IEA - World Energy Outlook 2013: Ο "κρυφός άσσος" της ενεργειακής αποδοτικότητας

Παρόλο που η αποδοτικότητα συχνά «επισκιάζεται» από άλλους τομείς της ενέργειας, η ΙΕΑ στο World Energy Outlook 2013 επισημαίνει ότι πρόκειται για έναν κλάδο η ενίσχυση του οποίου η ενίσχυση μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικά οικονομικά οφέλη.

Σύμφωνα με το σενάριο "New Policies" [δείτε εδώ αναλυτικά σχετικά με τα σενάρια], η εφαρμογή των νέων μέτρων ενεργειακής αποδοτικότητας εκτιμάται ότι θα οδηγήσει στην εξοικοινόμηση 910 εκατ. τόνων ισοδύναμου πετρελαίου έως το 2035.

Πρόκειται για ποσότητα που ξεπερνά το μισό της συνολικής ενέργειας που χρησιμοποιεί αυτή τη στιγμή η ΕΕ.

Σε οικονομικούς όρους, σε περίπτωση που υλοποιηθούν οι επιπλέον επενδύσεις που προβλέπει το κεντρικό σενάριο της έκθεσης, η ενεργειακή αποδοτικότητα αναμένεται να οδηγήσει σε εξοικονόμηση κόστους της τάξης των 6,1 τρις δολ. στον τομέα των ενεργειακών δαπανών έως το 2035.

Σε αυτό το ποσό περιλαμβάνεται τόσο η μείωση του κόστους για τα νοικοκυριά όσο και η μείωση των δαπανών για εισαγωγές ενέργειας στις περιφερειακές αγορές.

Όπως σημειώνεται, θέματα που σχετίζονται με την ανταγωνιστικότητα αλλά και το περιβάλλον έχουν οδηγήσει στην υλοποίηση ή στο σχεδιασμό μιας σειράς σημαντικών πολιτικών ενεργειακής αποδοτικότητας. Χαρακτηριστικά παραδείγματα η Οδηγία Ενεργειακής Αποδοτικότητας της ΕΕ αλλά και οι πρωτοβουλίες της Ομάδας Εργασίας Κλιματικής Αλλαγής ΗΠΑ – Κίνας για την ενίσχυση των προδιαγραφών και  της ενεργειακής αποδοτικότητας των κτιρίων.

Οι προβλέψεις

Βάσει του σεναρίου “New Policies”, η ζήτηση ενέργειας σε παγκόσμιο επίπεδο αυξάνεται κατά 33% περίπου, έναντι του σεναρίου “Current Policies” όπου η αύξηση ανέρχεται σε 45%. Αυτή η διαφοροποίηση μεταφράζεται σε περίπου 1.260 Mtoe το 2035, με την ενεργειακή αποδοτικότητα να ευθύνεται για τα ¾ περίπου της εξοικονόμησης (περίπου 910 Mtoe).

Υπενθυμίζεται ότι το σενάριο “New Policies” υποθέτει ότι έως το 2035 θα εφαρμοστούν να μέτρα τα οποία έχουν ανακοινωθεί ή βρίσκονται υπό συζήτηση από τις παγκόσμιες κυβερνήσεις ενώ αντιθέτως το σενάριο “Current Policies” δεν προϋποθέτει την υιοθέτηση κανενός νέου μέτρου πέρα από τα υφιστάμενα. 

Στο παρακάτω διάγραμμα φαίνονται οι διαφοροποιήσεις όσον αφορά την ενεργειακή ζήτηση μεταξύ των δύο σεναρίων, με τις αντίστοιχες εξοικονομήσεις ανά κλάδο (κλικ στην εικόνα για πλήρες μέγεθος):

Σύμφωνα με την έκθεση της ΙΕΑ, η βιομηχανία αναμένεται να συμβάλει κατά 37% στην εξοικονόμηση ενέργειας που σχετίζεται με την ενεργειακή αποδοτικότητα ενώ τα κτίρια κατά 26%.

Και στους δύο τομείς, το μεγαλύτερο μέρος της οικονομίας γίνεται στη χρήση ηλεκτρικής ενέργειας, μέσω της βελτίωσης αποδοτικότητας κατά τη χρήση, τις αυστηρότερες προδιαγραφές στις συσκευές και τον αποδοτικότερο φωτισμό.

Όσον αφορά στα καύσιμα, τα βελτιωμένα πρότυπα στις μεταφορές θα οδηγήσουν σε εξοικονόμηση περίπου 5 mb/d το 2035, που αντιστοιχεί στο 31% της συνολικής πρωτογενούς ενεργειακής εξοικονόμησης.

Επιπροσθέτως, η ΙΕΑ «βλέπει» ότι θα παρατηρηθούν βελτιώσεις στην ενεργειακή αποδοτικότητα των ορυκτών καυσίμων που χρησιμοποιούνται στους ηλεκτροπαραγωγικούς σταθμούς, κυρίως στην Κίνα, την Ινδία και τις ΗΠΑ.

Στο παρακάτω διάγραμμα φαίνεται η εξοικονόμηση λόγω ενεργειακής αποδοτικότητας ανά καύσιμο και τομέα (η σύγκριση γίνεται μεταξύ των σεναρίων New Policies και Current Policies):

Η αποδοτικότητα ανά περιοχή και κλάδο

Όσον αφορά την υφιστάμενη κατάσταση στον κλάδο της ενεργειακής αποδοτικότητας, οι μεγαλύτερες βελτιώσεις, το 2012, παρατηρήθηκαν σε χώρες με ενεργειακή ένταση (δηλ. με λόγο ενεργειακής κατανάλωσης προς ΑΕΠ) άνω του παγκόσμιου μέσου όρου. Ειδικότερα, όπως φαίνεται και στο παρακάτω διάγραμμα, η μεγαλύτερη πρόοδος επετεύχθη στις ΗΠΑ, λόγω της εφαρμογής σχετικών μέτρων στους κλάδους της βιομηχανίας και των υπηρεσιών ενώ δεύτερη ήρθε η Ρωσία:

Βάσει του σεναρίου New Policies, σχεδόν η μισή εξοικονόμηση ενέργειας που σχετίζεται με την αποδοτικότητα προέρχεται από την Κίνα, τη Βόρεια Αμερική και την Ευρώπη. Αυτή η εξέλιξη, μεταξύ άλλων, αντανακλά και την έμφαση που δίνουν οι εν λόγω περιοχές στο θέμα της αποδοτικότητας.

Αναλυτικότερα, σύμφωνα με την έκθεση, το 2035, η Κίνα κατέχει το μεγαλύτερο μερίδιο όσον αφορά την εξοικονόμηση ενέργειας. Καθώς αντιπροσωπεύει περίπου το 40% της παγκόσμιας εξοικονομούμενης ενέργειας. Λόγω της ενεργειακής αποδοτικότητας, ο ετήσιος ρυθμός αύξησης της ζήτησης ενέργειας στην Κίνα από το 2011 έως το 2035 καταγράφει μείωση από το 2,2% στο 1,9%.

Όσον αφορά την Ευρώπη, η ζήτηση ενέργειας το 2035 βάσει του σεναρίου New Pollicies είναι κατά 7% μικρότερη σε σχέση με την αντίστοιχη του σεναρίου New Policies. Βασική αιτία για την εξοικονόμηση ενέργειας στην Ευρώπη είναι η εφαρμογή της σχετικής οδηγίας της ΕΕ σχετικά με την ενεργειακή αποδοτικότητα. Στα διαγράμματα που ακολουθούν φαίνονται η εξέλιξη της ενεργειακής έντασης και της εξοικονόμησης ενέργειας ανά περιοχή:

Η εξοικονόμηση ανά κλάδο και καύσιμο φαίνεται στο παρακάτω διάγραμμα:

Αναλυτικότερα, για την περίπτωση της βιομηχανίας, οι προβλέψεις ανά καύσιμο έχουν ως εξής:

Στις μεταφορές:

Στα κτίρια:

Η τελική εξοικονόμηση ενέργειας για τα νοικοκυριά, ανά δραστηριότητα:

Επενδύσεις και οικονομικές επιπτώσεις

Σύμφωνα με το Σενάριο “Current Policies”, το διάστημα 2013 – 2035 απαιτούνται επενδύσεις ύψους 4,7 τρις δολαρίων στον τομέα της ενεργειακής αποδοτικότητας. Ωστόσο, το σενάριο New Policies υποθέτει επιπλέον επενδύσεις 3,4 τρις δολ., οι οποίες εάν υλοποιηθούν εκτιμάται ότι θα οδηγήσουν στην εξοικονόμηση 6,1 τρις δολ. στον τομέα των ενεργειακών επενδύσεων έως το 2035.

Οι επενδύσεις ανά σενάριο και κλάδο φαίνονται στο παρακάτω διάγραμμα:

Αυτές οι επιπλέον επενδύσεις αναμένεται να έχουν θετικές οικονομικές επιπτώσεις κυρίως σε δύο τομείς: στις δαπάνες ενεργειακών εισαγωγών και στις δαπάνες των νοικοκυριών.

Όσον αφορά τις εισαγωγές,  η μεγαλύτερη εξοικονόμηση δαπανών αναμένεται να καταγραφεί στην Κίνα (130 δις δολάρια) και στις ΗΠΑ (95 δις δολάρια). Ωστόσο, εάν μετρηθεί η κατά κεφαλήν εξοικονόμηση, πρώτες έρχονται οι ΗΠΑ με 250 δολ. ανά κάτοικο.

Αναλυτικότερα, οι προβλέψεις για την κατά κεφαλήν εξοικονόμηση δαπανών για ενεργειακές εισαγωγές φαίνονται στο παρακάτω διάγραμμα:

Όσον αφορά τα αποτελέσματα που θα έχει η εφαρμογή μέτρων για την ενεργειακή αποδοτικότητα στις συνολικές ενεργειακές δαπάνες των νοικοκυριών, η εξοικονόμηση το 2035 αναμένεται να ανέλθει σε 2,6 τρις δολάρια (σχεδόν 3% του υφιστάμενου παγκόσμιου ΑΠΕ).

Σχεδόν το 60% αυτής της εξοικονόμησης προέρχεται από νοικοκυριά εντός του ΟΟΣΑ.

Στο παρακάτω γράφημα  φαίνεται η εξέλιξη της διαφοράς των δαπανών των νοικοκυριών (για ενεργειακές και μη ενεργειακές υπηρεσίες) μεταξύ των σεναρίων New Policies και Current Policies:

(Επιμέλεια - Απόδοση: Βάσω Βεγιάζη)