Νεφέλη Τζανετάκου: Στις ΗΠΑ ο μίτος φυσικού αερίου της Ανατολικής Μεσογείου

Προϋπόθεση για τη βιωσιμότητα του έργου είναι η εξασφάλιση ικανοποιητικών ποσοτήτων φυσικού αερίου. Σε πλήρη εγρήγορση, υπό το άγρυπνο βλέμμα της Ουάσιγκτον, βρίσκονται η Κύπρος και η Αίγυπτος εν όψει της επαναχάραξης του ενεργειακού χάρτη στη ζώνη της Ανατολικής Μεσογείου. Τη στιγμή που η Τουρκία επιδίδεται στην τακτική της στρουθοκαμήλου, αποφεύγοντας συστηματικά, όπως επισημαίνουν ανώτατα κυβερνητικά στελέχη στην Κύπρο, να ασκήσει την επιρροή της επί της ηγεσίας της τουρκοκυπριακής κοινότητας, προκειμένου να προχωρήσουν οι διαπραγματεύσεις για την επίλυση του Κυπριακού.

Δεν είναι τυχαίο που η πρώτη εβραϊκή ονομασία που αποδόθηκε στην στρουθοκάμηλο σήμαινε «κόρη του άπληστου», εν προκειμένω οι εν δυνάμει σημαντικές ποσότητες φυσικού αερίου που αναμένεται να «φέρει στο φως» η ιταλική ΕΝΙ όταν προχωρήσει στις πρώτες τέσσερις διερευνητικές γεωτρήσεις εντός της κυπριακής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης για τις οποίες έχει δεσμευθεί, φαίνεται πως βρίσκονται στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος κάθε εμπλεκόμενης πλευράς στην περιοχή, καταρχάς της Λευκωσίας, όπως είναι άλλωστε φυσικό, αλλά και της Αγκυρας, η οποία προσδοκώντας τα μέγιστα οφέλη, εξακολουθεί να τροφοδοτεί τη στρατηγική της πόλωσης.

Πρόσφατη απόδειξη τούτου η αποστολή επιστολής μέσα στην εβδομάδα προς τον γ.γ. των Ηνωμένων Εθνών στην οποία επισημαίνεται ότι η Τουρκία και η τουρκοκυπριακή κοινότητα δεν αποδέχονται τις συμφωνίες που έχει συνάψει η Κυπριακή Δημοκρατία με την Αίγυπτο και το Ισραήλ για τον καθορισμό των θαλάσσιων ζωνών.

Ωστόσο, σύμφωνα με ανώτατη κυβερνητική πηγή στη Λευκωσία, οι ΗΠΑ, η Ε.Ε. και ο ΟΗΕ έχουν καταστήσει σαφές στην Τουρκία πως δεν μπορεί να παρεμποδίσει τις έρευνες για τον εντοπισμό υδρογονανθράκων εντός της κυπριακής ΑΟΖ στα τεμάχια που γειτνιάζουν με εκείνα του Ισραήλ και πως εάν απειληθούν έμπρακτα τα κυριαρχικά δικαιώματα της Κύπρου, με δική της πλήρη υπαιτιότητα θα διακοπούν πάραυτα οι διαπραγματεύσεις για την εξεύρεση λύσης στο Κυπριακό.

Ρόλο καταλύτη πάντως διατηρεί πάντοτε το Ισραήλ, το οποίο ακόμη φαίνεται πως δεν έχει καταλήξει και συνεπώς κοινοποιήσει με ποιον τρόπο σκοπεύει να αξιοποιήσει το φυσικό αέριο των κοιτασμάτων Ταμάρ και Λεβιάθαν.

Παρά το γεγονός ότι η αρχική του βούληση -σύμφωνα με ορισμένες πληροφορίες βέβαια παραμένει η ίδια- προέβλεπε την εξαγωγή του ισραηλινού φυσικού αερίου στην Τουρκία μέσω ενός υποθαλάσσιου αγωγού, ο οποίος θα έπρεπε να διατρέξει την κυπριακή ΑΟΖ, οι ευαίσθητες πολιτικές ισορροπίες στο εσωτερικό της Τουρκίας και η έκδηλη καχυποψία της διεθνούς κοινότητας (Ουάσιγκτον, Βρυξέλλες, Τελ Αβίβ) απέναντι στο πρόσωπο του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ακυρώνουν επί του παρόντος την επιλογή αυτή.

Ωστόσο, ο παράγοντας ισλαμική τρομοκρατία και η εκ νέου διάλυση της ιρακινής παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου φαίνεται πως θα συμβάλουν καθοριστικά στη λήψη αποφάσεων. Το μόνο σίγουρο είναι ότι βάσει των νέων συνθηκών αναβαθμίζεται ο γεωστρατηγικός ρόλος της Κύπρου, η οποία αναμένεται να λειτουργήσει εφεξής ως πόλος σταθερότητας, ως ένας σταθερός σύμμαχος και εταίρος.

Δεν γίνεται όμως κανείς να μη συνεκτιμήσει τα νέα δεδομένα και την περιρρέουσα κατάσταση στη Μέση Ανατολή, όπως δεν μπορεί κανείς να παραβλέψει τον στρατηγικό σχεδιασμό των ΗΠΑ όσον αφορά τη ζώνη της Ανατολικής Μεσογείου, όπως εκφράστηκε μέσω του Αμερικανού αντιπροέδρου Τζο Μπάιντεν κατά την πρόσφατη επίσκεψή του στη Λευκωσία, ο οποίος προϋποθέτει τη δημιουργία ενός «ενεργειακού διαδρόμου» - «διαδρόμου αναχαίτισης» της ρωσικής επιρροής και διείσδυσης και στην περιοχή, με την εμπλοκή της Κύπρου, του Ισραήλ, της Αιγύπτου και του Λιβάνου.

Σε κάθε περίπτωση λαμβάνοντας υπόψη πως στόχος πλέον κάθε χώρας, πόσω μάλλον του Ισραήλ, είναι η εξασφάλιση πολλών διαφορετικών συνεργασιών στον τομέα της ενέργειας, η ισραηλινή κυβέρνηση προσανατολίζεται προς το παρόν στην εξαγωγή του ισραηλινού φυσικού αερίου ταυτόχρονα προς διαφορετικές χώρες στο εγγύς περιβάλλον της, την Ιορδανία και την Αίγυπτο για παράδειγμα.

Στο ίδιο πλαίσιο, η Λευκωσία συζητά για την εξαγωγή των πρώτων διαθέσιμων ποσοτήτων φυσικού αερίου σε υγροποιημένη μορφή (LNG) με τη Βουλγαρία, αξιοποιώντας τις υπό κατασκευή υποδομές και το δίκτυο της Ελλάδας (αγωγός IGB-Gas Interconnector Greece-Bulgaria και πλωτός σταθμός αποθήκευσης και επαναεριοποίησης στην Καβάλα), ενώ προτεραιότητα παραμένει η κατασκευή σταθμού αποθήκευσης και υγροποίησης στην περιοχή του Βασιλικού της Κύπρου.

Ενδιαφέρον για τη χρηματοδότηση του έργου έχουν εκδηλώσει η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης και η Deutsche Bank, η οποία φαίνεται πως είναι έτοιμη να διαθέσει το ποσό των 7 δισ. ευρώ.

Απαραίτητη προϋπόθεση όμως για τη βιωσιμότητα του έργου είναι η εξασφάλιση ικανοποιητικών ποσοτήτων φυσικού αερίου που θα δικαιολογούν τη λειτουργία του, είτε προσεχώς κυπριακού, είτε ισραηλινού, στην περίπτωση που για την εξαγωγή του στην Ευρώπη επιλεγεί η λύση αυτή.

Η κυπριακή κυβέρνηση αποφεύγει πάντως να πάρει θέση, προκαταβάλλοντας ότι αναμένει τα αποτελέσματα της σχετικής μελέτης, αναφορικά με τα μεγαλεπήβολα και πολυδάπανα σχέδια που προωθεί η ελληνική κυβέρνηση και ειδικά το υπουργείο Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, για την κατασκευή του υποθαλάσσιου αγωγού Eastern Mediterranean Pipeline, ο οποίος σύμφωνα με το σχεδιασμό θα μεταφέρει το κυπριακό φυσικό αέριο στην Ελλάδα, διασχίζοντας την Ανατολική Μεσόγειο.

Εν αναμονή λοιπόν των αποφάσεων της ισραηλινής κυβέρνησης και με όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά για τον τρόπο αξιοποίησης των υδρογονανθράκων της Ανατολικής Μεσογείου -ακόμη και η επαναλειτουργία των εν υπνώσει μονάδων LNG στην Αίγυπτο είναι υπό διαπραγμάτευση- επίκειται συνάντηση μέσα στην εβδομάδα των υπουργών Εξωτερικών και Ενέργειας της Κύπρου, Ιωάννη Κασουλίδη και Γιώργου Λακκοτρύπη, με τον αρμόδιο επίτροπο της Ε.Ε. για την Ενέργεια, Γκίντερ Ετινγκερ, στις Βρυξέλλες.

(Ελευθεροτυπία, 22/6/2014)