Κ. Παπαηλιού (Πρόεδρος της διεθνούς CIGRE): Αποστολή η δωρεάν διάδοση της γνώσης στα δίκτυα - Όραμά μου ένα one-stop-shop για τεχνική συνδρομή σε Διαχειριστές και εταιρείες

Πρόσκληση στους Διαχειριστές ηλεκτρικών δικτύων και τις εταιρείες ηλεκτρισμού απευθύνει ο κ. Κωνσταντίνος Παπαηλιού, νέος Πρόεδρος της CIGRE, ώστε να αξιοποιήσουν τις δυνατότητες που δίνει το Διεθνές Συμβούλιο για δωρεάν τεχνική συνδρομή, μέσα από μία παγκόσμια κοινότητα μηχανικών όπου περιλαμβάνονται μερικοί από τους πιο διακεκριμένους διεθνώς επιστήμονες. 

Ο κ. Παπαηλιού είναι ο πρώτος Έλληνας επιστήμονας που αναλαμβάνει τα ηνία της CIGRE. Όπως επισημαίνει στη συνέντευξή του στο energypress, πέρα από τη δωρεάν διάδοση της γνώσης -που αποτελεί σήμα κατατεθέν του οργανισμού- στα πλεονεκτήματα του Διεθνούς Συμβουλίου προσμετράται και το γεγονός ότι είναι μη κερδοσκοπικό και μη κρατικό. Επομένως, είναι απαλλαγμένο από κάθε είδους σκοπιμότητα και εξάρτηση. 

Το Διεθνές Συμβούλιο Μεγάλων Δικτύων Ηλεκτρικής Ενέργειας (Conseil International des Grands Reseaux Electriques) ιδρύθηκε το 1921 και έχει έδρα στο Παρίσι. Πρόκειται για μία «πλατφόρμα» διεθνούς δικτύωσης μηχανικών για θέματα ηλεκτρικών δικτύων, με 60 Εθνικές Επιτροπές και μέλη 1.250 οργανισμούς – εταιρείες, καθώς και πάνω από 17.500 επιστήμονες. Χάρις στον τρόπο λειτουργίας του, επιτρέπει τη συνεργασία ειδικών από κάθε γωνιά του πλανήτη ακόμη και στα πιο εξειδικευμένα θέματα που αφορούν τα ηλεκτρικά δίκτυα, με συνέπεια να παράγει τεράστιο πλούτο γνώσης. 

Διπλωματούχος Ηλεκτρολόγος Μηχανικός του Πανεπιστημίου της Μπράουνσβαϊγκ και Διπλωματούχος Πολιτικός Μηχανικός Πολυτεχνείου του Στουτγάρδης, ο κ. Παπαηλιού έλαβε το διδακτορικό του από το Ελβετικό Ομοσπονδιακό Ινστιτούτο Τεχνολογίας (ETH) της Ζυρίχης. Διδάσκει μαθήματα για γραμμές μεταφοράς υψηλής τάσης στα μεταπτυχιακά προγράμματα του Πανεπιστημίου της Στουτγάρδης και του Πολυτεχνείου της Δρέσδης, όπου είναι και επίτιμος Καθηγητής.
 

Στη συνέντευξη που δώσατε στο περιθώριο της 50ής Συνόδου της CIGRE, στην οποία εκλεγήκατε Πρόεδρος, αναφέρατε πως η εκλογή σας ήταν αποτέλεσμα της μακράς σχέσης σας με το Διεθνές Συμβούλιο. Ποια ήταν έως τώρα η εμπλοκή σας; 

Ξεκίνησα να ασχολούμαι με τη CIGRE πριν από 40 και πλέον χρόνια. Σε πρώτη φάση συμμετείχα σε Ομάδες Εργασίας (working group) για συγκεκριμένα θέματα που αφορούν τις γραμμές μεταφοράς, καθώς το αντικείμενο στο οποίο εξειδικεύομαι είναι ταλαντώσεις των αγωγών εναέριων γραμμών. Μετά προχώρησα στην αμέσως ανώτερη βαθμίδα, δηλαδή σε προϊστάμενος (Convenor)  μίας Ομάδας Εργασίας. Στη συνέχεια ανέλαβα σαν πρόεδρος (Chairman) την Επιτροπή Μελέτης (Study Committee) στην οποία υπάγονται όλες οι Ομάδες Εργασίας για θέματα σχετικά με τις γραμμές μεταφοράς. 

Το επόμενο βήμα ήταν η συμμετοχή μου στο Διοικητικό Συμβούλιο της CIGRE, ως εκπρόσωπος της Ελλάδας. Στο Διοικητικό Συμβούλιο συμμετέχει ένας εκπρόσωπος από κάθε μία από τις 60 Εθνικές Επιτροπές, ενώ είναι το όργανο που εκλέγει τον πρόεδρο του Διεθνούς Συμβουλίου, ο οποίος έχει τετραετή θητεία. Ήμουν πολύ γνωστός στη CIGRE, αφού έχω περάσει από όλες τις βαθμίδες, με συνέπεια να εκλεγώ με μεγάλη πλειοψηφία.   
 

Η CIGRE ιδρύθηκε το 1921. Ποια είναι η παρακαταθήκη της, στα 100 και πλέον χρόνια που έχουν μεσολαβήσει; 

Η αποστολή της, η οποία έχει μείνει αναλλοίωτη από τότε που ιδρύθηκε: η δωρεάν διάδοση της γνώσης πάνω στα τεχνικά θέματα που άπτονται των ηλεκτρικών δικτύων. Η CIGRE είναι μη κερδοσκοπικός οργανισμός. Δεν χρηματοδοτείται από κανέναν δημόσιο ή ιδιωτικό φορέα, τα μόνα έσοδά της προέρχονται από τις εισφορές των μελών και το συνέδριο που πραγματοποιεί κάθε δύο έτη στο Παρίσι.  

Επίσης, η CIGRE είναι αυστηρά μη πολιτικοποιημένη, μένοντας εκτός των πολιτικών αντιπαραθέσεων. Ενδεικτικά, αυτή τη στιγμή μέλη μας είναι μηχανικοί από την Ουκρανία και τη Ρωσία, όπως και από το Ιράν και το Ισραήλ. 
 

Ποιο θεωρείτε ότι είναι τα πιο σημαντικά πλεονεκτήματα του Συμβουλίου; 

Η CIGRE ξεχωρίζει για την πολύ μεγάλη διεθνή εμβέλειά της και τον τεράστιο πλούτο γνώσης που έχει παραγάγει και συνεχίζει να παράγει. Είναι οργανωμένη σε 60 Εθνικές Επιτροπές, ωστόσο η «καρδιά» της είναι οι Ομάδες Εργασίας (Working Groups), κάθε μία από τις οποίες ασχολείται με ένα συγκεκριμένο αντικείμενο. Υπάρχουν Επιτροπές για πιο γενικά και πιο εξειδικευμένα αντικείμενα: π.χ. για τους πυλώνες των γραμμών μεταφοράς, ή συγκεκριμένα για την αντιδιαβρωτική προστασία των πυλώνων. 

Έτσι, αν ένας μηχανικός θέλει να ασχοληθεί με κάποιο νέο θέμα που αφορά π.χ. τους πυλώνες, το θέμα κοινοποιείται από την αντίστοιχη Εθνική Επιτροπή στην κοινότητα της CIGRE και αν υπάρξει ενδιαφέρον από μέλη άλλων Εθνικών Επιτροπών, τότε θα δημιουργηθεί μία καινούρια Ομάδα Εργασίας. Για παράδειγμα, αν ένας Έλληνας μηχανικός θέλει να ασχοληθεί με την αντιδιαβρωτική προστασία των πυλώνων που βρίσκονται κοντά στη θάλασσα, μπορεί με αυτό τον τρόπο να συνεργαστεί με συναδέλφους του από την Ευρώπη, την Ασία ή την Αμερική, που επίσης διαχειρίζονται ηλεκτρικά δίκτυα σε παραθαλάσσιες περιοχές. Με αυτό τον τρόπο, η CIGRE δίνει μοναδικές δυνατότητες παγκόσμιας δικτύωσης.  

Όταν ολοκληρώσει το έργο της, κάθε Ομάδα Εργασίας εκδίδει μία τεχνική έκθεση. Πρόκειται για έναν τεράστιο πλούτο γνώσης, ο οποίος είναι αναρτημένος online και επομένως ελεύθερα προσβάσιμος. Επιπλέον ξεκίνησα πριν από αρκετά χρόνια τα λεγόμενα «Πράσινα Βιβλία», δηλαδή συγκεντρωτικούς τόμους με τις τεχνικές εκθέσεις που έχουν εκδοθεί ανά θεματικό τομέα, όπως για παράδειγμα για τις γραμμές μεταφοράς. Αυτή τη στιγμή υπάρχει μία σειρά 15 «Πράσινων Βιβλίων», που καλύπτουν όλα τα θέματα των Μεγάλων Hλεκτρικών Συστημάτων. 

Την ίδια στιγμή, αν ένας μηχανικός αντιμετωπίζει κάποιο τεχνικό πρόβλημα για το οποίο δεν υπάρχει ακόμη ενδεδειγμένη λύση, έχει τη δυνατότητα να συντάξει ένα ερωτηματολόγιο με όλες τις σχετικές παραμέτρους. Μέσω των Εθνικών Επιτροπών το ερωτηματολόγιο θα διανεμηθεί σε εκατοντάδες οργανισμούς και εταιρείες ηλεκτρισμού, που θα κληθούν να απαντήσουν. Επομένως, θα μπορέσει να κάνει μία «ακτινογραφία» του προβλήματος σε παγκόσμια κλίμακα. Αυτό είναι η μεγάλη «δύναμη» της CIGRE, ότι είναι παγκόσμια. 

Κατά τη γνώμη σας, ποιες είναι οι πιο σημαντικές τεχνικές προκλήσεις που θέτει η ενεργειακή μετάβαση και οι οποίες άπτονται των δραστηριοτήτων της CIGRE; 

Πιστεύω ότι μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις είναι η έλλειψη καταρτισμένου προσωπικού – από επιστήμονες όπως μηχανικούς, μέχρι εξειδικευμένους τεχνίτες. Το στελεχιακό δυναμικό είναι το υπ΄ αριθμόν ένα πρόβλημα, κατά τη γνώμη μου. Για τα τεχνικά προβλήματα, που κάθε άλλο παρά απουσιάζουν, εκτιμώ πως με τον ένα ή τον άλλο τρόπο θα βρεθούν λύσεις στην πορεία. 

Το μεγάλο στοίχημα για την ενεργειακή μετάβαση είναι η πρόσβαση της ανθρωπότητας σε οικονομικά προσιτή ηλεκτρική ενέργεια. Έχω δουλέψει στην Αφρική και γνωρίζω από πρώτο χέρι τι σημαίνει να επεκτείνεται το ηλεκτρικό δίκτυο σε μία περιοχή. Όλοι οι κάτοικοι του πλανήτη έχουν ανάγκη για συντήρηση των τροφίμων, για πληροφόρηση, για κλιματισμό – ανάγκες που χρειάζονται φθηνή ηλεκτρική ενέργεια για να ικανοποιηθούν. 

Αυτή είναι η αποστολή της CIGRE, να συμβάλει ανιδιοτελώς στη διάδοση της γνώσης, για να έχει πρόσβαση σε προσιτή ηλεκτρική ενέργεια κάθε κάτοικος του πλανήτη. Την ίδια στιγμή, ο ηλεκτρισμός είναι η πηγή ενέργειας που καλείται να παίξει καταλυτικό ρόλο στο να αντιμετωπιστεί η κλιματική αλλαγή, με τη μείωση των ανθρωπογενών εκπομπών. 

Επίσης, η εξέλιξη της τεχνολογίας δημιουργεί νέες προκλήσεις. Αναφέρομαι στις υποδομές cloud computing, που θα πρέπει να τροφοδοτούνται αδιαλείπτως και με σημαντικές ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας. Βρισκόμαστε στην αρχή μίας νέας τεχνολογικής επανάστασης.
 

Πώς μπορεί το Συμβούλιο να συμβάλει στο να απαντηθούν αυτές οι προκλήσεις; 

Με δεδομένο ότι οι προκλήσεις είναι παγκόσμιες, είναι ακόμη πιο κρίσιμος ο ρόλος της CIGRE για τη δωρεάν διάδοση της γνώσης. Για παράδειγμα, μέσα από τις Ομάδες Εργασίας και το συνέδριό του, το Συμβούλιο δίνει την πιο προσιτή οικονομικά δυνατότητα κατάρτισης των στελεχών των Διαχειριστών και των εταιρειών ηλεκτρισμού. 

Επίσης, ένα μήνυμα που θέλω να «περάσω» στους Διαχειριστές και τις εταιρείες ηλεκτρισμού είναι πως η CIGRE διαθέτει μέλη επιστήμονες που είναι από τους πιο διακεκριμένους παγκοσμίως. Επίσης, είναι απαλλαγμένη από οποιουδήποτε είδους σκοπιμότητα και μπορεί να παράσχει τεχνική συνδρομή εντελώς δωρεάν. Επομένως, πλεονεκτεί από όλες τις απόψεις έναντι των τεχνικών συμβούλων, που πληρώνονται αδρά για τις υπηρεσίες τους. 

Όπως προανέφερα, μία τεράστια πρόκληση είναι να αυξηθεί η «παραγωγή» επιστημόνων, ανδρών και γυναικών. Για να παράσχει στήριξη, η CIGRE έχει προχωρήσει σε δύο σχετικές πρωτοβουλίες, τις «New Generation Network» και «Women in Engineering». 
 

Ποιες άλλες προτεραιότητες θέτετε ως επικεφαλής του Συμβουλίου; 

Όπως είπα και στην πρώτη μου συνέντευξη σαν νεοεκλεγείς Πρόεδρος στο περιοδικό της CIGRE, ELECTRA (https://electra.cigre.org/336-october-2024/editorial.html), μέλημά μου είναι η εξέλιξη (evolution) και όχι η δραστική αλλαγή (revolution) της CIGRE. Μία από τις προτεραιότητές μου είναι να γίνει το Συμβούλιο one-stop-shop στο αντικείμενό του, ο πρώτος προορισμός στον οποίο θα προστρέξει ένας Διαχειριστής ή μία εταιρεία ηλεκτρισμού για οποιοδήποτε τεχνικό θέμα αφορά τα ηλεκτρικά δίκτυα. Το Συμβούλιο είναι μη κερδοσκοπικό και μη κρατικό, επομένως απαλλαγμένο από κάθε είδους επιρροή. 

Για να συμβεί αυτό, θα πρέπει η CIGRE να γίνει πιο γνωστή στο ευρύ κοινό. Επομένως, θα επιδιώξω να ενισχύσω τις Εθνικές Επιτροπές, ώστε αυτές με τη σειρά τους να βελτιώσουν την εξωστρέφειά μας. 

Επίσης, υπάρχουν πολύ έμπειροι επιστήμονες που, όταν τελειώσει το έργο της Ομάδας Εργασίας στην οποία συμμετέχουν, δεν συνεχίζουν να συμμετέχουν ενεργά στη CIGRE. Είναι άνθρωποι με τεράστια εμπειρία, που θέλουν να προσφέρουν. Προσπαθώ να βρω μία φόρμουλα για να διατηρούν ένα «ανοικτό δίαυλο» με το Συμβούλιο, αφού μπορούν να βοηθήσουν τους νέους μηχανικούς, αλλά και να αξιοποιηθούν σαν σύμβουλοι. 

Για παράδειγμα, αυτή την περίοδο διοργανώνεται από την λεγόμενη CIGRE Academy ένα συνέδριο στην Γκάνα για την ανάπτυξη των ηλεκτρικών δικτύων της χώρας στο οποίο συμμετέχει η CIGRE με την αποστολή ειδικών επιστημόνων, οι οποίοι θα εκπαιδεύσουν και θα ενημερώσουν δωρεάν την τοπική ενεργειακή κοινότητα.