφων Μηχανικών. Συνέχισε τις σπουδές της στο ίδιο πανεπιστήμιο λαμβάνοντας μεταπτυχιακό (M.Sc.) και διδακτορικό (Ph.D.) τίτλο στο αντικείμενο της Θαλάσσιας Τεχνολογίας και Επιστήμης από τη Σχολή Ναυπηγών Μηχανολόγων Μηχανικών. 

Το διάστημα 2014-2022, η Δρ. Καραθανάση εργάστηκε ως ερευνήτρια στο Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛ.ΚΕ.Θ.Ε.) και το Κυπριακό Ινστιτούτο για τη Θάλασσα και τη Ναυτιλία (CMMI), όπου και παραμένει ως επισκέπτρια ερευνήτρια. Η Δρ. Καραθανάση έχει συμμετάσχει σε πολλά ερευνητικά έργα, χρηματοδοτούμενα από ελληνικά ή/και ευρωπαϊκά κεφάλαια, έχει περισσότερες από 25 επιστημονικές δημοσιεύσεις, και αξιολογεί επιστημονικές δημοσιεύσεις σε περιοδικά και πρακτικά συνεδρίων.