Τις «παθογένειες» των ΑΠΕ "κουβαλάει" προς ώρας και η αγορά των μπαταριών αποθήκευσης – Τι προέκυψε από τις τοποθετήσεις στο Renewable & Storage Forum και τι ζητούν οι εταιρείες από το ΥΠΕΝ

«Η αγορά έχει αλλάξει και τα εύκολα έχουν τελειώσει» αποτελεί το νέο μότο της αγοράς ΑΠΕ και αποθήκευσης υποδηλώνοντας αφενός το νέο τοπίο που διαμορφώνεται και αφετέρου τις προκλήσεις που το συνοδεύει, απαιτώντας «δύσκολες αποφάσεις» τόσο από την Πολιτεία όσο και από τους υποψήφιους επενδυτές και συμμετέχοντες στην αγορά.

Τα παραπάνω συνιστούν «κοινό τόπο» στις τοποθετήσεις εκπροσώπων της αγοράς αλλά και θεσμικών παραγόντων στα πλαίσια του διήμερου συνεδρίου Renewable & Storage Forum με την προσοχή να εστιάζεται στον «οδικό χάρτη» που θα μας φέρει στην επόμενη φάση της ενεργειακής μετάβασης και η οποία εμφανίζεται ριζικά διαφορετική σε σχέση με τα μέχρι τώρα δεδομένα.

Η βασική προβληματική εκκινεί από τα νέα πλέον γνωρίσματα που λαμβάνει κατά κυριαρχία η αγορά ενέργειας και δεν είναι άλλα από την έντονη μεταβλητότητα και δυσκολία πρόβλεψης, γεγονός που με την σειρά του αλλάζει τα δεδομένα, φέρνοντας νέες και πιο σύνθετες προκλήσεις στο προσκήνιο ως προς την συμμετοχή έργων ΑΠΕ και αποθήκευσης στην αγορά.

Η «αγοραία» προσέγγιση απέτυχε

Το «σημείο μηδέν» εντοπίζεται στην «αγοραία» προσέγγιση που θέλει τα έργα ΑΠΕ και αποθήκευσης απολύτως εκτεθειμένα στην αγορά και μακριά από κάθε είδους κρατική ενίσχυση και ασφάλεια, παραγνωρίζοντας το πρόσθετο κόστος που προκύπτει σε μια τέτοια πορεία και το οποίο ενσωματώνεται στο κόστος επένδυσης για να καταλήξει εν τέλει στον τελικό καταναλωτή.

Μάλιστα, όπως επισήμανε μεταξύ άλλων, ο Καθηγητής του ΕΜΠ Παντελής Κάπρος, ο κλάδος της αποθήκευσης και εν προκειμένω η ανάπτυξη των μπαταριών στην ελληνική αγορά ενέργειας αναμένεται να παρουσιάσει ανάλογα αδιέξοδα προβλήματα με τα προβλήματα που εντοπίζονται στην περίπτωση των άλλων τεχνολογιών ΑΠΕ καθώς και αυτή παραμένει «όμηρος» της ίδιας προσέγγισης που εξ ορισμού οδηγεί σε τέλμα.

Η ανάκτηση κεφαλαίων παραπέμπεται στην λειτουργία της χονδρεμπορικής αγοράς όταν η τελευταία δεν δημιουργήθηκε για τον σκοπό αυτό, ενώ παραγνωρίζονται συστηματικά και επαναλαμβανόμενα τα διάφορα εργαλεία που έχουν προταθεί από την Κομισιόν και αφορούν ακριβώς την βιωσιμότητα των έργων ΑΠΕ στις σύγχρονες συνθήκες όπως είναι τα συμβόλαια επί της διαφοράς και οι διμερείς συμβάσεις ή οι αγορές ευελιξίας και οι μηχανισμοί αμοιβής ισχύος.

Τα παραπάνω εργαλεία επιτρέπουν την ανάκτηση του κόστους και συμβάλουν σημαντικά στην διαχείριση του ρίσκου που σήμερα ως τέτοιο που είναι, καθίσταται αποτρεπτικός παράγοντας για να προχωρήσουν επενδύσεις με το πρόβλημα να εντοπίζεται ακόμη και στο κομμάτι της αποθήκευσης με τον «κανιβαλισμό» να χτυπά την πόρτα και τα σχετικά «νούμερα» να προβληματίζουν ήδη από τα πρώτα βήματα της αγοράς. «Να δημιουργηθεί ο ανταγωνισμός για την αγορά και όχι ο ανταγωνισμός στην αγορά», όπως αναφέρθηκε χαρακτηριστικά.

Σε κάθε διαφορετική περίπτωση και όσο διατηρείται η προσέγγιση που θέλει «all-in» στην αγορά, η συζήτηση θα συνεχίζεται ατέρμονη «παράγοντας» υπερρύθμιση, υπερνομοθέτηση και υπερπαρέμβαση του κράτους σε μια προσπάθεια να λύνονται τα επιμέρους, χωρίς ωστόσο να διευθετείται το κύριο που δεν είναι άλλο από την βιώσιμη λειτουργία της αγοράς σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα.

«Ώρα για τις δύσκολες αποφάσεις»

«Τελειώσαμε με τα εύκολα. Έχουμε μπει σε όλες τις δύσκολες αποφάσεις. Κάθε απόφαση είναι κρίσιμη» σχολίασε, μεταξύ άλλων, ο πρόεδρος της ΕΛΕΤΑΕΝ Παναγιώτης Λαδακάκος, δίνοντας το «στίγμα» της επόμενης μέρας της αγοράς και ταυτόχρονα, απευθύνοντας έκκληση στο Υπουργείο να προχωρήσει στην λήψη αποφάσεων χωρίς άλλες καθυστερήσεις.

Στο ίδιο μήκος κύματος, η Προέδρος και Διευθύνουσα Σύμβουλος της FARIA Θάλεια Βαλκούμα ανέφερε χαρακτηριστικά ότι βρισκόμαστε στο «σημείο μηδέν όπου θα πρέπει να γίνουν πολλές αλλαγές και να παρθούν σημαντικές αποφάσεις. Δεν έχουμε άλλο την δυνατότητα να περιμένουμε και να χάσουμε άλλο χρόνο».

Πρόσθεσε δε πως «οι καθυστερήσεις στη νομοθέτηση και πολλές φορές η μη εφαρμογή του νομοθετικού πλαισίου μας φέρνει πολλές φορές να τρέχουμε πίσω από τις εξελίξεις» για να συμπληρώσει σε ανάλογο πνεύμα με άλλες τοποθετήσεις και την συνολικότερη πλέον προσέγγιση και αντίληψη της αγοράς, ότι «η επένδυση σε αυτόν τομέα δεν είναι πλέον κάτι εύκολο όπως παλιότερα, δεν είναι Ελ Ντοράντο, όπως λεγόταν παλιά».

Μια ακόμη πλευρά που σχετίζεται με τα παραπάνω αφορά την ρεαλιστικότητα του νομοθέτη και πως τελικά καταφέρνει να νομοθετεί με γνώση της αγοράς και όχι εν αγνοία της πραγματικότητας. Τα παραπάνω υπογράμμισε, μεταξύ άλλων, ο Chief Operating Officer της HELLENiQ RENEWABLES της HELLENiQ ENERGY Σωτήρης Καπέλλος, αναδεικνύοντας ότι πολλές φορές οι προβλέψεις του νομοθέτη καταλήγουν να «ακροβατούν», παραγνωρίζοντας τις «καθημερινές πρακτικές της αγοράς», όπως συμβαίνει στα χρονοδιαγράμματα των μπαταριών με το «χαρτί» να μην συμφωνεί με την αντικειμενική πραγματικότητα και τα τεκταινόμενα στην πραγματική ζωή.  

Απαιτείται ολιστική προσέγγιση

Επιπρόσθετα, οι παρατηρήσεις της αγοράς εστίασαν στις σημαντικές καθυστερήσεις που σημειώνονται στην προώθηση της αποθήκευσης με το θέμα, ωστόσο, να μην περιορίζεται μονάχα στο κομμάτι της «γραφειοκρατίας» αλλά πολύ περισσότερο στην έλλειψη μιας ολιστικής προσέγγισης που θα περιλαμβάνει και θα καθιστά διαθέσιμες όλες τις δυνατές διαστάσεις της αποθήκευσης.

Με άλλα λόγια, όπως σημείωσε χαρακτηριστικά ο καθηγητής του ΕΜΠ Σταύρος Παπαθανασίου «ο τρόπος που αντιλαμβανόμαστε την αποθήκευση είναι τελείως μονοδιάστατος», καθώς πέρα από το grid storage και τους σταθμούς αποθήκευσης που παρέχουν υπηρεσίες στις αγορές, υπάρχουν οι μπαταρίες behind the meter σε σταθμούς ΑΠΕ και καταναλωτές καθώς και τα collocation έργα. Πρόκειται για συμπληρωματικούς και επιβεβλημένους, όπως ανέφερε, δρόμους που χρειάζεται να σχεδιαστούν και να αποτυπωθούν στο «ενεργειακό χάρτη» της χώρας προκειμένου η αποθήκευση να πάρει με επάρκεια και αποτελεσματικότητα την θέση που χρειάζεται στο σύστημα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η ανάγκη για μια νέα προσέγγιση στην λειτουργία της αγοράς δεν σταματάει μόνο στα της αγοράς αλλά «απαιτεί» ανάλογες προσαρμογές και στο κομμάτι των δικτύων όπου η διάθεση της διαθέσιμης δυναμικότητας θα πρέπει να εξελιχθεί, αφήνοντας πίσω την μέθοδο της σειράς και να προσαρμοστεί στην υπηρέτηση των συνολικότερων στόχων του ηλεκτρικού συστήματος, «υπηρετώντας» στο βαθμό που αναλογεί την αναγκαία γεωγραφική και τεχνολογική διασπορά της κατανεμόμενης παραγωγής και αποθήκευσης με ορθολογικό και βιώσιμο τρόπο.

Δεν υπάρχει «πανάκεια»

Μια ακόμη παράμετρος στη «σκέψη» της αγοράς που φαίνεται να κερδίζει ολοένα και περισσότερο έδαφος και αναλόγως να κατανοείται είναι το γεγονός ότι η αποθήκευση δεν αποτελεί «πανάκεια» για τις περικοπές ή πολύ περισσότερο στην απόσταση που χωρίζει σήμερα την προσφορά με την ζήτηση ενέργειας. Το θέμα ανέδειξε, μεταξύ άλλων, ο πρόεδρος του ΣΠΕΦ Στέλιος Λουμάκης, επισημαίνοντας έτσι ότι οι αρνητικές και μηδενικές τιμές κατά τις μεσημεριανές ώρες ήρθαν για να μείνουν με ότι αυτό συνεπάγεται στα business plan των επενδυτών.

Η σχετική «άσκηση» αποκαλύπτει κινδύνους και ρίσκα που θα πρέπει να λάβει υπόψη του ο επενδυτής αν θέλει να παραμείνει να κινείται σε βιώσιμη τροχιά. Ο κλάδος της ενέργειας και δη των ΑΠΕ και της αποθήκευσης «θέλει οργανωμένες επενδύσεις, θέλει γνώση και πολύ μεγάλη τεχνική επάρκεια για το αντικείμενο και θέλει ένα σταθερό πλαίσιο σε μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο ορίζοντα», όπως ανέφερε χαρακτηριστικά η CEO της Faria «συνυπογράφοντας» με την σειρά της σε μια «κοινή πεποίθηση» που εκφράστηκε από πολλούς ομιλητές στη διάρκεια των εργασιών του διήμερου συνεδρίου.

«Κλειδί» η διαχείριση του ρίσκου

Συμπερασματικά και σε επανάληψη προγενέστερων τοποθετήσεων τόσο κατά το περσινό Renewable & Storage Forum όσο και σε άλλες εκδηλώσεις και δημόσια βήματα του κλάδου, φαίνεται να εμπεδώνεται ότι η αγορά ενέργειας συνοδεύεται από ρίσκα με τον κάθε επενδυτή που δραστηριοποιείται ή επιθυμεί να εισαχθεί στην αγορά να καλείται να τα αναγνωρίσει και να βρεί τρόπο διαχείρισης αυτών των ρίσκων προκειμένου να εξασφαλίσει την διατήρησή του στο «στίβο» της αγοράς. «Τα έργα είναι πλέον έκθετα στη δυναμική της αγοράς» όπως ανέφερε ο κ. Καπέλλος με το «βάρος» πλέον να μεταφέρεται στις δυνατότητες «hedging» παρά στην υλοποίηση αυτής καθ’ αυτής της επένδυσης.