ΚΕΠΕ: Οι επιδοτήσεις δε λύνουν το πρόβλημα της ενεργειακής φτώχειας - το μείγμα και η λειτουργία της αγοράς εκτινάσσουν τις τιμές

«Καμπανάκι» για τις διαστάσεις που έχει λάβει η ενεργειακή φτώχεια στην Ελλάδα χτυπάει το Κέντρο Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών (ΚΕΠΕ), στα πλαίσια σχετικής ανάλυσης με τίτλο, “Διερεύνηση των επιδράσεων της ενεργειακής κρίσης 2021- 2022 στην ενεργειακή ένδεια των ελληνικών νοικοκυριών σε επίπεδο περιφερειών”.

Σύμφωνα με την ανάλυση, η ενεργειακή κρίση της περιόδου 2021-2022 «επέφερε σοβαρές συνέπειες στις οικονομίες των κρατών, αλλά και έντονη επιβάρυνση στους καταναλωτές». Συγκεκριμένα, από το δεύτερο εξάμηνο του 2021 και μέχρι τα τέλη του 2022, οι διεθνείς τιμές των ενεργειακών προϊόντων, όπως η τιμή του φυσικού αερίου και η τιμή του αργού πετρελαίου, κατέγραψαν υπερβολικές αυξήσεις, μετακυλίοντας τις επιπτώσεις, τόσο στις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας, όσο και γενικότερα στο κόστος των περισσοτέρων καταναλωτικών αγαθών.

Σε ό,τι αφορά την Ελλάδα καταγράφεται ότι, η έντονα ανοδική πορεία των τιμών των ενεργειακών προϊόντων είχε σημαντικές επιπτώσεις στην εθνική οικονομία, καθώς επιβάρυνε, τόσο τους οικιακούς καταναλωτές, όσο και τις επιχειρήσεις. Επιπλέον, η μεγάλη συμμετοχή του φυσικού αερίου στο μείγμα της ηλεκτροπαραγωγής στη χώρα μας, σε συνδυασμό με τον τρόπο λειτουργίας της αγοράς και του συστήματος διαμόρφωσης των ανταγωνιστικών χρεώσεων της ηλεκτρικής ενέργειας, φαίνεται ότι επέδρασε άμεσα στον καθορισμό των υψηλών τιμών ηλεκτρικής ενέργειας. Ιδιαίτερα έντονη ήταν η επιβάρυνση για τα νοικοκυριά, τόσο άμεσα, λόγω της αύξησης του κόστους ενέργειας, όσο και έμμεσα εξαιτίας των αυξήσεων στα περισσότερα καταναλωτικά αγαθά.

Είναι χαρακτηριστικό, σύμφωνα με το ΚΕΠΕ, ότι η μέση τιμή για το 2ο εξάμηνο του 2022 έφτασε τα 0,244 ευρώ/kWh, από τα επίπεδα των 0,165 ευρώ/kWh του πρώτου εξαμήνου του 2021. Ταυτόχρονα, ο πληθυσμός που βρισκόταν σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικό αποκλεισμό το 2022, που αποτελεί το έτος αναφοράς, ανήλθε στο 26,1% του πληθυσμού της χώρας.

Ωστόσο, παρά τη σημασία του φαινομένου, η έκθεση σημειώνει πως, «δεν υπάρχει ένας κοινά αποδεκτός ορισμός του φαινομένου, αλλά ούτε σαφή κριτήρια και συγκεκριμένοι ποσοτικοί δείκτες για την παρακολούθησή του και τον προσδιορισμό των ατόμων που ζουν σε κατάσταση ενεργειακής φτώχειας».

Όπως υποστηρίζει το ΚΕΠΕ, οι πολιτικές των επιδοτήσεων δεν συνέβαλαν ουσιαστικά στην αντιμετώπιση αυτού του φαινομένου. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τα συμπεράσματα της ανάλυσης,   η πράσινη μετάβαση δημιουργεί ένα πλαίσιο περιορισμών, αλλά ταυτόχρονα και ευκαιριών στην αντιμετώπιση της ενεργειακής φτώχειας. «Μέχρι σήμερα, σημαντικό μέρος των προσπαθειών διαχείρισης του φαινομένου εστιάζει σε πολιτικές επιδοματικού χαρακτήρα που, όπως είναι γνωστό, συμβάλλουν κυρίως στη βραχυπρόθεσμη ανακούφιση των ευάλωτων νοικοκυριών και όχι στην εξάλειψη του προβλήματος. Ταυτόχρονα, δαπανώνται δημόσιοι πόροι που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν αποδοτικότερα για την επίτευξη μακροχρόνιων αποτελεσμάτων».

«Μάλιστα, το γεγονός ότι η ενεργειακή κρίση του 2021-2022 ξεπεράστηκε και ακολούθησε αποκλιμάκωση και σταθεροποίηση των τιμών της ενέργειας δεν θα πρέπει να αποτελεί παράγοντα εφησυχασμού σε ό,τι αφορά τον κίνδυνο ενεργειακής ένδειας των νοικοκυριών.

Δείτε στα συνοδευτικά αρχεία ολόκληρη την ανάλυση.