Ο Σύγχρονος Τεχνικός Έλεγχος Φωτοβολταϊκών Σταθμών: Από τη Λειτουργία στην Απόδοση

Η σημασία της διαρκούς τεχνικής αξιολόγησης στην εποχή των περικοπών (curtailments)

Η ελληνική αγορά Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι, όπου η συνεχής αύξηση της εγκατεστημένης ισχύος, σε συνδυασμό με τις ολοένα και συχνότερες περικοπές της εγχεόμενης ενέργειας (curtailments) των σταθμών ΑΠΕ, διαμορφώνουν ένα νέο περιβάλλον. Κάτω από αυτές τις νέες συνθήκες, αναδεικνύεται η σημασία της ανάγκης επίτευξης υψηλού βαθμού διαθεσιμότητας και η διατήρηση σε υψηλά επίπεδα της ενεργειακής απόδοσης των σταθμών κατά τις ώρες που το σύστημα μπορεί να απορροφήσει την παραγωγή τους.

Με το παρόν άρθρο εξετάζεται ο ρόλος των τεχνικών ελέγχων στη νέα αυτή πραγματικότητα, εστιάζοντας στις πρακτικές που ενισχύουν την αξιοπιστία και αποδοτικότητα των εγκαταστάσεων ΑΠΕ.

Οι νέες συνθήκες στην αγορά

Στο πλαίσιο της εθνικής στρατηγικής για την ενεργειακή μετάβαση, ο τομέας των φωτοβολταϊκών στην Ελλάδα παρουσιάζει αξιοσημείωτη δυναμική με την εγκατεστημένη ισχύ να αυξάνεται σημαντικά τα τελευταία έτη. Η επιδίωξη επίτευξης των προβλεπόμενων στόχων του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) — όπως η κάλυψη του 80% της ηλεκτροπαραγωγής από ΑΠΕ έως το 2030 — έχει επιταχύνει την ανάπτυξη του κλάδου. Ωστόσο, ο έντονος ρυθμός ανάπτυξης συνοδεύεται από σημαντικές τεχνικές και λειτουργικές προκλήσεις, καθώς απαιτείται η διασφάλιση της αποδοτικότητας και διαθεσιμότητας των έργων σε ένα όλο και πιο σύνθετο περιβάλλον.

Η δυναμική αυτή ανάπτυξη των έργων, αν και ευθυγραμμισμένη με τους εθνικούς στόχους, εκτυλίσσεται σε ένα περιβάλλον που χαρακτηρίζεται από ευμετάβλητες συνθήκες της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και περιορισμούς στην απορρόφηση της παραγόμενης ενέργειας. Κατά το έτος 2024, καταγράφηκαν διακυμάνσεις στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, με τα φαινόμενα περιορισμού παραγωγής (curtailments) σε σταθμούς ΑΠΕ να ανέρχονται μεσοσταθμικά στο 4% της ετήσιας παραγωγής τους, ενώ σε περιόδους όπως η άνοιξη και το φθινόπωρο τα ποσοστά αυτά ήταν σημαντικά υψηλότερα. Παράλληλα, το 2025 σηματοδοτήθηκε από την εμφάνιση μηδενικών ή ακόμη και αρνητικών τιμών στην Αγορά Επόμενης Ημέρας, φαινόμενο που αποδίδεται κυρίως στην περιορισμένη απορρόφηση της πλεονάζουσας παραγωγής από τους καταναλωτές.

Ταυτόχρονα, ο τομέας αντιμετωπίζει και μια πρόσθετη πρόκληση που εστιάζεται στη δυσκολία εξεύρεσης εξειδικευμένου τεχνικού προσωπικού, ικανού να υποστηρίξει αποτελεσματικά τη λειτουργία και συντήρηση τόσο των νέων όσο και των υφιστάμενων έργων. Το κενό αυτό εντείνει τον κίνδυνο μειωμένης διαθεσιμότητας και τεχνικών αστοχιών των έργων, ιδιαίτερα όταν απουσιάζει η συστηματική επιτήρηση και αξιολόγηση της λειτουργικής τους κατάστασης.

Οι εξελίξεις αυτές ανέδειξαν την αναγκαιότητα για την αντιμετώπιση των προαναφερθέντων προκλήσεων μέσω της λήψης μέτρων στοχεύοντας στην ελαχιστοποίηση του χρόνου μη διαθεσιμότητας (downtime) και στη μεγιστοποίηση της απόδοσης των έργων στο μέγιστο δυνατό βαθμό.

Από την Πρόκληση στη Λύση: Τα Εργαλεία της Σύγχρονης Τεχνικής Υποστήριξης

Μαζί με τη ταχύτατη ανάπτυξη του τομέα των φωτοβολταϊκών αναπτύχθηκε και ένα ευρύ φάσμα σύγχρονων εργαλείων και προηγμένων μεθόδων παρακολούθησης της λειτουργίας για τη διαχείριση των έργων, ώστε να ενισχύεται η δυνατότητα ανταπόκρισης στις νέες απαιτήσεις και προκλήσεις. 

Οι σύγχρονες αρχές της προληπτικής συντήρησης, βασισμένες σε δεδομενοκεντρική προσέγγιση, υπερέχουν των παραδοσιακών μεθόδων όπως ο οπτικός και ο ηλεκτρολογικός έλεγχος της εγκατάστασης. Μέσω της αξιολόγησης ιστορικών δεδομένων παραγωγής, της συνεκτίμησης καιρικών συνθηκών και της ανάλυσης αστοχιών που καταγράφονται από τα συστήματα τηλεμετρίας, καθίσταται εφικτός ο έγκαιρος εντοπισμός αποκλίσεων και ο σχεδιασμός στοχευμένων διορθωτικών αλλά και προληπτικών ενεργειών, περιορίζοντας την εκδήλωση και τις ενδεχόμενες συνέπειες κρίσιμων δυσλειτουργιών. Παράλληλα, ο συνδυασμός της τηλεμετρίας με την χρήση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης, ενισχύει τις δυνατότητες πρόβλεψης και διάγνωσης αστοχιών συμβάλλοντας στην αποφυγή σοβαρών βλαβών αλλά και υποστηρίζει το προγραμματισμό εργασιών συντήρησης σε περιόδους όπου η παραγωγή αναμένεται περιορισμένη. 

Επιπλέον μέθοδοι όπως η θερμογραφική απεικόνιση των φωτοβολταϊκών πλαισίων μέσω drone, επιτρέπουν τον ταχύ και αξιόπιστο εντοπισμό κρίσιμων φαινομένων, όπως hot spots, καμένων διόδων, PID (Potential Induced Degradation ή αστοχίες διασύνδεσης, πριν αυτά επηρεάσουν σημαντικά την απόδοση του σταθμού. 

Τέλος η συνεχής εξέλιξη και η ταχύτατη ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών στον τομέα των φωτοβολταϊκών όπως όπως τα bifacial φωτοβολταϊκά πλαίσια, οι «έξυπνοι» αντιστροφείς (inverters) με δυνατότητες απομακρυσμένης διάγνωσης, τα συστήματα εντοπισμού και πρόβλεψης βλαβών μέσω της ανάλυσης δεδομένων και παραμέτρων λειτουργίας, καθιστούν αναγκαία την διαρκή εκπαίδευση και επιμόρφωση του τεχνικού προσωπικού που εμπλέκεται με τη συντήρηση, και θα πρέπει να θεωρείται βασική προϋπόθεση για την αποτελεσματική αξιοποίηση των σύγχρονων εργαλείων, την επίτευξη τεχνικής αρτιότητας των εγκαταστάσεων και τη διασφάλιση της μακροχρόνιας απόδοσης και βιωσιμότητας των έργων.

Στοχευμένοι Τεχνικοί Έλεγχοι: Κλειδί για τη Μακροχρόνια Αξιοπιστία των Σταθμών

Υπό το πρίσμα των σύγχρονων προκλήσεων που προηγουμένως αναφέρθηκαν, η συστηματική και οργανωμένη παρακολούθηση της λειτουργίας των έργων, καθώς και οι στοχευμένοι τεχνικοί έλεγχοι με σύγχρονα μέσα και εργαλεία, αναδεικνύονται ως σημαντικοί παράγοντες για τη διασφάλιση της αποδοτικότητας και της μακροχρόνιας αξιοπιστίας των έργων.

Η TÜV NORD Ελλάδας, κορυφαίος φορέας τεχνικής επιθεώρησης και πιστοποίησης στην Ελλάδα, διαθέτει πολυετή εμπειρία και εξειδίκευση στην επιθεώρηση ενεργειακών εγκαταστάσεων, με διαπίστευση από το ΕΣΥΔ κατά EN ISO/IEC 17020. Οι συστηματικοί έλεγχοι που διενεργεί σε λειτουργούντα έργα καλύπτουν όλο το φάσμα των κρίσιμων τεχνικών παραμέτρων, αξιοποιώντας σύγχρονες μεθοδολογίες και τεχνολογίες αιχμής. Μέσα από την ανάλυση δεδομένων παραγωγής, την επεξεργασία δεδομένων τηλεμετρίας, την συγκριτική αξιολόγηση μετρήσεων και τεκμηριωμένων απεικονίσεων των έργων η TÜV NORD Ελλάδας συμβάλλει ουσιαστικά στην αύξηση της λειτουργικής διαθεσιμότητάς τους. Οι επιθεωρήσεις της δεν περιορίζονται στον εντοπισμό προβλημάτων, αλλά αποτελούν εργαλείο στρατηγικής τεχνικής διαχείρισης, υποστηρίζοντας τους επενδυτές και διαχειριστές των έργων με τεκμηριωμένα συμπεράσματα και πρακτικές κατευθύνσεις για την πρόληψη βλαβών και την βελτίωση της απόδοσης τους.

Σε μια εποχή όπου η τεχνική επάρκεια και η πρόληψη καθίστανται προϋποθέσεις για την ενεργειακή και οικονομική ευρωστία των έργων ΑΠΕ, η TÜV NORD Ελλάδας με εκτενή εμπειρία και βαθιά τεχνογνωσία, αποτελεί τον πιο αξιόπιστο συνεργάτη για την προστασία και τη βελτιστοποίηση κάθε σύγχρονης ενεργειακής εγκατάστασης.

________

O Αλέξανδρος Θεμιστοκλής Παρλαβάντζας είναι Μηχανολόγος και Αεροναυπηγός Μηχανικός, Senior Consultant Renewable Energy της TÜV NORD Ελλάδας

Το άρθρο περιλαμβάνεται στον τόμο GREEK ENERGY 2025 που εξέδωσε για 14η χρονιά η ομάδα του energypress.