Όχημα άσκησης πολιτικής η ενέργεια στην Ανατολική Μεσόγειο - Η ρευστότητα ήρθε για να μείνει στην ευρύτερη περιοχή

Οι διεθνείς σχέσεις στην ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου βρίσκονται στο στάδιο της αναμόρφωσης, με τις αλλαγές που καταγράφονται να είναι ικανές να αλλάξουν το μέχρι πρότινος ισοζύγιο δυνάμεων σε διάφορα επίπεδα. Είναι φανερό πως ευρύτερες συγκρούσεις και ανταγωνισμοί που ξετυλίγονται με επίκεντρο τα Βαλκάνια και την Ανατολική Μεσόγειο προμηνύουν εξελίξεις πολλών ταχυτήτων για τις χώρες της περιοχής, όπου στα του οίκου μας ξεχωρίζουν Κυπριακό, Αιγαίο, εκμετάλλευση υδρογονανθράκων, ενεργειακοί δρόμοι και θέματα ΑΟΖ.

Κοινός τόπος ειδικών και αναλυτών αποτελεί η εκτίμηση πως οι διεθνείς σχέσεις στην περιοχή μας βρίσκονται σε ένα καινοφανές στάδιο αναμόρφωσης. Ουσιαστικά πραγματοποιούνται τεράστιες τεκτονικές γεωπολιτικές μετακινήσεις, ικανές να αλλάξουν το μέχρι πρότινος ισοζύγιο δυνάμεων που υπήρχε σε διάφορα επίπεδα, πρωτίστως στο ενεργειακό.

Ένα στοιχείο που αξίζει προσοχής αποτελεί το γεγονός πως θέση στη γεωπολιτική σκακιέρα της περιοχής παίρνουν λιγότερο ή περισσότερο ισχυρές περιφερειακές δυνάμεις, νέοι παίκτες αναφύονται, άλλοι σε μονιμότερη ή πιο προσωρινή βάση, όπως είναι για παράδειγμα η Τουρκία, το Ισραήλ και η Αίγυπτος κ.α.  

Ταυτόχρονα, η στρατηγική αναβάθμιση των κρατών της περιοχής, με διαφορές από χώρα σε χώρα, θέτει στην πρώτη γραμμή τα θέματα ενέργειας, όπου πια η ενέργεια δεν αποτελεί απλά ένα στρατηγικό πλεονέκτημα δίπλα σε άλλα αλλά το «μέσο» - ή αλλιώς το "όχημα" - άσκησης πολιτικής σε συνάρτηση με την οικονομική, πολιτική και στρατιωτική δύναμη.

Ακόμη και από τεχνική ενεργειακή σκοπιά να θελήσει κάποιος να προσεγγίσει τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο θα δει πως μια σειρά έργα που βρίσκονται στο τραπέζι λειτουργούν ανταγωνιστικά μεταξύ τους, πράγμα που σημαίνει πως στο τέλος της ημέρας ένα μένει πίσω και ένα προχωράει. Το "ξεκαθάρισμα" τι θα προχωρήσει και τι θα μείνει πίσω δεν περιορίζεται στα καθαρά τεχνικά και οικονομικά χαρακτηριστικά και μελέτες, καθώς το κάθε έργο ενσωματώνει συγκεκριμένα στρατηγικής φύσεως συμφέροντα και επιδιώξεις. 

 Φανερώνεται, λοιπόν πως ο ανταγωνισμός επικράτησης παίρνει νέα χαρακτηριστικά με τους δρώντες στην περιοχή να ανοίγουν τα χαρτιά τους και να προβαίνουν σε στρατηγικές κινήσεις στη γεωπολιτική σκακιέρα της περιοχής. Βέβαια, το πράγμα περιπλέκεται όταν οι κινήσεις και τα σχέδια διασταυρώνονται, συγκρούονται και η λύση της εξίσωσης θα βρει την μία πλευρά χαμένη και την άλλη κερδισμένη. Δίχως σκοπός να είναι η απλοποίηση μιας εξαιρετικά περίπλοκης και ρευστής κατάστασης, διαφαίνεται πως παράλληλα με τις εξελίξεις, διαμορφώνεται ισχυρή πρώτη ύλη που μπορεί να πυροδοτήσει εντάσεις και περαιτέρω όξυνση της κατάστασης στην περιοχή.

Εν μέσω... δημιουργίας μιας νέας γεωπολιτικής τάξης πραγμάτων

Η Ρωσία επιθυμεί την ενισχυμένη παρουσία της στα της ευρύτερης περιοχής της Μέσης Ανατολής. Η επιμονή της για στήριξη του καθεστώτος του Άσαντ στη Συρία τεκμηριώνει αυτή τη θέση, αφού διασφαλίζει με αυτόν τον τρόπο την επιρροή της στην περιοχή και την παραμονή της ναυτικής της βάσης στην Μεσόγειο. Στον αντίποδα, φυσικά, υπάρχει η προσπάθεια των ΗΠΑ για αναβάθμιση του δικού τους ρόλου στην περιοχή. Η συνεχής στήριξη προς το Ισραήλ, αλλά και το ενδιαφέρον των ΗΠΑ για τα θέματα ενέργειας στη νοτιοανατολική Μεσόγειο καταδεικνύουν την επιρροή που θα ήθελαν να αποκτήσουν οι ΗΠΑ στην περιοχή, όπου αναγνωρίσιμη είναι η προσφορά της Ελλάδας, όπως έχει δηλώσει κατ’επανάληψη ο Αμερικανός Πρέσβης Τζέφρυ Πάιατ, καθώς κι άλλοι αξιωματούχοι. 

Οι συμμαχίες Ισραήλ – Κύπρου – Ελλάδας και Αιγύπτου – Κύπρου – Ελλάδας είναι ενδεικτικές επίσης των προσπαθειών δημιουργίας τοπικών και περιφερειακών αξόνων που οι ΗΠΑ εμφανίζονται πρόθυμες να στηρίξουν για τους δικούς τους λόγους.

Σε κάθε περίπτωση, είναι πασιφανές ότι υπάρχει προσπάθεια δημιουργίας μιας νέας γεωπολιτικής τάξης πραγμάτων, με τον κάθε δρώντα επί της γεωπολιτικής σκακιέρας να αναζητάει την καλύτερη θέση. Όμως όπως συμβαίνει και στο σκάκι, δεν υπάρχουν μόνο αξιωματικοί, πύργοι, αλογάκια, βασίλισσες και βασιλιάδες αλλά υπάρχουν και τα πιόνια. 

Υπό την δυναμική των παραπάνω εξελίξεων και του πλαισίου που διαμορφώνουν χρειάζεται να προσεγγίζει κανείς το τι μέλλει γενέσθαι στα του οίκου μας, δηλαδή Κυπριακό, Αιγαίο, υδρογονάνθρακες, ΑΟΖ και ελληνοτουρκικά.