Ο ενεργειακός πόλεμος της Ευρώπης. Είμαστε άραγε όλοι από την ίδια πλευρά;

Τον Οκτώβριο του 2019, στα πλαίσια του Forum China-CEEC (Forum για τη Συνεργασία Κίνας και χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης, 17+1), βρέθηκα στο Ζάγκρεμπ και παρακολούθησα, ανάμεσα σε άλλες, την παρουσίαση της εκπροσώπου της Ε.Ε. η οποία παρουσίασε τα παρακάτω στοιχεία:

- Η Ε.Ε. είναι ο μεγαλύτερος εισαγωγέας ενέργειας στον κόσμο 

- Ξοδεύει ετησίως άνω των 350 δισ. ευρώ τον χρόνο (2018) για την εισαγωγή ενέργειας 

- Πάνω από το 50% των ενεργειακών αναγκών της Ε.Ε. καλύπτονται από τρίτες χώρες. 

Σύμφωνα με την τελευταία αναφορά της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (26.10.2021), η ενεργειακή εξάρτηση της Ε.Ε. από εισαγωγές ενέργειας έφτασαν το 60,6% το 2019 σε σχέση με το 58,2% το 2018 και το 56% το 2020! Το υψηλότερο ποσοστό τα τελευταία 30 χρόνια! Ποιο θα είναι άραγε το κόστος εισαγωγής ενέργειας για το 2022;

Σύμφωνα με την ίδια αναφορά του 2021, η ενεργειακή φτώχεια επηρεάζει έως και 31 εκατομμύρια ανθρώπους στην ΕΕ από το 2019, αναδεικνύοντας έτσι τη σημασία της θωράκισης των ευάλωτων από την τρέχουσα άνοδο των τιμών και της διασφάλισης μιας δίκαιης μετάβαση προς την κλιματική ουδετερότητα, αλλά και την ανάγκη ύπαρξης προστασίας έναντι κάθε είδους κρίσεων τιμών που αντιμετωπίζει σήμερα η Ε.Ε.

Όλα τα παραπάνω ίσχυαν μέχρι τα ξημερώματα της 24ης Φεβρουαρίου 2022, οπότε και τα ρωσικά στρατεύματα εισέβαλαν στην Ουκρανία. Τότε ακριβώς μία τελείως διαφορετική ημέρα ξημέρωσε για την Ευρώπη και τον υπόλοιπο κόσμο. 

Η Ε.Ε. ενεπλάκη ξαφνικά(;) σε έναν ενεργειακό, πραγματικό, πόλεμο και η εξάρτηση από το φυσικό αέριο που ελέγχει ο Πούτιν, παίρνει εφιαλτικές διαστάσεις σε επίπεδο ενεργειακής φτώχειας των Ευρωπαίων πολιτών. Ο αριθμός (με στοιχεία 2019) των 31 εκατομμυρίων ανθρώπων που επηρεάζονται από την ενεργειακή φτώχεια, φαντάζει σήμερα πολύ μικρός και δυστυχώς θα αυξηθεί σημαντικά στους επόμενους μήνες, ενώ οι όροι "ενεργειακή ασφάλεια” και "σταθερότητα” αποκτούν τελείως άλλη διάσταση σε σχέση με πριν. 

Πριν την εισβολή της 24ης Φεβρουαρίου, οι βασικοί πυλώνες της Ε.Ε. για την ενεργειακή ενοποίηση ήταν:

1. η επιτάχυνση της απαλλαγής από τον άνθρακα και η διείσδυση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ)

2. η αύξηση της ενεργειακής απόδοσης των ΑΠΕ

3. η ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και σταθερότητας

4. η ενίσχυση της εσωτερικής αγοράς ενέργειας (πλήρως ολοκληρωμένη αγορά ενέργειας)

5. Έρευνα & καινοτομία και ανταγωνιστικότητα.

Τώρα η ενεργειακή ασφάλεια και ανεξαρτησία δείχνει να είναι μονόδρομος και μάλιστα πρέπει να επιτευχθεί στο συντομότερο χρονικό διάστημα και ίσως πλέον με κάθε τίμημα.

Περισσότερο από ποτέ απαιτείται να γίνουμε πραγματιστές, με την έννοια ότι η πράξη έχει πλέον προτεραιότητα έναντι της θεωρίας και το πιο σημαντικό είναι η δράση και η λύση των προβλημάτων. 

Λαμβάνοντας υπόψη όλα τα δεδομένα όπως διαμορφώθηκαν σήμερα:

- Τα φωτοβολταϊκά συστήματα είναι, με τεράστια διαφορά, η τεχνολογία παραγωγής ενέργειας που μπορεί να σχεδιαστεί, να κατασκευαστεί και να συνδεθεί πιο γρήγορα στο δίκτυο, σε σύγκριση με οποιαδήποτε συμβατική πηγή ενέργειας ή άλλη ΑΠΕ. Με άλλα λόγια εάν θέλαμε μέσα στο επόμενο έτος να εγκαταστήσουμε τη μεγαλύτερη δυνατόν νέα ισχύ, με τα ίδια χρήματα, τα φωτοβολταϊκά νικάνε κατά κράτος.

- Η ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από φωτοβολταϊκά είναι πλέον μακράν η φθηνότερη ηλεκτρική ενέργεια στον πλανήτη.

- Η Ε.Ε. και η Ελληνική Κυβέρνηση πρέπει με διαδικασίες fast-track να επενδύσουν τεράστια ποσά για την κατασκευή νέων δικτύων διασύνδεσης και ενίσχυσης των υφισταμένων, ώστε να συνδεθούν όσο το δυνατόν περισσότερα φωτοβολταϊκά συστήματα, αλλά και μέσω των διασυνδεδεμένων συστημάτων να εξαχθεί όσο το δυνατόν περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια από τη Νότια Ευρώπη προς την Κεντρική Ευρώπη, που έχει και το μεγαλύτερο πρόβλημα ενεργειακής εξάρτησης. 

- Η Ελληνική περιφερειακή και αποκεντρωμένη εξουσία πρέπει να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων και να επισπεύσει κατεπειγόντως τις αδειοδοτικές διαδικασίες και στις κατάλληλες εκτάσεις να αδειοδοτηθούν τα έργα των ΑΠΕ άμεσα. Εάν οι δημόσιες υπηρεσίες αδυνατούν να δώσουν γρήγορα τις κατάλληλες αδειοδοτήσεις, είτε γιατί ενώ υπάρχει ο νόμος δεν έχει "βγει” η εγκύκλιος, είτε επειδή υπάρχει "φόρτος εργασίας”, τότε η Κεντρική Κυβέρνηση να αναλαμβάνει την ευθύνη για άμεση αδειοδότηση και εκτέλεση των έργων ΑΠΕ. 

- Η Ελληνική Πολιτεία πρέπει να δώσει άμεση προτεραιότητα στη διασύνδεση στο δίκτυο και στη δέσμευση ηλεκτρικού χώρου στην αυτοπαραγωγή (NetMetering), έναντι των φωτοβολταϊκών πάρκων ιδιωτών ή ενεργειακών κοινοτήτων που πωλούν την παραγόμενη ενέργεια. Ο λόγος είναι προφανής. Πρέπει να μειώσουμε άμεσα το ενεργειακό κόστος ενός αρτοποιείου, μιας βιοτεχνίας, ενός εργοστασίου, μιας βιομηχανίας και να εξασφαλίσουμε τη βιωσιμότητα τους και να κατευθύνουμε το όποιο όφελος στον τελικό καταναλωτή. 

- Η Ελληνική Πολιτεία να δώσει άμεσα κίνητρα για την αποθήκευση ενέργειας σε όλα τα επίπεδα (οικιακό, εμπορικό, μεγάλης κλίμακας έργα) προκειμένου να βελτιωθεί η "στοχαστικότητα” των ΑΠΕ.

- Τέλος, όλοι εμείς οι καταναλωτές, πρέπει να μειώσουμε την κατανάλωση, λαμβάνοντας μέτρα εξοικονόμησης και βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης. Αυτό τουλάχιστον μπορούμε να το κάνουμε άμεσα.  

Η επένδυση στον μετασχηματισμό του ενεργειακού συστήματος σημαίνει επένδυση στο μέλλον, τη στρατηγική αυτονομία και την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης και είναι μονόδρομος.

Υ.Γ. 1: Η ζήτηση για φωτοβολταϊκά συστήματα σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, έχει ξεπεράσει κάθε προηγούμενο.

Υ.Γ. 2 : Είναι από τις ελάχιστες φορές που η πολιτική είναι το πρώτο θέμα συζήτησης σε εμπορικές συζητήσεις και είναι βέβαιο ότι η πολιτική είναι αυτή που καθορίζει τις περισσότερες επιχειρηματικές αποφάσεις σήμερα, σε σχέση με το παρελθόν.

* Ο κ. Δημήτρης Βαρλάμης  είναι Αντιπρόεδρος Συνδέσμου Εταιριών Φωτοβολταϊκών (ΣΕΦ), Διευθυντής Πωλήσεων της JinkoSolar για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη

(capital.gr)