Κομβικός ο ρόλος του ΕΧΕ για την ελληνική αγορά ενέργειας

Είναι θετικό το ότι στην Ελλάδα γίνεται η συζήτηση για τις χονδρικές αγορές ενέργειας, αλλά θα πρέπει να γίνεται με σύνεση και σωστή πληροφόρηση. Εμείς θέλουμε να μοιραζόμαστε τις πληροφορίες και τις γνώσεις μας, αυτό που παρατηρήσαμε όμως τους τελευταίους μήνες είναι μία τάση να συζητάνε πολλοί για εμάς, χωρίς εμάς… Η πόρτα μας είναι πάντα ανοιχτή.

Ο ρόλος μας είναι αυτός του facilitator αυτής της μετάβασης που ήδη έχει ξεκινήσει. Εμείς διαχειριζόμαστε όλες τις συναλλαγές ενέργειας που λαμβάνουν χώρα στην αγορά μας και είμαστε υπεύθυνοι για την ομαλή και εύρυθμη λειτουργία τους.

Κάποια σημεία αναφορικά με τη σωστή πληροφόρηση:

1. Η ενέργεια στην Ελλάδα δεν είναι χρηματιστηριακό προϊόν. Προσοχή όμως, όχι επειδή τα χρηματιστηριακά προϊόντα είναι κακά, αντιθέτως. Αλλά λόγω της σημασίας που κάποιοι δίνουν σε αυτήν την έννοια… Ίσως να φταίει το ότι λεγόμαστε χρηματιστήριο ενέργειας και αν λεγόμασταν «Διαχειριστής Αγορών Ενέργειας» να μην ετίθετο αυτό το θέμα, αλλά δυστυχώς αυτή ήταν η άμεση μετάφραση του Power Exchange από τα αγγλικά. Η ενέργεια λοιπόν δεν είναι χρηματιστηριακό προϊόν για δύο λόγους: Πρώτον γιατί το ρεύμα που πωλείται είναι ίδιο με αυτό που αγοράζεται, με άλλα λόγια το underlying είναι physical και επομένως δεν υποκείται στις speculative δραστηριότητες πχ μιας μετοχής, η οποία μπορεί να πουληθεί και να μετα-πουληθεί δεκάδες φορές. Δεύτερον οι spot αγορές ενέργειας που διαχειριζόμαστε είναι κατά το 95% πλειστηριασμοί, με marginal price formation.

2. Το marginal pricing προυπήρχε του target model κι έχει αποδειχθεί πως είναι το βέλτιστο μοντέλο για το price formation των αγορών ενέργειας ήδη από τη δεκαετία του ’80.

3. Ο απώτερος σκοπός του Target Model είναι πολύ απλός: η ενέργεια να ρέει από τις φθηνότερες αγορές, στις ακριβότερες. Αυτό προυποθέτει όμως μία σειρά από κριτήρια που θα πρέπει να τηρούνται για να φτάσουμε στο επιθυμητό αποτέλεσμα: διασυνδέσεις μεταξύ των χωρών, ανεπτυγμένα εθνικά δίκτυα, ρευστότητα των αγορών, ευελιξία. Οι όποιες στρεβλώσεις προέρχονται από την έλλειψη κάποιων εκ των προυποθέσεων.

4. Γι’αυτό και προτάσεις όπως το renewable pool δε μας βρίσκουν σύμφωνους. Όχι μόνο επειδή τέτοιες θεωρίες δεν έχουν υλοποιηθεί πουθενά στον κόσμο, αλλά κι επειδή είναι ανακριβές το ότι στα υπόλοιπα χρηματιστήρια στην Ευρώπη μόνο ένα 20-30% της ενέργειας περνάει από τα εκεί χρηματιστήρια, ενώ το υπόλοιπο περνάει μέσω διμερών συμβολαίων (παραδείγματα ρευστότητας EPEX, GME, κ.λπ.). Άλλωστε και στο ΕΧΕ μπορούν να περνάνε διμερή συμβόλαια. Επίσης, ίσως ο σημαντικότερος λόγος που δε μας βρίσκει σύμφωνους, είναι γιατί με το renewable pool διαχωρίζεις τη ρευστότητα στην αγορά. Έπειτα, στερείς το δικαίωμα στα έργα ΑΠΕ να πάνε merchant, δηλαδή να βγουν στην αγορά (από τη στιγμή που τα feed-in είναι σε phase-out). Επομένως δίνεις λάθος επενδυτικά σήματα: οι αγορές αναδεικνύουν τα δομικά τους στοιχεία και τα fundamentals μέσω των τιμών, γιατί οι τιμές αντικατοπτρίζουν το ενεργειακό μείγμα. Γι’αυτό πιστεύουμε πως η επιτυχημένη σύζευξη των αγορών, προυποθέτει στοχευμένες παρεμβάσεις όπως δίκτυα, αποθήκευση και εξηλεκτρισμό.

5. Τα έσοδα του ΕΧΕ δεν εξαρτώνται από την τιμή της ενέργειας που συναλλάσσεται στο χρηματιστήριο, αλλά από τα MW που ανταλλάσσονται. Οι χρεώσεις μας εξαρτώνται από τις ποσότητες που συναλλάσσονται και όχι από τα επίπεδα των τιμών ενέργειας.

6. Δεν περνάει όλη η ενέργεια από το χρηματιστήριο. Ήδη προβλέπονται οι διμερείς συμβάσεις να μπορούν να εκκαθαρίζονται στην τιμή αναφοράς και όχι στην ΤΕΑ και είναι κάτι που έχουμε ήδη συζητήσει και παρουσιάσει και στον ΕΒΙΚΕΝ πρόσφατα. Το ποσοστό της ενέργειας που θα περνάει μέσω των διμερών συμβάσεων δεν εξαρτάται βέβαια από εμάς.

Τι κάνει το ΕΧΕ για τις ΑΠΕ

1. Λανσάραμε την πλατφόρμα για τα ΡΡΑ. Ένα σημαντικό εργαλείο που μας έχει αναθέσει ο ρυθμιστής και που θα διευκολύνει την προσφορά και τη ζήτηση, προπάντων μεταξύ των μικρότερων παραγωγών κι επενδυτών, που δεν έχουν τα μέσα των μεγάλων ενεργειακών ομίλων. Επομένως λειτουργεί η ενεργειακή δημοκρατία, και όλοι θα μπορούν να συμμετέχουν.

2. Μέσα στο 1ο εξάμηνο του 2025 (εμείς ήμασταν έτοιμοι από τον Μάρτιο του 2025) θα ξεκινήσουμε να τρέχουμε τα 15λεπτα προϊόντα και για την day-ahead αγορά, αλλά και για την intraday. Επομένως θα υπάρχει καλύτερος προγραμματισμός για τις ΑΠΕ.

3. Έχουμε κάνει από πλευράς μας όλες τις αλλαγές που απαιτούνται για το demand/response. Είμαστε έτοιμοι για περισσότερη ευελιξία.

Ο κ. Αλέξανδρος Παπαγεωργίου είναι Διευθύνων Σύμβουλος του Ελληνικού Χρηματιστηρίου Ενέργειας