ΚΕΕΕ: Υπόμνημα για την ενέργεια με άμεσα μέτρα για τη βιωσιμότητα πλήθους επιχειρήσεων

Έναςσυνδυασμός παραγόντων ανισορροπίας μεταξύ της προσφοράς και της ζήτησηςενέργειας, προκαλεί αμφιβολία για την επόμενη μέρα καιαπειλεί τη βιωσιμότητα πλήθους επιχειρήσεων, με σοβαρές συνέπειες για τηνεθνική οικονομία και την ελληνική κοινωνία, επισημαίνει η Κεντρική Ένωση Επιμελητήριων Ελλάδος στουπόμνημά της προς την πολιτεία. Στις προτάσεις της ΚΕΕΕ μείζον είναι ο στόχοςτης αντιμετώπισης της ραγδαίας αύξησης του λειτουργικού κόστους των ελληνικώνεπιχειρήσεων -και κυρίως των ενεργοβόρων επιχειρήσεων- και η μείωση τωνσχετικών επιπτώσεων.

Η αρμόδιαεπιτροπή ενέργειας της ΚΕΕΕ ζητεί άμεσα μέτρα από τον υπουργό Ανάπτυξης καιΕπενδύσεων, κ. Άδωνι Γεωργιάδη, τον υπουργό Οικονομικών, κ. Χρήστο Σταϊκούρακαι τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Κώστα Σκρέκα. Προτείνει μεταξύάλλων:

• Απόλυτηπροτεραιότητα στη χορήγηση όρων σύνδεσης από τον ΔΕΔΔΗΕ φωτοβολταϊκώνσυστημάτων σε επιχειρήσεις
• Άρση γεωγραφικώνπεριορισμών για την εγκατάσταση των συστημάτων
• Άρση μεγίστου ορίουισχύος των 3MW
• Αντιστοίχιση μίαςπαροχής κατανάλωσης με πάνω από έναν σταθμό αυτοπαραγωγής
• Επιβολή πλαφόν στηντιμή του φυσικού αερίου που προορίζεται για ηλεκτροπαραγωγή
• Θέσπιση πλαφόν στηντιμή λιανικής του ηλεκτρικού ρεύματος για τις βιομηχανίες και τις ενεργοβόρεςεπιχειρήσεις
• Θεσμικήςπαρεμβάσεις στην κατεύθυνση της φορολογικής ελάφρυνσης στα ενεργειακά τιμολόγιακαι στα καύσιμα για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες και τις επιχειρήσεις μεεξαγωγική δραστηριότητα
• Επίσπευση τηςέναρξης του προγράμματος «Εξοικονομώ για τις Επιχειρήσεις»,

«Ηελληνική πολιτεία καλείται να εφαρμόσει προοδευτικές πολιτικές οι οποίες θααποφέρουν μείωση του ενεργειακού κόστους στις ελληνικές επιχειρήσεις και θαενισχύσουν το ανταγωνιστικό τους πλεονέκτημα στη διεθνή αγορά»,δήλωσε οπρόεδρος της ΚΕΕΕ, κ. ΓιάννηςΜασούτης.Επεσήμανε ακόμη ότι εάν δεν ληφθούνάμεσα μέτρα, τα οποία θα καταργήσουν στρεβλώσεις στην ελληνική αγορά ενέργειας,οι ελληνικές επιχειρήσεις θα βρεθούν σε δυσχερή θέση, λόγω του υφιστάμενουαθέμιτου ανταγωνισμού από χώρες μεχαμηλότερο ενεργειακό κόστος.

Επισυνάπτεται το Υπόμνημα

Υπόμνημα θέσεων και προτάσεωνγια την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης στις επιχειρήσεις

1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Α.Παρούσα κατάσταση στην Ελλάδα καιτην υπόλοιπη Ευρώπη

Μετά από σαράντακαι πλέον χρόνια από τη πετρελαϊκή κρίση του 1979, η παγκόσμια οικονομία βιώνεικαι πάλι μια νέα μεγάλη ενεργειακή δοκιμασία, με εντελώς διαφορετικάχαρακτηριστικά αυτή τη φορά, μιας και πολλά έχουν αλλάξει στη διάρθρωση καιλειτουργία του ενεργειακού τομέα τις τελευταίες δεκαετίες, λόγω τωνεντεινόμενων ανησυχιών και των πολιτικών αντιμετώπισης των επιπτώσεων τηςκλιματικής αλλαγής.

Τον τελευταίο χρόνο οι τιμές των καυσίμων, αλλά και της ηλεκτρικήςενέργειας στις χονδρεμπορικές αγορές τωνκρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ) και στην Ελλάδα, αυξάνονται συνεχώς μεαποτέλεσμα να προκαλούν πληθωριστικές πιέσεις στο σύνολο των εθνικών οικονομιώντης ΕΕ. Πρόκειται για εξελίξεις που δημιουργούν προϋποθέσεις για ακόμημεγαλύτερες ανατιμήσεις στα υγρά καύσιμα αλλά και στο ηλεκτρικό ρεύμα, σε μιαχρονική περίοδο που πανάκριβο παραμένει και το φυσικό αέριο.

Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία έχει δημιουργήσει σοβαρές αναταράξειςστην παγκόσμια οικονομία και ανατροφοδοτεί την πρωτόγνωρη αυτή ενεργειακήκρίση. Απότην έναρξη του πολέμου, έχουν σημειωθεί ρεκόρ υψηλών τιμών στο φυσικό αέριο,στο πετρέλαιο και την ηλεκτρική ενέργεια. Η μέση τιμή της Ηλεκτρικής Ενέργειαςγια το μήνα Αύγουστο διαμορφώνεται στα 436,53 ευρώ/MWh όταν τον Ιούλιο ήταν στα338,14 ευρώ/MWh και τον Ιούνιο στα 240,49 ευρώ/MWh, τιμή 3.5 φορές υψηλότερηαπό τον περσινό αντίστοιχο μήνα.

Δυστυχώς, μέχριστιγμής δεν υπάρχει η παραμικρή ένδειξη για την επαναφορά των Ευρωπαϊκών χονδρεμπορικών τιμών ηλεκτρικήςενέργειας σε τιμές αντίστοιχες με αυτέςπου επικρατούσαν στην Ευρώπη, το 2020, προ της εμφάνισης του φαινομένου. Τοπαραπάνω κλίμα που διαμορφώθηκε, έχει αυξήσει δραματικά το κόστος ενέργειας καιάρα το κόστος λειτουργίας των ελληνικών επιχειρήσεων, ειδικά των πιοενεργοβόρων από αυτές (επιχειρήσεις εντάσεως ενέργειας).

Συγκεντρωτικά, οιβασικές παράμετροι της αύξησης των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας στην ΕΕ (αλλά καιλοιπών καυσίμων) είναι συνοπτικά και ενδεικτικά:

α)Η αύξηση των ευρωπαϊκών τιμών φυσικού αερίου.

β)Η αύξηση των ευρωπαϊκών τιμών αγοράς δικαιωμάτων εκπομπών ρύπων διοξειδίου

του άνθρακα.

γ)Τα lockdown και η πρωτοφανής ύφεση που δημιούργησε η πανδημία του Covid-19αρχικά το 2020 και την μετέπειτα ελπίδα ότι τα εμβόλια θα έβαζαν γρήγορα έναοριστικό τέλος στην πανδημία, που συνέβαλλε σε μια πρωτόγνωρη αναθέρμανση τηςοικονομίας στη διάρκεια του 2021 (κατ’ επέκταση και στην εκτόξευση της ζήτησηςενέργειας παγκοσμίως).

δ)Ένας συνδυασμός παραγόντων ανισορροπίας μεταξύ της προσφοράς και της ζήτησηςενέργειας, όσο και σε εμπορικούς ανταγωνισμούς μεταξύ των περιφερειακών αγορώναερίου και LNG, αλλά και σε γεωπολιτικά παίγνια.

ε)Η επιτάχυνση των σχεδίων απανθρακοποίησης των ευρωπαϊκών χωρών, πριν τεθούν σελειτουργία μονάδες αποθήκευσης ενέργειες, για να εξισορροπήσουν/υποστηρίξουντην παραγωγή Ενέργειας από ΑΠΕ.

ζ)Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.

2. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Α.Μείωση του ενεργειακού κόστουςτων επιχειρήσεων

Η άνοδος τουκόστους των τιμολογίων ενέργειας, ως απόρροια της πρωτοφανούς παγκόσμιαςενεργειακής κρίσης που αναλύθηκε προηγουμένως, έχει οδηγήσει σε ραγδαία αύξησητου λειτουργικού κόστους των ελληνικών επιχειρήσεων, με τις επιπτώσεις αυτής νααγγίζουν περισσότερο τις ενεργοβόρες. Η λειτουργία υπό αυτό το καθεστώςδημιουργεί αμφιβολία για την επόμενη μέρα και απειλεί τη βιωσιμότητα πλήθουςεπιχειρήσεων, με σοβαρές συνέπειες για την εθνική οικονομία και την ελληνικήκοινωνία.

Με τις προβλέψειςτων διεθνών αναλυτών να είναι δυσοίωνες και να αναφέρονται ξεκάθαρα σεπεραιτέρω αύξηση του ενεργειακού κόστους, η ελληνική πολιτεία καλείται ναεφαρμόσει προοδευτικές πολιτικές που θα αποφέρουν μείωση του ενεργειακούκόστους στις ελληνικές επιχειρήσεις και θα ενισχύσει το ανταγωνιστικό τουςπλεονέκτημα στη διεθνή αγορά.

Σημαντικό εργαλείογια τη μείωση τουενεργειακού κόστους των ελληνικών επιχειρήσεων αποτελεί η εγκατάσταση από αυτέςφωτοβολταϊκών σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας με το καθεστώς τουενεργειακού συμψηφισμού(net metering).Για την περεταίρω προώθησή τους,προτείνεταινα αναδιαμορφωθεί η υπάρχουσα νομοθεσίαμε στόχο την μέγιστηδυνατή αξιοποίηση του ενεργειακού συμψηφισμού και με κατάλληλη ρύθμιση:

1. Ναδοθείαπόλυτη προτεραιότητα στην χορήγηση όρων σύνδεσης από τον ΔΕΔΔΗΕ,σεφωτοβολταϊκούς σταθμούς υπό το καθεστώς του ενεργειακού συμψηφισμούαπόεπιχειρήσειςσε σχέση με όλους τους υπόλοιπους σταθμούς παραγωγήςενέργειας, οι οποίοι έχουν επενδυτικό χαρακτήρα.

2.Νααρθεί το μέγιστο όριο ισχύος των 3 MWκαι αντ’ αυτού το ανώτερο όριο ισχύοςνα περιορίζεται μόνο από τη συμφωνημένηηλεκτρική ισχύ της παροχής της επιχείρησης, έτσι ώστε οι επιχειρήσεις μεαυξημένες ενεργειακές καταναλώσεις να έχουν τη δυνατότητα κάλυψης μεγαλύτερουμέρους αυτών από αυτοπαραγωγή. Σε περίπτωση που δεν είναι εφικτή η απόλυτη άρσητου ανωτέρου ορίου, τουλάχιστον να αυξηθεί κατά το μέγιστο δυνατό.

3.Ναεπιτραπεί ο εικονικός ενεργειακός συμψηφισμός (virtual net metering) στο σύνολοτων επιχειρήσεων,με ταυτόχρονηάρση του γεωγραφικού περιορισμούπου υποχρεώνει το σταθμόπαραγωγής να βρίσκεται στην ίδια Περιφερειακή Ενότητα με την παροχήκατανάλωσης. Με αυτόν τον τρόπο θα μπορέσουν να εκμεταλλευτούν τον ενεργειακόσυμψηφισμό και οι επιχειρήσεις που δεν έχουν για τεχνικούς λόγους τη δυνατότητατης εγκατάστασης ενός τέτοιου συστήματος στο χώρο τους ή αδυνατούν νααποκτήσουν τη νόμιμη χρήση χώρου εγκατάστασης στην ίδια Περιφερειακή Ενότηταλόγω κόστους ή έλλειψης διαθεσιμότητας.

4. Να επιτραπείη αντιστοίχιση μιας παροχής κατανάλωσης με πάνω από έναν σταθμόαυτοπαραγωγής.

Πέραν βέβαια των παραπάνω μέτρων που αφορούν στον ενεργειακό συμψηφισμό (net metering)και στον εικονικό ενεργειακό συμψηφισμό (virtual net metering), κρίνεται ωςεπιτακτικήανάγκη, με μέριμνα της πολιτείας, να προχωρήσουν άμεσα νέα σημαντικά έργαγιατην αναβάθμιση των ηλεκτρικών υποδομών της χώρας μας.Τα έργα αυτά αφορούντόσο στο Σύστημα (Υποσταθμούς και Γραμμές Μεταφοράς Υψηλής Τάσης) αρμοδιότηταςτου ΑΔΜΗΕ, όσο και στο Δίκτυο (Υποσταθμούς και Δίκτυα Διανομής Μέσης/ΧαμηλήςΤάσης).

Ηεν λόγω αναβάθμιση των ενεργειακών υποδομών θα λύσει τομείζον πρόβλημα τουκορεσμού των ηλεκτρικών δικτύωνκαι θα δώσει έτσι τη δυνατότητα τόσο σεεπιχειρήσεις/επενδυτές να επενδύσουν σε νέους φωτοβολταϊκούς σταθμούς (οιαιτήσεις για τους οποίους στοιβάζονται κατά εκατοντάδες/χιλιάδες στα γραφείατου ΔΕΔΔΗΕ), ενώ ταυτόγχρονα (με την ενσωμάτωση νέων έργων ΑΠΕ) θα θωρακίσεισυνολικά την χώρα μας, έναντι αντίστοιχων μελλοντικών ενεργειακών κρίσεων.

Β. Οικονομικά κίνητρα και ελαφρύνσεις

Επιπρόσθετα,δύναται να εφαρμοστεί δέσμη οικονομικών μέτρων και ελαφρύνσεων με άμεσηεπίδραση στο κόστος ενέργειας των επιχειρήσεων, τα οποία αναλύονται παρακάτω:

OΕπιβολή πλαφόν στην τιμή τουφυσικού αερίου που προορίζεται για ηλεκτροπαραγωγή. Σύμφωνα με την ΔΑΠΕΕΠ Α.Ε., στοενεργειακό μίγμα παραγωγής το φυσικό αέριο συμμετέχει σε ποσοστό που ανέρχεταιστο 41%, κάνοντας έκδηλο πώς η αύξηση της τιμής του φυσικού αερίου αποτυπώνεταιστην αύξηση των τιμολογίων ενέργειας.

O Υπότο άνωθεν πρίσμα,η θέσπιση πλαφόν στηντιμή λιανικής του ηλεκτρικού ρεύματοςγια τις επιχειρήσεις αποτελεί σαφήκίνηση προς μείωση του ενεργειακού τους κόστους και ουσιαστικής υποστήριξης τηςπαραγωγικής ικανότητας των ελληνικών επιχειρήσεων, οι οποίες θα προστατευθούναπό επερχόμενες αυξήσεις του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας.

OΕνδεχόμενες φορολογικές ελαφρύνσειςστα ενεργειακά τιμολόγια και στα καύσιμα, ειδικότερα για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες και τιςεπιχειρήσεις με εξαγωγική δραστηριότητα αντίστοιχα, κρίνονται επιτακτικές γιατη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων. Ενδεικτικά και όχι περιοριστικά για όσοδιαρκεί η τρέχουσα ενεργειακή κρίση θα μπορούσε να προταθεί μείωση του ΕΦΚ καιτου ΦΠΑ (στους λογαριασμούς ηλεκτρικήςενέργειας και φυσικού αερίου).

OΔιευκόλυνσηστην αποπληρωμή οφειλών και στις μελλοντικές χρεώσεις όσων αφορά το ρυθμιζόμενοσκέλοςχρεώσεων των τιμολογίων ηλεκτρικής ενέργειας (Υ.Κ.Ω., κτλ) με δυνατότηταπαράτασης του χρονικού ορίου αποπληρωμής ή/και ρύθμιση πληρωμής μέσω πλάνουδόσεων.

O Δεδομένουότι για πάρα πολλές επιχειρήσεις (πρωτίστως για αυτές που είναι εντάσεωςενέργειας) η τρέχουσα ενεργειακή κρίση ενδέχεται να επιφέρει δυσμενέστερεςοικονομικέςσυνέπειεςακόμη και από την πρόσφατη πανδημία του Covid, θαμπορούσε για αυτές να προταθούν αντίστοιχα (με του Covid) μέτρα, όπως χρονικήπαράταση της πληρωμής των ασφαλιστικών εισφορών, του ΦΠΑ και του φόρουεισοδήματος (συμπεριλαμβανομένης και της προκαταβολής αυτού), ή αντίστοιχαμείωση/έκπτωση επί αυτών σε περίπτωση άμεσων πληρωμών.

Γ. Μέτρα για προώθησητης εξοικονόμησης ενέργειας

Ηλήψη δράσεων εξοικονόμησης ενέργειας έχει θεσμοθετηθεί τόσο σε διεθνές επίπεδο(Συμφωνία των Παρισίων για την Κλιματική Αλλαγή), όσο και σε εθνικό με τηψήφιση του νέου Εθνικού Κλιματικού Νόμου (Ν.4936/2022), με τα περιβαλλοντικάκαι οικονομικά οφέλη αυτών να είναι κοινά αποδεκτά. Η σύγχρονη ενεργειακή κρίσηεπιβάλλει την παροχή πρόσθετων κινήτρων στον επιχειρηματικό κλάδο για τη λήψητέτοιων δράσεων, με οφέλη τόσο για τις πληττόμενες από το ενεργειακό κόστοςεπιχειρήσεις, όσο και για την εθνική οικονομία:

OΕπίσπευση της έναρξης τουπρογράμματος «Εξοικονομώ για τις Επιχειρήσεις», το οποίο αναμένεται καιαπευθύνεται σε πολύ μικρές, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Παράλληλα,ενίσχυση της χρηματοδότησης καθώς και διεύρυνση του φάσματος εφαρμογής του,ώστε να ενσωματώσει όσο μεγαλύτερο αριθμό επιχειρήσεων είναι εφικτό,συμπεριλαμβανομένων των μεγάλων ενεργοβόρων επιχειρήσεων.

OΈνταξητηςεγκατάστασης φωτοβολταϊκών συστημάτων με ενεργειακό συμψηφισμό(netmetering)στιςεπιλέξιμες δαπάνες του ΝέουΑναπτυξιακού Νόμου (Ν.4887/2022)για τα καθεστώτα αυτού που πρόκειται ναπροκηρυχθούν από το αρμόδιο Υπουργείο Ανάπτυξης και Επενδύσεων και εφόσον αυτόείναι εφικτό αντίστοιχη τροποποίηση αυτών που έχουν ήδη προκηρυχθεί (για«μεταποίηση/εφοδιαστική αλυσίδα» και «ενίσχυση τουριστικών επενδύσεων») ώστε νασυμπεριλάβουν την εν λόγω ρύθμιση, μιας και οι μεταποιητικές και τουριστικέςεπιχειρήσεις είναι συνήθως αρκετά ενεργοβόρες.

Δ. Λειτουργία ΟμάδαςΕργασίας

Γιατην ταχύτερη και αμεσότερη αξιολόγηση των μέτρων σχετικά με τη μείωση τουενεργειακού κόστους στις επιχειρήσεις, προτείνεται τέλος η λειτουργία ΟμάδαςΕργασίας από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας με τη συμμετοχή αρμόδιωνθεσμικών φορέων αλλά και εκπροσώπων της «αγοράς». Η Ομάδα Εργασίας θα μπορεί νααξιολογεί τις επιπτώσεις και την αποδοτικότητα των μέτρων που υλοποιούνται, ναπαρακολουθεί τις υπάρχουσες συνθήκες στον ενεργειακό τομέα και να προτείνει μετη σειρά της εναλλακτικές δράσεις και νομοθετικές μεταρρυθμίσεις.