nPETS: Λύσεις για την αντιμετώπιση των εκπομπών νανοσωματιδίων που παράγονται από τις μεταφορές, με τη συμβολή του ΕΚΕΤΑ

Οι αρνητικές επιπτώσεις των αερομεταφερόμενων αεροσωματιδίων στην υγεία συνδέονται με το μέγεθος και τη χημική τους σύσταση. Ένα σημαντικό τμήμα των λεπτών σωματιδίων παράγεται από τις οδικές, σιδηροδρομικές, αεροπορικές και θαλάσσιες μεταφορές. Το έργο nPets επιδιώκει να συμβάλλει σε συγκεκριμένες πολιτικές για τη δημόσια υγεία παράγοντας νέες γνώσεις σχετικά με τις εκπομπές σωματιδίων που παράγονται από τις μεταφορές και την τοξικότητά τους προτείνοντας λύσεις για τον μετριασμό των επιπτώσεών τους. 

«Σήμερα, οι μέθοδοι για τη μέτρηση των εκπομπών σωματιδίων κάτω των 100 nm από διάφορες μεμονωμένες πηγές είναι περιορισμένες. Το nPETS θα εντοπίσει τις πηγές αυτών των σωματιδίων και θα μελετήσεις τον αντίκτυπό τους για την ανθρώπινη υγεία. Έτσι, οι προτεινόμενες πολιτικές θα στοχεύουν στις κρίσιμες πηγές, που είναι υπεύθυνες για τις περισσότερες βλάβες στην υγεία. Συγκεκριμένα, για τις κρίσιμες πηγές που θα εντοπίσουμε, μπορούμε να αναμένουμε κατά μέσο όρο μείωση του 50% στον αριθμό των σωματιδίων <100nm», αναφέρει ο καθηγητής Ulf Olofsson, συντονιστής του έργου nPETS από το Βασιλικό Ινστιτούτο Τεχνολογίας στην Στοκχόλμη (KTH). 

Οι μετρήσεις εκπομπών σωματιδίων θα πραγματοποιηθούν τόσο στο εργαστήριο όσο και στο πεδίο, χρησιμοποιώντας σύγχρονα όργανα και μια νέα πειραματική κινητή διάταξη για τον ποσοτικό προσδιορισμό της τοξικότητας. Το nPETS θα αξιολογήσει τις εκπομπές σωματιδίων κάτω των 100 nm από διαφορετικές τεχνολογίες κινητήρων, συστήματα μετεπεξεργασίας καυσαερίων και συνδυασμούς καυσίμων σε πέδες κινητήρα και οχημάτων στο ΑΠΘ και το KTH. Οι εργαστηριακές δοκιμές περιλαμβάνουν επίσης μετρήσεις φρένων (BREMBO και KTH), ελαστικών στο δρόμο (KTH) και μετρήσεων εκπομπών συμπλέκτη (Lund), ενώ η δειγματοληψία νανοσωματιδίων σε περιοχές κοντά σε πηγές, θα πραγματοποιηθεί σε τέσσερις πόλεις (Βαρκελώνη, Στοκχόλμη, Θεσσαλονίκη και Μιλάνο). Κύριο στόχο αποτελεί η διάκριση στην κατανομή του μεγέθους σωματιδίων που εκπέμπονται από τα μέσα μεταφοράς στον ατμοσφαιρικό αέρα και την παροχή δειγμάτων για τον φυσικοχημικό χαρακτηρισμό και την τοξικολογική ανάλυση των σωματιδίων. 

«Το nPETS είναι ένα καινοτόμο ερευνητικό έργο για την Ελλάδα. Πρόκειται για μια δραστηριότητα που απαιτεί τη συγχρονισμένη προσπάθεια μηχανολόγων μηχανικών, χημικών και βιολόγων, οι οποίοι πρέπει να διεξάγουν πολυάριθμες χημικές αναλύσεις και βιολογικές δοκιμές εντός ενός αυστηρού χρονοδιαγράμματος. Είμαστε πραγματικά χαρούμενοι που θα συμβάλουμε στη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης μελετώντας τη συγκέντρωση, τη σύνθεση και την τοξικότητα των λεπτών σωματιδίων σε τέτοιο βάθος στη χώρα μας», λέει ο κ. Δημήτρης Μαργαρίτης, εκπρόσωπος του ΕΚΕΤΑ και συντονιστής Πακέτου Εργασίας του έργου. 

Σχετικά με το ρόλο του ΕΚΕΤΑ, είναι ο συντονιστής του Πακέτου Εργασίας «Διάχυση και Εκμετάλλευση» των αποτελεσμάτων της μελέτης. Ηγείται επίσης της υλοποίησης της ηλεκτρονικής βάσης των σχετικών πληροφοριών και είναι υπεύθυνο για τη συλλογή δειγμάτων, τον χημικό χαρακτηρισμό και τις βιολογικές δοκιμές στην πόλη της Θεσσαλονίκης. 

Χρηματοδοτούμενο από το πρόγραμμα «Ορίζοντας 2020», το χρηματοδοτικό πλαίσιο της ΕΕ για την έρευνα και την καινοτομία, το έργο ξεκίνησε την 1η Ιουνίου 2021 κι έχει διάρκεια 36 μήνες. Το έργο συντονίζεται από το KTH Royal Institute of Technology κι αποτελείται από μια κοινοπραξία 12 επιπλέον ευρωπαίων δικαιούχων. Η κοινοπραξία του nPETS συντίθεται από επτά πανεπιστήμια με υψηλή βαθμολογία σε τέσσερις χώρες (KTH, Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης, Ινστιτούτο Karolinska, Πανεπιστήμιο του Λιντς, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Πανεπιστήμιο Lund και Πανεπιστήμιο του Τάμπερε). Η κοινοπραξία περιλαμβάνει επίσης γνωστά ευρωπαϊκά ερευνητικά ινστιτούτα (CSIC, Mario Negri και CERTH), μία παγκοσμίως κορυφαία ευρωπαϊκή εταιρεία (Freni BREMBO Spa) και δύο τοπικούς φορείς (της Στοκχόλμης και της Βαρκελώνης). 

(Newsletter EKETA, Αύγουστος 2021)