Η παγκόσμια ενεργειακή κρίση απειλεί με χρόνια έλλειψη φυσικού αερίου

Η ευαίσθητη ισορροπία της αγοράς φυσικού αερίου καταρρέει και θέτει την παγκόσμια οικονομία υπό αυξημένη πίεση καθώς τα κράτη αγωνίζονται να εξασφαλίσουν αρκετά καύσιμα. Ο πόλεμος, η ενεργειακή μετάβαση, τα ακραία καιρικά φαινόμενα και η αυξημένη ζήτηση δημιουργούν μια περίοδο ταραχής που περιορίζει την προσφορά, όπως ποτέ στο παρελθόν. Τα κράτη και οι εταιρείες πασχίζουν να εξασφαλίσουν αρκετό αέριο εν μέσω μιας παγκόσμιας έλλειψης, καθώς οι οικονομίες ανακάμπτουν από την πανδημία.

Το φυσικό αέριο είναι ένα βασικό συστατικό της παγκόσμιας οικονομίας που τροφοδοτεί τα εργοστάσια και κρατάει ανοικτά τα φώτα και τη θέρμανση. Ο ανταγωνισμός για την περιορισμένη παραγωγή του καυσίμου μονάχα θα χειροτερέψει αν οι τωρινές συνθήκες παραμείνουν, με τιμές στα ύψη και κενά παραγωγής που απειλούν να ανατρέψουν τις οικονομίες, να ανεβάσουν τον πληθωρισμό και να διακόψουν τις αλυσίδες εφοδιασμού.

"Η σημερονή αγορά είναι από τις πιο δύσκολες που έχω δει", τόνισε σχετικά η Σούζαν Σακμάρ, καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Χιούστον. "Ο κόσμος χρειάζεται μια μεγαλύτερη ενεργειακή πίτα για να μοιραστεί. Δίχως μια παγκόσμια ύφεση ή περισσότερα lockdown που θα επιβραδύνουν την ανάπτυξη, υποπτεύομαι ότι πολλές περιοχές του πλανήτη θα αντιμετωπίσουν ενεργειακές ελλείψεις".

Ο πλανήτης αντιμετώπιζε ήδη τον κίνδυνο ελλείψεων αερίου αυτό το χειμώνα, καθώς η ζήτηση ξεπέρασε την προσφορά μετά την πανδημία. Η έλλειψη δημιουργήθηκε τα προηγούμενα χρόνια: Οι χώρες έγιναν πιο εξαρτημένες από το αέριο, καθώς οι εταιρείες μείωσαν την κατανάλωση άνθρακα και επέκτειναν τις στοχαστικές ΑΠΕ, ενώ έκλεισαν πυρηνικούς σταθμούς μετά τη Φουκουσίμα. Στο μεταξύ, οι παραγωγοί άργησαν να ενισχύσουν την παραγωγή.

Ευτυχώς, οι ήπιες θερμοκρασίες στην Ευρώπη και σε περιοχές της Ασίας αυτό το χειμώνα περιόρισαν τη ζήτηση για θέρμανση και επέτρεψαν στις εταιρείες να αντέξουν παρά τα μειωμένα αποθέματα. Οι έμποροι πλέον αστειεύονται λέγοντας ότι το να προσευχόμαστε για ήπιο καιρό θα γίνει μια εποχιακή παράδοση, καθώς μια χιονοθύελλα στο Πεκίνο ή ένας καύσωνας στη Βρετανία μπορεί να προκαλέσει διακυμάνσεις-ρεκόρ στην τιμή καθώς και κρίσιμες ελλείψεις.

Τώρα ο πόλεμος πρόσθεσε ακόμη ένα απροσδόκητο και καταστροφικό χτύπημα σε αυτή την εύθαυστη αγορά.

Η προσπάθεια της Ευρώπης να διακόψει το μεγαλύτερο μέρος των εισαγωγών από Ρωσία σημαίνει ότι θα ανταγωνιστεί στα ίσια την Ασία για την όποια διαθέσιμη προσφορά LNG, ενώ δεν υπάρχει αρκετή επένδυση σε νέα παραγωγή για να καλύψει την αυξημένη ζήτηση. Η πρόταση της Ε.Ε. να απαγορεύσει τις εισαγωγές ρωσικού άνθρακα ασκεί περαιτέρω πίεση στην αγορά, καθώς οι ηλεκτροπαραγωγοί ίσως χρειαστούν περισσότερο αέριο για τις μονάδες τους.

Μακροπρόθεσμα, η ισορροπία προσφοράς-ζήτησης στο LNG αναμένεται να ανατραπεί ακόμα περισσότερο, ιδίως αν απομακρυνθεί το ρωσικό αέριο. Η παγκόσμια αγορά μπορεί να αντιμετωπίσει έλλειψη σχεδόν 100 εκατ. τόνων ετησίως στα μέσα της δεκαετίας, σύμφωνα με έκθεση της Credit Suisse από τον περασμένο μήνα. Η ποσότητα αυτή ξεπερνά την ετήσια ζήτηση της Κίνας, που είναι ο μεγαλύτερος αγοραστής LNG διεθνώς.

"Ακόμα και πριν την κρίση Ρωσίας-Ουκτανίας, η παγκόσμια αγορά LNG ήταν σφιχτή με τιμές-ρεκόρ", δήλωσε ο Τζέιμς Ταβερνέρ, διευθυντής της S&P Global. "Η σγιχτή αγορά μάλλον θα συνεχιστεί τα επόμενα χρόνια. Οι τιμές θα συνεχίσουν να είναι ευματάβλητες μέρα με τη μέρα".

Ήδη, οι τιμές αερίου στη φυσική αγορά είναι τόσο υψηλές που οι μεγαλύτεροι αγοραστές στη Βόρεια Ασία επιλέγουν να μην αναπληρώσουν τα αποθέματα μέσω πρόσθετων αγορών. Αντιθέτως, ποντάρουν στο ότι το καλοκαίρι θα είναι ήπιο ή στο ότι θα υπάρξει μια συμφωνία Ρωσίας-Ουκρανίας που θα ρίξει τις τιμές, δήλωσαν έμποροι ανωνύμως.

Οι εισαγωγείς LNG στην Κίνα και την Ινδία περιόρισαν δραστικά τις αγορές στη φυσική αγορά και αντιθέτως μεγιστοποιούν την εγχώρια παραγωγή και καταναλώνουν αέριο από τις αποθήκες, τόνισαν οι έμποροι. Η στρατηγική αυτή θα βοηθήσει στη μείωση του κόστους, όμως εμπεριέχει έναν τεράστιο κίνδυνο που δεν αφήνει περιθώρια για εκπλήξεις - ένα στοίχημα που δεν απέδωσε πρόσφατα.

Αν υπάρξει μια ξαφνική άνοδος στη ζήτηση για αέριο ή αν ένα συμβολαιοποιημένο φορτία δεν μπορεί να παραδοθεί λόγω προβλήματος στην παραγωγή, τότε ορισμένοι αγοραστές στην Ασία θα αντιμετωπίσουν έλλειψη αυτό το καλοκαίρι ή τον επόμενο χειμώνα. Θα αναγκαστούν να επιστρέψουν στη φυσική αγορά και να αγοράσουν πανάκριβα φορτία ή να περιορίσουν τις προμήθειες προς τους δικούς τους πελάτες εγχώρια.

Οι Ευρωπαίοι επίσης θα ποντάρουν σε ένα ήπιο καλοκαίρι στην Ασία λόγω της ανάγκης τους να αγοράσουν LNG και να γεμίσουν τις αποθήκες τους. Η Ε.Ε. έχει θέσει στόχο την πλήρωσή τους κατά 80% ως το Νοέμβριο από 26% σήμερα. Αυτό είναι εφικτό αν οι ροές από τη Ρωσία μείνουν σταθερές και αν οι ευρωπαϊκές τιμές είναι υψηλότερες από τις ασιατικές ώστε να κατευθυνθεί το διαθέσιμο LNG προς τις εδώ ακτές, σύμφωνα με το BloombergNEF.

Αυτή τη στιγμή η Ρωσία συνεχίζει να τροφοδοτεί την αγορά και η Ευρώπη απέφυγε να επιβάλει κυρώσεις στο αέριο. Πάντως, μια ξαφνική πτώση των ρωσικών εξαγωγών - είτε μέσω κυρώσεων είτε μονομερώς από τη Μόσχα - θα προκαλούσε χάος και η καταστροφή της ζήτησης θα ήταν η μόνη επιλογή για να ισορροπήσει η αγορά.

Το ρωσικό αέριο είναι τόσο σημαντικό για τη Γερμανία που η άμεση διακοπή των εισαγωγών θα προκαλούσε ύφεση, σύμφωνα με τον διευθύνοντα της Deutsche Bank, Κρίστιαν Σιούινγκ. Αυτό θα ενέτεινε το διεθνή αγώνα για εξασφάλιση διαθέσιμου αερίου, θα ανέβαζε τις τιμές σε νέα υψηλά και θα άφηνε πολλές χώρες δίχως αρκετό καύσιμο για να τροφοδοτήσουν τις οικονομίες τους.

Η εξελισσόμενη παγκόσμια ενεργειακή κρίση προκαλεί εντονότερους κινδύνους από τα πετρελαϊκά σοκ της δεκαετίας του 1970, σύμφωνα με τον ιστορικό ενέργειας, Ντάνιελ Γιέργκιν.

"Δεν έχει να κάνει μόνο με το πετρέλαιο, αλλά και με το αέριο και τον άνθρακα και αφορά επίσης δύο χώρες που τυχαίνει να είναι πυρηνικές υπερδυνάμεις", τόνισε σε συνέντευξη στο Bloomberg. Αν υπάρξει διαταραχή των προμηθειών αερίου, "τότε θα δείτε να κλείνουν εργοστάσια και οι τιμές θα ανέβουν. Σημαίνει ότι οι μακροοικονομικές προβλέψεις πρέπει να περιοριστούν".

Για τα αναπτυσσόμενα κράτη στη Ν. Ασία και τη Ν. Αμερική, η κατάσταση είναι κρίσιμη, καθώς οι κυβερνήσεις ίσως χρειαστεί να περιορίσουν τον ηλεκτρισμό και τη θέρμανση προς τα νοικοκυριά. Η Αργεντινή πλήρωσε περίπου 750 εκατ. δολάρια για οκτώ φορτία LNG με παράδοση το Μάιο και Ιούνιο σε δημοπρασία τον προηγούμενο μήνα. Είναι τιμή 20 φορές υψηλότερη από ότι πλήρωσε το 2020 και απειλεί να εκτοξεύσει την τιμή του ρεύματος.

Το Πακιστάν επίσης βρίσκεται σε κρίσιμη θέση, καθώς η κυβέρνηση δεν μπορεί πλέον να αγοράσει φορτία και αναγκάζεται να στραφεί σε εναλλακτικές. Οι μονάδες ηλεκτρισμού στο Πακιστάν ξέμειναν από καύσιμα και ζητούν από την κυβέρνηση να βρει νέες προμήθειες. Καθώς οι τιμές παραμένουν υψηλές, οι ελλείψεις καυσίμων μπορεί να επεκταθούν στο Μπαγκλαντές, την Ινδία και την Ταϊλάνδη.

"Η ενεργειακή φτώχεια σε μέρη της Ασίας μπορεί να είναι το αποτέλεσμα, καθώς η Ευρώπη 'κλέβει' φορτία από τους αρχικούς προορισμούς τους", τόνισε ο Σαουλ Κάβονιτς, αναλυτής της Credit Suisse.

(του Στέφεν Σταπσίνσκι, Bloomberg)