Μ. Καϊταντζίδης: «Πόντιος Πιλάτος» η Κομισιόν για τον ελληνοκυπριακό αγωγό αερίου

Αντιμέτωπη με τις επιπτώσεις από έλλειμμα σαφών κατευθύνσεων και πολιτικών στον ενεργειακό τομέα βρίσκεται ακόμη μια φορά η ΕΕ, καθώς συνεχίζει να εμφανίζεται αμήχανη μετά την αιφνιδιαστική απόφαση της Ρωσίας να ακυρώσει τον αγωγό South Stream, στον οποίο είχαν εμπλακεί αμέσως ή εμμέσως οκτώ κράτη μέλη της.

Η αμηχανία αυτή έγινε εμφανής από τις δηλώσεις του αρμόδιου επίτροπου Maros Sefcovic, μετά το πρώτο συμβούλιο υπουργών ενέργειας στο οποίο έλαβε μέρος με την αρμοδιότητα αυτή.

Στο περιθώριο των εργασιών του, ο κ. Sefcovic συναντήθηκε με τους εκπροσώπους της Βουλγαρίας, Ουγγαρίας, Σλοβενίας, Αυστρίας, Κροατίας Ιταλίας, Ελλάδας και Ρουμανίας, χωρών οι οποίες είτε διέθεταν τα εδάφη τους για τη διέλευση του αγωγού, είτε είχαν υπογράψει συμφωνίες σύνδεσης των δικτύων τους και προμήθειας αερίου, είτε εταιρείες τους συμμετείχαν στα επιχειρηματικά σχήματα και στην κατασκευή του έργου.

«Προσπαθούμε να κατανοήσουμε πως μπορούμε να αντιμετωπίσουμε το ζήτημα με τον καλύτερο δυνατό τρόπο», δήλωσε ο Σλοβάκος Επίτροπος.

Χαρακτηρίζοντας επίσης το έργο του South Stream ως «μέγιστης σημασίας», άφησε να εννοηθεί ότι ενδεχομένως η απόφαση της Ρωσίας για ακύρωση μπορεί να μην είναι οριστική, τονίζοντας ωστόσο ότι η όποια απόφαση της Ρωσίας δεν εξαρτάται από την ΕΕ. Καταληκτικά ο κ. Sefcovic, χωρίς να θελήσει να ανοίξει τα χαρτιά του, δήλωσε ότι η ΕΕ καλείται να διαφυλάξει τα συμφέροντα των Κρατών Μελών και ότι οι κοινοτικές αρχές θα εξετάσουν όλα τα αιτήματα που έθεσαν οι εμπλεκόμενες χώρες.

Στην ουσία ο Επίτροπος εμφανίστηκε σε ρόλο Πόντιου Πιλάτου, καθώς όλο τα προηγούμενα χρόνια, η ΕΕ ανέχθηκε, παρακολουθώντας ως θεατής την εμπλοκή των κρατών μελών στο σχέδιο, τη στιγμή που η ρωσική πλευρά δεν έδινε καμία διαβεβαίωση ότι θα τηρήσει το κοινοτικό δίκαιο στη διαχείριση των δικτύων, ενώ ταυτόχρονα υπήρχε σε εξέλιξη έρευνα σε βάθος για τις εμπορικές πρακτικές της Gazprom σε Κράτη Μέλη (κατάχρηση δεσπόζουσας θέσης, φραγμοί στην είσοδο άλλων προμηθευτών).

Έτσι αυτή τη στιγμή σε χώρες όπως η Βουλγαρία η υπόθεση του South Stream, προκαλεί συνθήκες πολιτικής αστάθειας, εταιρείες όπως η ιταλική ΕΝΙ υφίστανται τεράστια οικονομική ζημιά, ενώ άλλα κράτη αναγκάζονται να αναζητήσουν νέες πηγές εφοδιασμού.

Σε ό,τι αφορά στην ελληνική συμμετοχή στον South Stream, σημειώνεται ότι στον αρχικό σχεδιασμό του έργου, προβλεπόταν η κατασκευή ενός νότιου κλάδου, ο οποίος από τη Βουλγαρία και μέσω Ελλάδας, θα κατέληγε στην Ιταλία, μετά από τη συμφωνία Πούτιν-Καραμανλή που ανακοινώθηκε το 2008 στην Κωνσταντινούπολη.

Ωστόσο η προοπτική αυτή από την αρχή φάνηκε ότι δεν έχει πιθανότητες υλοποίησης, λόγω έλλειψης αγοραστών αερίου. Η μόνη κίνηση που έγινε τελικά, αφορούσε την ίδρυση το 2010, της μικτής εταιρείας «South Stream Ελλάς» (50% Gazprom-50% ΔΕΣΦΑ) με σκοπό την υλοποίηση μελέτης σκοπιμότητας, η οποία εταιρεία ως νομικό πρόσωπο υφίσταται ακόμη.

Ο East Med

Κατά τα άλλα, ο Ευρωπαίος Επίτροπος επαναβεβαίωσε την στήριξη της EE στο Νότιο Διάδρομο φυσικού αερίου και στο ρόλο που διαδραματίζουν για την ολοκλήρωσή του το Αζερμπαϊτζάν και η Τουρκία, όπως και για τον «Κάθετο Διάδρομο» για τη στήριξη του οποίου υπέγραψαν κοινή δήλωση ο υπουργός Ελλάδας Γιάννης Μανιάτης με τους ομόλογούς του από Ρουμανία και Βουλγαρία.

Ωστόσο επιφυλακτικός στάθηκε στο άλλο σχέδιο ελληνικού, κυπριακού και ισραηλινού ενδιαφέροντος, τον αγωγό East Med που θα μεταφέρει το αέριο της κυπριακής και ισραηλινής ΑΟΖ μέσω Ελλάδας στην Ιταλία. Ο Maros Sefcovic επιβεβαίωσε το ενδιαφέρον της ΕΕ για το μεγαλεπήβολο σχέδιο, παρατηρώντας ωστόσο ότι η υλοποίηση μιας παρόμοιας επένδυσης μπορεί να αποσαφηνιστεί σε επόμενο στάδιο και μόνο μετά την ολοκλήρωση των μελετών που θα δείχνουν την τεχνική και οικονομική εφικτότητα του έργου (feasibility studies).

Για την πρόταση αυτή συζήτησε με τους υπουργούς Ελλάδας και Κϋπρου Γιάννη Μανιάτη και Γιώργο Λακκοτρύπη (ο δεύτερος εκπροσωπούσε και τον Ισραηλινό ομόλογό του). Σε δηλώσεις του μετά τη συνάντηση, ο Επίτροπος Ενέργειας είπε ότι ήταν μια προκαταρκτική συζήτηση, αλλά όπως τόνισε, «χρειαζόμαστε συμπληρωματικές μελέτες πριν πάρουμε αποφάσεις.

Σύμφωνα με τον ίδιο, ο υποβρύχιος αγωγός Κύπρου - Ελλάδας είναι ένα δύσκολο έργο από τεχνική άποψη. Εκτός δε από το τεχνικό μέρος ο κ. Sefcovic τόνισε ότι θα πρέπει να εξεταστούν σοβαρά δύο παράμετροι. Η πρώτη παράμετρος αφορά τις επιπτώσεις που θα έχει το έργο στην ενεργειακή ασφάλεια (εφοδιασμό) της ΕΕ και η δεύτερη το κατά πόσο το έργο θα μπορεί να χρηματοδοτηθεί και να καταστεί χρήσιμο για την Κύπρο («bankable and useful for Cyprus»).

Πάντως το σχέδιο του αγωγού East Med, μέχρι στιγμής τουλάχιστον έχει και την στήριξη της Ιταλίας. Ο εκπρόσωπος της Ιταλίας στο Συμβούλιο υφυπουργός Ανάπτυξης Claudio De Vincenti, με δηλώσεις του στήριξε την προοπτική να ξεκινήσει μια λεπτομερής μελέτη του έργου, το οποίο όπως είπε είναι σημαντικό επειδή θα βοηθήσει στη διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού της ΕΕ.

(Euro2day, 11/12/2014)