Μ. Πίου: Νέο κεφάλαιο άνοιξε στην ενεργειακή συνεργασία Ελλάδας-Κύπρου και Ισραήλ

Νέο κεφάλαιο στην ενεργειακή συνεργασία Ελλάδας Κύπρου Ισραήλ ανοίγει το Μνημόνιο που υπέγραψαν οι τρεις χώρες, σε μία περίοδο που η Ανατολική Μεσόγειος αναδεικνύεται σε ενεργειακά κέντρο για την τροφοδοσία της Ευρώπης και ενώ το Ισραήλ εξετάζει τις εναλλακτικές οδούς για την εξαγωγή αερίου, από τα γιγάντια κοιτάσματα που ανακαλύφθηκαν πρόσφατα.

Το πρώτο βήμα στη συνεργασία των τριών χωρών αφορά στην ηλεκτρική διασύνδεση Ισραήλ Κύπρου Ελλάδας, με υποθαλάσσιο καλώδιο μεταφορικής ισχύος 2.000 MW, το «Eurasia Inter connector», πρότζεκτ, το οποίο έχει ήδη ενταχθεί στα έργα κοινού ενδιαφέροντος της Ε.Ε. Το Μνημόνιο, που υπέγραψαν την Πέμπτη στη Λευκωσία ο υπουργός Περιβάλλοντος Ενέργειας Γ. Μανιάτης με τον Κύπριο ομόλογο του Γιώργο Λακκοτρύπη και τον Ισραηλινό υπουργό Ενεργειακών Πόρων Silvan Shalom, είναι κατά πολύ ευρύτερο στον τομέα της ενέργειας. Σύμφωνα με Η ελληνική και η κυπριακή πλευρά έχουν θέσει στο τραπέζι τη δημιουργία αγωγού αερίου από την Κύπρο στην Κρήτη και από εκεί στην ηπειρωτική Ελλάδα, ο οποίος θα μπορούσε να διασυνδεθεί με τον TAP και να μεταφέρει το αέριο στην Ευρώπη πληροφορίες το θέμα το έθεσε εκ νέου στον κ. Shalom ο κ. Μανιάτης, στην κατ' ιδίαν συνάντηση που είχε μαζί του στη Λευκωσία. Όμως το Τελ Αβίβ κρατά κλειστά τα χαρτιά του, εξετάζοντας τα διάφορα σενάρια, από τα τερματικά υγροποιημένου αερίου (LNG) και τη μεταφορά μέσω ειδικών πλοίων (που έτσι ή αλλιώς είναι το σχέδιο που φαίνεται πως πρώτο θα προχωρήσει τόσο για τις κυπριακές όσο και για τις ισραηλινές εξαγωγές) ως τον αγωγό μέσω Τουρκίας.

Κοιτάσματα

Πριν από λίγες ημέρες, εκπρόσωπος της ισραηλινής εταιρείας Delek, η οποία μαζί με την αμερικανική Noble και άλλες εταιρείες συμμετέχουν στο κονσόρτσιουμ που αναπτύσσει το κοίτασμα στο Ισραήλ, δήλωσε πως η κοινοπραξία είναι σε διαπραγματεύσεις με την Τουρκία για τον αγωγό, προκειμένου το αέριο να μεταφερθεί στην Ευρώπη, καθώς και με την Ιορδανία, την Αίγυπτο και την Παλαιστινιακή Αρχή για τους τοπικούς αγωγούς.

Η διαδρομή προς την Τουρκία όμως, παρότι οικονομικότερη, αντιμετωπίζει σοβαρά, πολιτικά προβλήματα. Ένας χερσαίος αγωγός από το Ισραήλ θα πρέπει να διασχίσει το Λίβανο (σε θαλάσσιες περιοχές του οποίου έχουν εντοπιστεί επίσης μεγάλα κοιτάσματα) και τη Συρία για να συνδεθεί στο τουρκικά δίκτυο. Εξάλλου, η ένταση στις σχέσεις Άγκυρας Τελ Αβίβ μπορεί να έχει καμφθεί μετά την επαναπροσσέγγιση των δύο χωρών με τη διαμεσολάβηση του Προέδρου των ΗΠΑ Μπαράκ Ομπάμα, όμως ακόμα οι μεταξύ τους σχέσεις δεν έχουν επανέλθει στο προηγούμενο, καλό επίπεδο και η καχυποψία παραμένει.

Η Ουάσιγκτον και οι Βρυξέλλες φαίνεται να είναι υπέρ της όδευσης από την Τουρκία. Μάλιστα λίγες εβδομάδες πριν ανακοινωθεί η επιλογή του αγωγού TAP, ανώτατα στελέχη της Ε.Ε. είχαν επισκεφθεί το Τελ Αβίβ και είχαν επαφές με Ισραηλινούς αξιωματούχους, προκειμένου να τους πείσουν να δεχθούν την τουρκική λύση, σε συνδυασμό με τον αγωγό TAP. Η όδευση από την Τουρκία αντιμετωπίζει για προφανείς λόγους την κάθετη αντίθεση της Κύπρου, η οποία εμπλέκεται άμεσα στις εξαγωγές αερίου, λόγω των δικών της κοιτασμάτων στην περιοχή. Δεδομένων των ερευνών που γίνονται στην Ελλάδα και των ενδείξεων για σημαντικά αποθέματα νότια της Κρήτης, το πρότζεκτ ενός αγωγού από την Ανατολική Μεσόγειο που στόχο θα έχει να τροφοδοτήσει την Ευρώπη αποκτά ευρύτερες διαστάσεις.

Τερματικό LNG

Σε πρώτη φάση πάντως, η κυβέρνηση του Ισραήλ επιδιώκει ένα τερματικό LNG που θα κατασκευαστεί επί ισραηλινού εδάφους, χωρίς να αποκλείει την προοπτική ενός κοινού τερματικού στην Κύπρο, έργο που σχεδιάζεται να εγκατασταθεί στο Βασιλικό.

Στο Ισραήλ ανακαλύφθηκαν την περασμένη δεκαετία δύο από τα μεγαλύτερα θαλάσσια κοιτάσματα αερίου στον κόσμο. Το μικρότερο, Tamar, με εκτιμώμενα αποθέματα 280 δισ. κ.μ. ανακαλύφθηκε το 2009 και ήδη τροφοδοτεί με αέριο το Ισραήλ και το γιγαντιαίο Leviathan, με εκτιμώμενα αποθέματα 530 δια κ.μ. αναμένεται να δώσει αέριο το 2016 ή το 2017. Η Κύπρος περιμένει τον Οκτώβριο τα αποτελέσματα από τη νέα επιβεβαιωτική γεώτρηση της Noble στο1 οικόπεδο Αφροδίτη.

Σύμφωνα με αμερικανική γεωλογική μελέτη, οι ποσότητες του οικονομικώς εκμεταλλεύσιμου αερίου που εκτιμάται ότι βρίσκονται στη Λεκάνη Levant, κυρίως στις θαλάσσιες περιοχές του Ισραήλ και της Κύπρου, φθάνουν στα 3,5 τρισ. κ.μ. αερίου, ποσότητα ικανή να καλύψει τις ανάγκες της Ευρώπης για πολλά χρόνια.

Η κυβέρνηση του Τελ Αβίβ ενέκρινε πρόσφατα ένα σχέδιο, σύμφωνα με το οποίο το 40% της παραγωγής προορίζεται για εξαγωγές. Εκπρόσωπος της Delek έχει δηλώσει πως η εταιρεία ερευνά και τις δυνατότητες εξαγωγής LNG στην Ασία, μία αγορά με σημαντικά υψηλότερες τιμές αερίου σε σχέση με την Ευρώπη. Οι εξαγωγές LNG ενδιαφέρουν και την ελληνική πλευρά που βλέπει νέους σταθμούς LNG και αποθηκευτικούς χώρους σε ελληνικό έδαφος.

Το καλώδιο διασύνδεσης μεταξύ των τριών χωρών

Το έργο «Eurasia Interconnector» αφορά στο καλώδιο που θα διασυνδέει τα συστήματα ηλεκτρισμού της Ελλάδας, της Κύπρου και του Ισραήλ. Το καλώδιο μήκους 870 χιλ θα ποντιστεί στα 200 μέτρα κάτω από τη θάλασσα και θα έχει μεταφορική ισχύ 2.000 MW. Τα πρώτα 200 χλμ. θα συνδέουν την Κύπρο με το Ισραήλ και τα υπόλοιπα 670 χλμ. την Κύπρο με την Κρήτη, από όπου θα μπορεί να συνδεθεί με την ηπειρωτική Ελλάδα είτε μέσω του καλωδίου Κρήτης Πελοποννήσου που έχει προγραμματίσει το ελληνικό σύστημα, είτε μέσω άλλου καλωδίου. To «Eurasia Interconnector» έχει ενταχθεί στα «Έργα Κοινού Ενδιαφέροντος» της Ε.Ε., έπειτα από συντονισμένες ενέργειες της Ελλάδος και της Κύπρου, που σημαίνει προτεραιότητα στην εκπόνηση των μελετών, μείωση ως 40% του χρόνου υλοποίησης και δυνατότητα χρηματοδότησης από διεθνείς τράπεζες. Το συνολικό κόστος κατασκευής του καλωδίου τοποθετείται σε περίπου 1,5 δισ. ευρώ και θα μεταφέρει ηλεκτρισμό που θα παράγεται κυρίως από νέες ηλεκτροπαραγωγικές μονάδες φυσικού αερίου στην Κύπρο και το Ισραήλ. Το έργο μπορεί να ολοκληρωθεί 36 μήνες μετά την έναρξη κατασκευής του, ενώ σε πρώτη φάση θα κατασκευαστεί το διπλής κατεύθυνσης καλώδιο Κύπρου Ισραήλ Στο πρότζεκτ συμμετέχει η συνδεδεμένη με τη ΔΕΗ εταιρεία «ΔΕΗ Quantum» με έδρα την Κύπρο, ισραηλινές εταιρείες και θεσμικοί φορείς.

(Ημερησία, 10/8/2013)