Μηχανισμός "προστασίας" των ιδιωτικών μονάδων και μετά την 5η ημέρα αναφοράς

Η παράταση, για ένα χρόνο, των δύο βασικών μηχανισμών «ρύθμισης» της χονδρεμπορικής αγοράς ηλεκτρισμού θα συνοδεύει, σύμφωνα με πληροφορίες, την εφαρμογή της λεγόμενης «5ης ημέρας αναφοράς» που η χώρα μας πρέπει να υλοποιήσει μέχρι τις 30 Σεπτεμβρίου.

Μετά την τελευταία αναβολή κατά μία εβδομάδα, το ΥΠΕΚΑ είναι έτοιμο να θέσει σε εφαρμογή, έστω και με κάποια επιπλέον καθυστέρηση, την «5η ημέρα αναφοράς», δηλαδή την απόλυτη, χωρίς «αστερίσκους» εφαρμογή των κωδίκων που έχουν εκδοθεί για τη λειτουργία του Ημερήσιου Ενεργειακού Προγραμματισμού. Ταυτόχρονα θα υιοθετηθούν οι τροποποιήσεις των κωδίκων που πρότεινε η ΡΑΕ (περιλαμβάνουν αυστηρότερες και πιο διαφανείς διαδικασίες, κυρίως σε ότι αφορά τη διαχείριση των μονάδων εκ μέρους της ΔΕΗ) και επεξεργάστηκε τεχνικά ο ΔΕΣΜΗΕ. Οι τροποποιήσεις αυτές περνάνε (ίσως και σήμερα) από την Ολομέλεια της ΡΑΕ ώστε να εκδοθεί η σχετική γνωμοδότηση και θα βρίσκονται πλέον στα χέρια της κ. Μπιρμπίλη και στη συνέχεια, όπως φαίνεται, θα αποτελέσουν αποφάσεις του υπουργείου.

Η λειτουργία της χονδρεμπορικής αγοράς με βάση τους τροποποιημένους κώδικες, αναμένεται με ενδιαφέρον από τους συμμετέχοντες καθώς δημιουργεί νέα δεδομένα. Για παράδειγμα, όπως εξηγεί παράγοντας του χώρου, «η εκκαθάριση με βάση τις δηλώσεις διαθεσιμότητας, στην τρέχουσα Οριακή Τιμή, στερεί από όποιον το επιθυμούσε, τη δυνατότητα να παίξει παιχνίδια και να βάζει όποιες μονάδες θέλει στο σύστημα».

Μηχανισμοί

Ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες, μαζί με την εφαρμογή της «5ης ημέρας», θα υπάρξει Υπουργική Απόφαση με την οποία, όπως άλλωστε έχει εισηγηθεί η ΡΑΕ, θα δίνεται παράταση για ένα χρόνο στην λειτουργία του Μηχανισμού Διασφάλισης Επαρκούς Ισχύος (στο πλαίσιο του οποίου εκδίδονται τα ΑΔΙ, τα περίφημα Αποδεικτικά Διαθεσιμότητας Ισχύος) και του Μηχανισμού Κάλυψης Μεταβλητού Κόστους. Για το θέμα αυτό, μάλιστα, η ηγεσία του ΥΠΕΚΑ καλείται να εξαντλήσει τις ισορροπητικές της ικανότητες, καθώς τα αντικρουόμενα συμφέροντα των διαφόρων «πλευρών» που συμμετέχουν στην αγορά του ηλεκτρισμού κάνουν την επιλογή του τελικού μοντέλου, μια άκρως δυσχερή υπόθεση.

Οι δύο προαναφερόμενοι Μηχανισμοί είχαν εισαχθεί ως μεταβατικοί στο σύστημα προκειμένου να προστατεύουν τις νεοεισερχόμενες μονάδες των ιδιωτών από στρεβλώσεις της χονδρεμπορικής αγοράς, ενώ υπήρχε έλλειψη φορτίου και κίνδυνος για την ευστάθεια του ηλεκτρικού συστήματος της χώρας.

Τα Αποδεικτικά Διαθεσιμότητας Ισχύος (ΑΔΙ) τα εκδίδουν οι παραγωγοί ηλεκτρικού ρεύματος και πρέπει να τα έχουν πληρώσει και εξασφαλίσει οι προμηθευτές για να δικαιούνται να «βγούν» στη λιανική. Η τιμή τους είναι ρυθμιζόμενη και είναι σήμερα 35.000 ευρώ ανά Μεγαβάτ το έτος. Θεωρητικά, μια ηλεκτροπαραγωγική μονάδα μπορεί να μην μπει καθόλου στο σύστημα όλο το χρόνο και να εισπράξει μόνον τα ΑΔΙ που της αναλογούν.

Αντίστοιχα, μέσω του Μηχανισμού Κάλυψης Μεταβλητού Κόστους, εάν μια μονάδα, παρότι δεν είναι προγραμματισμένο, κληθεί από τον ΔΕΣΜΗΕ να μπεί στο σύστημα για κάποιες ώρες, δεν πληρώνεται με βάση την Οριακή Τιμή, αλλά εισπράττει το μεταβλητό κόστος παραγωγής της επαυξημένο κατά 5%.

Ποιόν θα ικανοποιήσει

Μπορεί, λοιπόν, να έχει αποφασίσει η ηγεσία του ΥΠΕΚΑ να παρατείνει, όπως όλα δείχνουν, την ισχύ των συγκεκριμένων μηχανισμών, το πρόβλημα όμως που έχει να λύσει είναι αν θα αλλάξει τα «νούμερα». Δηλαδή, πρώτον, τη ρυθμιζόμενη τιμή των ΑΔΙ και δεύτερον το ποσοστό επαύξησης του μεταβλητού κόστους.

Οι ιδιώτες παραγωγοί με δεδομένα τα οικονομικά προβλήματα που αντιμετώπισαν το 2010 και εκείνα που προβλέπουν ότι θα αντιμετωπίσουν το 2011, ζητούν την αύξηση της τιμής των ΑΔΙ από 35.000 το Μεγαβάτ σε 70.000 το Μεγαβάτ ανά έτος. Ζητούν επίσης το 5% της επαύξησης του μεταβλητού κόστους να γίνει 10%.

Για να υιοθετήσει όμως τέτοιες αλλαγές, το ΥΠΕΚΑ θα πρέπει να πείσει την τρόικα ότι αυτές ανταποκρίνονται στα δεδομένα του συστήματος και υπηρετούν την επάρκεια και ευστάθειά του. Παράγοντες της αγοράς θεωρούν ότι δύσκολα μπορούν να «περάσουν» τέτοιες αυξήσεις όταν, για παράδειγμα, λόγω της μείωσης της κατανάλωσης και της εισόδου νέων μονάδων, καταγράφεται υπερπροσφορά ισχύος. Από την άλλη, ο έτερος πόλος της αγοράς, εκείνος των προμηθευτών, (οι οποίοι θα κληθούν να πληρώσουν τις παραπάνω τιμές και δεν θα μπορούν να τις μετακυλήσουν στην κατανάλωση καθώς τα τιμολόγια είναι ρυθμιζόμενα) έχει προφανείς λόγους να πιέζει για να μην γίνει καμία αλλαγή, απειλώντας μάλιστα με προσφυγές.

Πρέπει, τέλος, να σημειωθεί ότι η ΔΕΗ εφέρετο αρχικά να έχει συμφωνήσει σε μια ριζική αύξηση της τιμής των ΑΔΙ (την ενδιαφέρει ελάχιστα αφού είναι η ίδια και παραγωγός και προμηθευτής) πράγμα που δεν φαίνεται να ισχύει και σήμερα.

Σε κάθε περίπτωση πάντως, επειδή τα χρονικά περιθώρια είναι πλέον στενά, η λύση στο δύσκολο σταυρόλεξο αναμένεται να δοθεί από την ηγεσία του ΥΠΕΚΑ εντός των επόμενων ημερών. Την Παρασκευή πραγματοποιήθηκε σχετική σύσκεψη στο υπουργείο με τη συμμετοχή υπηρεσιακών παραγόντων όπου οριστικοποιήθηκαν οι βασικές κατευθύνσεις.

Θοδωρής Παναγούλης