του Παντελή Κάπρου

Κάπρος: Να εφαρμοστεί και στην Ελλάδα η Τριμερής Συμφωνία για την αποθήκευση ενέργειας

30 06 2026 | 07:33

Η πρόσφατη Τριμερής Συμφωνία για την Αποθήκευση Ενέργειας στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής συνιστά καμπή στην εξέλιξη της ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής. Η συμφωνία δημοσιεύτηκε από τη Γενική Διεύθυνση Ενέργειας στις 26 Ιουνίου 2026 και εντάσσεται στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών «tripartite agreements» για προσιτή ενέργεια.

Η Επιτροπή παρουσίασε τη συμφωνία ως την πρώτη του είδους της στην ΕΕ για την αποθήκευση, με στόχο την επιτάχυνση της ανάπτυξης του κλάδου την περίοδο 2026–2028. Η συμφωνία συνδέει άμεσα την ανάπτυξη της αποθήκευσης με τα διμερή συμβόλαια θέτοντας στόχο 4,5 GW Power Purchases Agreements με επενδύσεις αποθήκευσης το 2028, από μόλις 1,5 GW που έχουν συναφθεί το 2026. Επίσης προκρίνει ως προτεραιότητα την απευθείας σύνδεση της αποθήκευσης με εγκαταστάσεις παραγωγής ΑΠΕ, θέτοντας ως στόχο το 20% των ΑΠΕ να έχουν αποθήκευση το 2028 από μόλις 5% το 2026. Συνολικά προσβλέπει σε σχεδόν τριπλασιασμό της ηλεκτρικής χωρητικότητας της αποθήκευσης το 2028 συγκριτικά με τα 9 GWh το 2026. Στη συμφωνία αναφέρονται προγράμματα χρηματοδότησης PPA με storage από τις τράπεζες επενδύσεων EIB και EBRD, και πρόγραμμα στήριξης των εγχώριων βιομηχανιών για τις τεχνολογίες αποθήκευσης. Προβλέπει επίσης προτεραιότητα στήριξης μέσω του CISAF (Clean Industrial State Aid Framework) της διαμόρφωσης διμερών συμβάσεων PPA+Storage ειδικά για τους βιομηχανικούς καταναλωτές. Τέλος, αναφέρει ότι θα υποβοηθούν τα Κράτη-Μέλη στο σχεδιασμό και εφαρμογή προγραμμάτων στήριξης των επενδύσεων αποθήκευσης αλλά και σε συνδυασμό με τα προγράμματα στήριξης της βιομηχανίας.

Για πρώτη φορά, η αποθήκευση ενέργειας εντάσσεται ρητώς στον πυρήνα του ευρωπαϊκού στρατηγικού σχεδιασμού, με τρόπο που υπερβαίνει τη στενή τεχνική της λειτουργία και την αναδεικνύει σε θεσμικό και γεωοικονομικό πυλώνα της μετάβασης. Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει μια μετατόπιση παραδείγματος: η αποθήκευση δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως απλή υποστηρικτική υποδομή των ΑΠΕ, αλλά ως προϋπόθεση για την επιχειρησιακή και οικονομική βιωσιμότητα του νέου ηλεκτρικού συστήματος, με την έννοια των ωφελειών για το κόστος της ενέργειας, τη δυνατότητα της βιομηχανίας σε άμεση πρόσβαση στο φτηνό κόστος των ΑΠΕ, την αξιοπιστία του συστήματος, και την απεξάρτηση από ορυκτά καύσιμα.

Η μετατόπιση αυτή είναι απολύτως εύλογη. Σε συνθήκες υψηλής διείσδυσης μεταβλητών ανανεώσιμων πηγών, η αποθήκευση επιτελεί συστημική λειτουργία: απορροφά πλεονάζουσα παραγωγή, περιορίζει τις περικοπές, ενισχύει την επάρκεια ισχύος, εξομαλύνει τη διακύμανση των τιμών και υποκαθιστά, σε κρίσιμες ώρες, την εξάρτηση από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Υπό αυτή την έννοια, η αποθήκευση αποτελεί κρίσιμο συντελεστή της ευρωπαϊκής στρατηγικής ανεξαρτησίας. Παράλληλα, συγκροτεί και πεδίο βιομηχανικής πολιτικής, γιατί προσδίδει δυνατότητα διμερών συμβάσεων επωφελών για τη βιομηχανία, καθώς η ανάπτυξη σχετικών αλυσίδων αξίας επηρεάζει άμεσα την ανταγωνιστική θέση της Ευρώπης στις βιομηχανίες που στηρίζουν την εγχώρια ανάπτυξη των τεχνολογίες net-zero.

Εντούτοις, η πολιτική αναγνώριση δεν ισοδυναμεί ακόμη με κανονιστική ωρίμανση. Το βασικό πρόβλημα παραμένει ο κατακερματισμός του εφαρμοστέου πλαισίου σε ζητήματα αδειοδότησης, σύνδεσης με τα δίκτυα, χρεώσεων, πρόσβασης στις αγορές ηλεκτρισμού και χρηματοδοτικής επιλεξιμότητας. Πρόκειται για λανθασμένη προσέγγιση, αυτή που ακολουθείται μέχρι σήμερα, γιατί αυτή συνεπάγεται υψηλό ρυθμιστικό κίνδυνο και αυξάνει το κόστος κεφαλαίου, ακριβώς σε μια τεχνολογία της οποίας η οικονομική βιωσιμότητα εξαρτάται από προβλέψιμα έσοδα μακράς διάρκειας. Συνεπώς, η επίσπευση της ανάπτυξης της αποθήκευσης δεν μπορεί να αφεθεί αποκλειστικά στη βραχυχρόνια αγορά και στα μεταβλητά spreads τιμών, αλλά στη μακροχρόνια εξασφάλιση καθαρού περιθωρίου για την εξυπηρέτηση του κεφαλαίου της επένδυσης.

Η ανάλυση αυτή οδηγεί σε ένα σαφές συμπέρασμα πολιτικής. Η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να μεταβεί από τη γενική ενθάρρυνση σε ένα συνεκτικό πλαίσιο ρυθμιστικής και χρηματοδοτικής οργάνωσης της αποθήκευσης, το οποίο θα περιλαμβάνει ενιαίο νομικό ορισμό των φορέων αποθήκευσης, άρση διακριτικών επιβαρύνσεων, ταχεία αδειοδοτική μεταχείριση (δεδομένου ότι η αποθήκευση δεν είναι τεχνολογία παραγωγής, δεν επιβαρύνει το περιβάλλον και δεν δημιουργεί συμφόρηση αλλά αντίθετα διευκολύνει τα δίκτυα) και μηχανισμούς σταθεροποίησης εσόδων - και μάλιστα με βάση τα tripartite contracts for differences (παραγωγή-αποθήκη, αγοραστές και κράτος ως εγγύηση) τα οποία μπορούν να διασφαλίσουν βιωσιμότητα των επενδύσεων και φτηνή χρηματοδότηση. Όπως έχουμε τονίσει πολλές φορές, η ολοκληρωμένη εφαρμογή που αναδεικνύεται ως πρώτης προτεραιότητας είναι η οργάνωση μακροχρόνιων δομών αγοράς διμερών συμβάσεων με υβριδικό χαρακτήρα – ΑΠΕ, αποθήκευση, εξισορρόπηση.

Η Τριμερής Συμφωνία, επομένως, πρέπει να αξιολογηθεί πολύ θετικά και να συνοδευτεί με αποφάσεις εφαρμογής ρυθμιστικού χαρακτήρα. Πρέπει και η Ελλάδα να σχεδιάσει fast track πρόγραμμα εφαρμογής για τη στήριξη των επενδύσεων αποθήκευσης με ταυτόχρονα άρση των γραφειοκρατικών εμποδίων καθυστερήσεων, όπως συμβαίνει και τώρα με τις σε εξέλιξη χρονοβόρες και αχρείαστες διαδικασίες προτεραιοτήτων και αδειών, και μάλιστα χωρίς μηχανισμούς σταθεροποίησης εσόδων. Το νέο Ευρωπαϊκό πλαίσιο δημιουργεί ένα νέο επίπεδο πολιτικής νομιμοποίησης για την αποθήκευση και βελτιώνει το θεσμικό υπόβαθρο των επόμενων παρεμβάσεων.

Το κρίσιμο επόμενο βήμα είναι θεσμικό: η ΕΕ χρειάζεται σαφή και ενιαίο ορισμό του «φορέα αποθήκευσης ενέργειας», ώστε οι επιχειρήσεις του κλάδου να αναγνωρίζονται σωστά σε όλο το ρυθμιστικό και χρηματοδοτικό πλαίσιο. Μαζί με τη μεταρρύθμιση προς οργανωμένη αγορά διμερών συμβάσεων, η θεσμική θωράκιση της αποθήκευσης θα την αναδείξει ως έναν από τους πιο δυναμικούς πυλώνες της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης της Ευρώπης.

https://energy.ec.europa.eu/publications/tripartite-agreement-energy-storage_en

https://energy.ec.europa.eu/strategy/affordable-energy/eu-level-tripartite-agreements_en

Monitoring indicators:

Storage installed capacity (GW)
Share of peak demand supplied by storage (%)
Industrial and commercial sector: Thermal storage capacity (GW), Share of collocated Storage and Renewable Power Units, Battery Capacity (GWh)

End 2025	Solar energy (GW)	Wind energy (GW)	Batteries (GW)	Battery over (Solar+Wind)	NECP for 2030 (GW)	Growth Factor 2030 / 2025
Bulgaria	5.9	0.7	3.5	52%	2.1	0.6
Czechia	4.5	0.4	1.2	24%	1.0	0.8
Romania	6.2	3.3	1.7	18%	2.0	1.2
Malta	0.2	0.0	0.0	16%	0.1	2.5
Latvia	0.9	0.1	0.2	15%	0.5	3.1
Switzerland	9.1	0.1	1.4	15%	2.6	1.9
Italy	41.2	13.6	7.8	14%	8.0	1.0
UK	21.7	33.4	6.9	13%	27.0	3.9
Ireland	2.5	5.3	0.8	10%	1.5	1.9
Slovenia	1.6	0.0	0.2	10%	0.5	3.1
Finland	1.6	9.4	1.1	10%	2.0	1.8
Slovakia	1.0	0.0	0.1	10%	1.0	10.0
Estonia	1.0	0.7	0.2	9%	0.5	3.3
Netherlands	25.9	11.8	3.2	8%	3.9	1.2
Lithuania	3.3	2.7	0.5	8%	0.6	1.2
Germany	106.3	77.8	14.3	8%	28.0	2.0
Cyprus	0.9	0.2	0.1	8%	1.5	18.8
Sweden	5.5	17.4	1.2	5%	2.5	2.1
Portugal	6.9	5.8	0.6	5%	2.9	4.8
France	31.2	26.0	2.5	4%	1.7	0.7
Belgium	10.4	5.9	0.7	4%	2.9	4.1
Denmark	5.0	7.5	0.5	4%	2.0	4.0
Hungary	8.2	0.3	0.3	4%	1.0	3.3
Spain	47.2	33.3	3.5	4%	23.0	6.6
Luxembourg	0.8	0.2	0.0	2%	0.5	20.0
Croatia	1.3	1.4	0.1	2%	1.0	16.7
Greece	11.1	5.7	0.3	2%	5.1	17.0
Norway	0.9	5.2	0.1	2%	1.0	10.0
Poland	25.4	10.6	0.1	0%	2.5	50.0
Austria	10.3	4.3	0.0	0%	0.5	33.3
Total EUROPE	401.2	284.6	53.0	8%	132.2	249.7