Ναρκοπέδιο η ηλεκτρική αγορά, αλλά όχι για όλους - Οι τρείς κατηγορίες "παιχτών" και οι αντοχές που μπορούν να επιδείξουν

Την ώρα που γράφονται οι παρακάτω γραμμές δεν έχει ακόμη καταλαγιάσει ο εκκωφαντικός θόρυβος των αρνητικών τιμών στο προθεσμιακό συμβόλαιο του Μαΐου 2020 για το WTI (West Texas Index), κάτι που συνέβη για πρώτη φορά στην ιστορία. Η ζήτηση ενέργειας (ανεξαρτήτως μορφής) έχει πέσει σε ιστορικά χαμηλά, έχοντας συμπαρασύρει τις τιμές των βασικών ενεργειακών προϊόντων (πετρέλαιο, φυσικό αέριο, ηλεκτρισμός). Πληρώνεις για να πουλήσεις γιατί πολύ απλά δεν έχεις τί να το κάνεις! Κάτι σαν να πληρώνεις για να δανείσεις τη Γερμανία γιατί είναι ασφαλές καταφύγιο των μετρητών σου.

Αυτό που ζούμε κατά το πρώτο τετράμηνο του 2020 είναι πραγματικά ιστορικό! Ο συνδυασμός κάποιων παραγόντων που ήδη αχνο-φαίνονταν από το καλοκαίρι του 2019 αλλά φυσικά και η έξαρση του COVID-19 ως κερασάκι στην τούρτα που επέφερε το γενικό lockdown του πλανήτη συνθέτουν το νέο περιβάλλον στο οποίο δραστηριοποιούνται οι εταιρίες ενέργειας. 

Ως γνήσια τέκνα της ελληνικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας αλλά και ως άγρυπνοι παρατηρητές των όσων συμβαίνουν στο παγκόσμιο χωριό μας θα προσπαθήσουμε να φωτίσουμε ορισμένες πτυχές που θεωρούμε σημαντικές. 

Δεδομένο Πρώτο:

Στο διάστημα 1/1/20 έως 20/4/20 παρατηρούμε πτώση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας στη χώρα μας κατά 8% σε σχέση με το ίδιο διάστημα ένα χρόνο πριν (πηγή: ΗΕΠ, enexgroup) ενώ η Ο.Τ.Σ. (Οριακή Τιμή Συστήματος) έχει σημειώσει πτώση κατά 31% για το ίδιο διάστημα. 

Δεδομένο Δεύτερο: 

Στα τέλη του 2019 τα προθεσμιακά συμβόλαια για το 2020 για τον ελληνικό δείκτη ηλεκτρικής ενέργειας (Ο.Τ.Σ.) διαπραγματεύονταν από 63,00€/MWh έως τα 64,75€/MWh. Δηλαδή από 16,52€/MWh έως 18,27€/MWh υψηλότερα από τον μέσο όσο της ΟΤΣ στο διάστημα που εξετάζουμε (1/1/20 έως 20/4/20) με την τάση συνεχώς να διευρύνεται.

Αυτή η ραγδαία πτώση της Spot αγοράς αναγκάζει τους αγοραστές των παραπάνω συμβολαίων σε εξαντλητικές ενέσεις ρευστού στα χρηματιστήρια ενέργειας (ΕΕΧ) λόγω των margin calls ή σε μεγάλες ζημίες αν πρόκειται για διμερείς συμβάσεις (OTC - Over The Counter). Φανταζόμαστε πως αρκετοί Έλληνες προμηθευτές στην προσπάθειά τους να προστατευτούν από την κατάργηση των δημοπρασιών ΝΟΜΕ θα έχουν στραφεί σε τέτοια συμβόλαια τα οποία είναι πολύ ζημιογόνα. Το κόστος δηλαδή της αντιστάθμισης έχει γίνει πολύ μεγάλο.

Επίσης ακριβώς η ίδια εικόνα υπάρχει και στα ετήσια συμβόλαια εισαγωγών ηλεκτρικής ενέργειας από τα βόρεια σύνορά μας. Όποιος εισάγει με τις τιμές στις οποίες διαπραγματευόταν η Αγορά στα τέλη του 2019 υποφέρει βαριά.

Μένει να φανεί ποιες εταιρίες είναι ικανές να ανταπεξέλθουν αυτής της δύσκολης συγκυρίας και ποιες θα χρειαστεί να αθετήσουν συμβόλαια ή να βρεθούν κοντά στο σημείο χρεωκοπίας.

Η μόνη λύση είναι η επέκταση στην εγχώρια αγορά ως αντιστάθμισμα αυτής της κατάστασης μιας και η δυνατότητα εξαγωγών με τέτοια επίπεδα τιμών είναι απαγορευτική. 

Δεδομένο Τρίτο: 

Υπάρχουν αυτή τη στιγμή 22 ενεργοί προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας (αρκετοί από αυτούς και προμηθευτές φυσικού αερίου ταυτόχρονα) συν τη ΔΕΗ.

Διακρίνουμε 3 ταχύτητες ανάμεσα τους συν τη ΔΕΗ που αποτελεί μια κατηγορία μόνη της:

Α) Market share increase for Asset backed suppliers: Η πρώτη ταχύτητα περιλαμβάνει 6 εταιρίες οι οποίες ενισχύουν σημαντικά το μερίδιο αγοράς τους κατά το πρώτο τρίμηνο του έτους απορροφώντας συνεχώς πελάτες που χάνει η ΔΕΗ και οι οποίες προσπαθούν με αξιώσεις να εκμεταλλευτούν τις πολύ χαμηλές τιμές της Spot αγοράς μεταφέροντας παράλληλα ένα άλλοτε μικρό και άλλοτε μεγάλο πλεονέκτημα στον τελικό καταναλωτή.

Αυτές οι εταιρίες είναι αρκετά προστατευμένες στις αναταράξεις της τελευταίας περιόδου λόγω της ύπαρξης μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων στη μετοχική τους σύνθεση και μπορούν να απορροφήσουν κραδασμούς συμβολαίων που ίσως έχουν αποδειχθεί πλέον προβληματικά (ετήσιες εισαγωγές ή χρηματοοικονομικά προϊόντα κλεισμένα στο τέλος του 2019). Επίσης λόγω της επέκτασης που επιτυγχάνουν και μόνο εφόσον καταφέρνουν να κρατούν χαμηλά τις επισφάλειες βγαίνουν κερδισμένες από τις εξαιρετικά χαμηλές τιμές της χονδρεμπορικής αγοράς. 

Β) Market share increase for non-Asset backed suppliers: Η δεύτερη ταχύτητα περιλαμβάνει εταιρίες με μερίδιο αγοράς κοντά στο 2% οι οποίες δεν έχουν τη στήριξη μεγάλων ομίλων, χωρίς assets και οι οποίες ενώ ενισχύουν τα μερίδια τους εντούτοις η παρατηρούμενη αύξηση των επισφαλειών και τυχόν λανθασμένες επιλογές στην δραστηριότητα του Trading (εισαγωγές ή χρημ/κα προϊοντα) θα μπορούσαν να τις φέρουν σε δύσκολη θέση εφόσον το γενικό lockdown συνεχίσει να διαταρράσει την οικονομική ζωή του τόπου. Οι συγκεκριμένες λίγες εταιρίες σίγουρα θα επωφεληθούν από τις πρόσφατες ρυθμίσεις ανακούφισης της ΡΑΕ και του ΥΠΕΚΑ προσδοκώντας να ξεπεράσουν για άλλη μια φορά έναν δύσκολο κάβο...μέχρι τον επόμενο! 

Γ) Stagnation or market share decrease for non-Asset backed suppliers: Η τρίτη ταχύτητα των προμηθευτών ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου σε κάποιες περιπτώσεις αφορά παρόχους με μερίδια αγοράς κάτω του 1% (δεν είναι λίγοι...) μη καθετοποιημένους οι οποίοι δεν καταφέρνουν να μετατρέψουν την αρνητική συγκυρία σε πλεονέκτημα. Είτε λόγω λανθασμένων επιλογών, είτε λόγω αργής εκκίνησης σε αυτή την Αγορά έχουν μείνει πίσω στην κούρσα προσέλκυσης νέων πελατών. Αν σκεφτεί κανείς πως σε κάποιες περιπτώσεις πιθανόν να υπάρχουν και μεγάλα βαρίδια ετήσιων συμβολαίων εισαγωγών ή χρηματοοικονομικών προϊόντων και σε συνδυασμό με τις αυξανόμενες επισφάλειες και την μη επέκταση σε τελικούς καταναλωτές το σκηνικό γίνεται εξαιρετικά δυσοίωνο.

Οι ρυθμίσεις της ΡΑΕ και του ΥΠΕΚΑ για την μερική στήριξη της Αγοράς (μεταθέσεις υποχρεώσεων, ταμείο εγγυοδοσίας, κτλ) ενδεχομένως να μην καταστούν επαρκείς. Κάτι που απευχόμαστε όλοι όσοι ασχολούμαστε στην Αγορά ηλεκτρικής ενέργειας είναι να βρεθούν προμηθευτές που θα καταρρεύσουν εξ’ αιτίας των βαρών της τελευταίας δύσκολης περιόδου. Αν δεν καταφέρουν οι μέτοχοι με υπομονή και σχέδιο να στηρίξουν τις επιχειρηματικές τους αποφάσεις στο ναρκοπέδιο που διαπερνάμε τότε μια επανάληψη του 2011 με την κατάρρευση των Energa και Hellas Power ίσως είναι αναπόφευκτη με ότι αυτό συνεπάγεται για την αξιοπιστία μιας Αγοράς που τόσο έχει κοπιάσει να επουλώσει τα τραύματα της. 

Εν κατακλείδι αποδεικνύονται σοφές οι κινήσεις εξόδου από την Αγορά των περασμένων δύο ετών από 2 επιχειρηματικούς ομίλους, αφήνοντας την καυτή πατάτα σε άλλα χέρια. Επίσης συζητήσεις περί συγχωνεύσεων ή εξαγορών θα γίνονται πλέον υπό τη σκιά των οικονομικών βαρών και όχι στο ηλιόλουστο ξέφωτο της επιχειρηματικής επιτυχίας. Τέλος πρέπει να επισημάνουμε την πολύ καλύτερη οργάνωση της Αγοράς σε επίπεδο θεσμών, κανόνων λειτουργίας και οργανισμών σε σχέση με 10 χρόνια πριν κάτι που καθιστά την γενική λειτουργία και την παροχή ενέργειας πολύ πιο ασφαλή και σε όσο το δυνατόν πιο ανταγωνιστικές τιμές. 

*Ο Ιωάννης Ψαρρός είναι ιδιοκτήτης της εταιρείας E-ntelligence Consultants Ε.Ε.