Η μείωση των ενεργειακών τιμών στην αιχμή του σχεδίου δράσης της ΕΕ για τον Χάλυβα και τα Μέταλλα - Τι προβλέπεται για PPA και CBAM

Η μείωση των τιμών της ενέργειας καθίσταται μείζον ζήτημα στην Ευρώπη, τόσο για τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις, όσο και για την ανταγωνιστικότητα της βιομηχανίας. Επιπλέον, η έντονη δασμολογική πολιτική της αμερικανικής κυβέρνησης, που έχει πυροδοτήσει έναν νέο παγκόσμιο εμπορικό πόλεμο, επιτείνει τις ανησυχίες, ειδικότερα για συγκεκριμένους κλάδους.

Ως εκ τούτου, οι πρωτοβουλίες για τη μείωση των τιμών της ενέργειας, πρόκειται να  αποτελέσουν βασικό κομμάτι στο σχέδιο δράσης της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον χάλυβα και τα μέταλλα, το οποίο αναμένεται να δοθεί στη δημοσιότητα εντός της τρέχουσας εβδομάδας.

Σύμφωνα με δύο ελαφρώς διαφορετικά προσχέδια του σχεδίου δράσης που αποκαλύπτει το Euractiv, το σχέδιο επικεντρώνει τη δράση του, εκτός από τη μείωση των ενεργειακών τιμών, στη διόρθωση ορισμένων από τις ελλείψεις στους διασυνοριακούς δασμούς άνθρακα του μπλοκ και στις ελπιδοφόρες «εμπορικές ασπίδες».

Όπως αναφέρεται στα εν  λόγω προσχέδια, τα οποία υπόκεινται σε περαιτέρω αναθεωρήσεις και αλλαγές πριν από τη δημοσίευσή τους, η ευρωπαϊκή παραγωγή χάλυβα και χαλκού μπορεί να καλύψει το μεγαλύτερο μέρος της ζήτησης της ΕΕ, αλλά αυτό δεν ισχύει για το αλουμίνιο και το νικέλιο, για τα οποία οι παραγωγοί με έδρα την ΕΕ μπορούν να καλύψουν μόνο το 46% και το 25% των αναγκών της Ευρώπης, αντίστοιχα.

«Όλα αυτά τα μέταλλα είναι απαραίτητα για την άμυνα», σημειώνουν και τα δύο κείμενα .

Ενεργειακά μέτρα

Η Επιτροπή διαβουλεύεται με τις χώρες της ΕΕ για ένα εργαλείο κρατικής βοήθειας «καθαρής ευελιξίας» «βασισμένο στις [Συμφωνίες Αγοράς Ενέργειας (PPA)] και τη δέσμευση της βιομηχανίας να καταναλώνει καθαρή ηλεκτρική ενέργεια», αναφέρουν τα προσχέδια.

Τα έγγραφα καλούν τα κράτη μέλη της ΕΕ να χρησιμοποιήσουν όλες τις διαθέσιμες επιλογές βάσει των κανόνων της ΕΕ για την ενέργεια και τις κρατικές ενισχύσεις για να μειώσουν το κόστος για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες και υπόσχονται μια σειρά περαιτέρω εγγράφων καθοδήγησης.

Ένα τέτοιο έγγραφο θα καθορίζει τους όρους για προκαταρκτικές επενδύσεις σε έργα δικτύου, ενώ ένα άλλο περιγράφει λεπτομερώς πιθανές περικοπές στα τιμολόγια των ενεργειακών δικτύων για τον τομέα μετάλλων και άλλες ενεργοβόρες βιομηχανίες. Και τα δύο αναμένεται να κυκλοφορήσουν το δεύτερο τρίμηνο του 2025.

Η Επιτροπή θα «προτείνει επίσης τη διευκόλυνση της πρόσβασης στο δίκτυο σε έργα ηλεκτροδότησης της βιομηχανίας έντασης ενέργειας», γράφουν χαρακτηριστικά τα προσχέδια του σχεδίου δράση,ς που είδε η Euractiv.

Οι διαφορές στις προτάσεις

Το δημοσίευμα τονίζει, ωστόσο, ότι τα δύο προσχέδια διαφέρουν, όσον αφορά τη μελλοντική πορεία για την επέκταση του κανόνα που επιτρέπει στις κυβερνήσεις να αποζημιώνουν τις βιομηχανίες για το κόστος άνθρακα που ενσωματώνεται στην ηλεκτρική ενέργεια που χρησιμοποιούν.

Στο ένα προσχέδιο, το οποία δημοσιεύθηκε για πρώτη φορά από το Table Media, η Επιτροπή υπόσχεται να «εργαστεί για να καταστήσει αυτό το μέσο μόνιμο μετά το 2030», αλλά μια δεύτερη έκδοση που είδε η Euractiv διασφαλίζει «κατάλληλα μέτρα».

Διασυνοριακοί δασμοί άνθρακα

Το προσχέδιο του σχεδίου δράσης της ΕΕ,προβλέπει επίσης διάφορες αλλαγές στους διασυνοριακούς δασμούς άνθρακα, γνωστοί ως CBAM, οι οποίοι προσθέτουν μια τιμή άνθρακα σε εισαγόμενα αγαθά όπως τσιμέντο, σίδηρος και χάλυβας, αλουμίνιο, λιπάσματα, ηλεκτρική ενέργεια και υδρογόνο.

Το προσχέδιο υπόσχεται ότι η Επιτροπή θα προτείνει μια «λύση» για να διορθώσει το μειονέκτημα ανταγωνιστικότητας που αντιμετωπίζουν τα ευρωπαϊκά προϊόντα που εξάγονται σε χώρες που έχουν ασθενέστερους κλιματικούς κανόνες από την ΕΕ.

Αυτό θα λάβει τη μορφή μιας μη δεσμευτικής επικοινωνίας το δεύτερο τρίμηνο του τρέχοντος έτους, σύμφωνα με ένα από τα προσχέδια, ενώ το άλλο υπόσχεται να «αντιμετωπίσει το πρόβλημα» χωρίς να προσθέσει λεπτομέρειες.

Η επιτροπή θα προτείνει επίσης μια στρατηγική κατά της καταστρατήγησης του CBAM και την επέκταση του μηχανισμού σε «ορισμένα προϊόντα έντασης χάλυβα και αλουμινίου» το τέταρτο τρίμηνο του τρέχοντος έτους , σύμφωνα με τα προσχέδια .

Διασφαλίσεις και εργαλεία

Το προσχέδιο του σχεδίου υπόσχεται επίσης νέα εμπορικά εργαλεία για την προστασία του μπλοκ από την παγκόσμια πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα χάλυβα, που πρόκειται να δημοσιευθεί το αργότερο έως το τρίτο τρίμηνο του 2025. Η τρέχουσα ασπίδα της ΕΕ έναντι των υπερβολικά φθηνών εισαγωγών χάλυβα πρόκειται να λήξει τον Ιούνιο του 2026, αλλά το έγγραφο αναφέρει ότι είναι «παράλογο» να περιμένουμε ότι το ζήτημα θα έχει έως τότε εκλείψει.

Αντίθετα, η ΕΕ είναι έτοιμη να χρησιμοποιήσει εργαλεία εμπορικής άμυνας για να προστατεύσει τους παραγωγούς αλουμινίου της ΕΕ που επλήγησαν πρόσφατα από τους δασμούς των ΗΠΑ.

Έρευνες στο αλουμίνιο

Ένα από τα προσχέδια ανακοινώνει την έναρξη έρευνας για διασφαλίσεις στον τομέα του αλουμινίου, ενώ το άλλο αναφέρει ότι η Επιτροπή «είναι έτοιμη να ξεκινήσει έρευνα για διασφαλίσεις στον τομέα του αλουμινίου αμέσως μετά την υποβολή του τεκμηριωμένου αιτήματος».

Τα προσχέδια του σχεδίου προτείνουν ότι μια έρευνα διασφάλισης σιδηροκραμάτων θα διεξαχθεί «ταχεία».

Υπόσχεται επίσης ενέργειες για την ενίσχυση της κυκλικότητας και της απορρόφησης καθαρών μετάλλων χάρη στις κορυφαίες αγορές.

«Οι κορυφαίες αγορές, τόσο δημόσιες όσο και ιδιωτικές, θα δείξουν τον δρόμο για μια ευρύτερη υιοθέτηση των μετάλλων χαμηλών εκπομπών άνθρακα ως πρότυπο της αγοράς», αναφέρεται και στις δύο εκδόσεις του εγγράφου.

Οι έρευνες στο αλουμίνιο

Εν τω μεταξύ όπως, γράφουν οι Financial Times, η Κομισιόν ξεκινά έρευνα στην αγορά αλουμινίου προκειμένου να προστατεύσει τον ευρωπαϊκό κλάδο από την αύξηση φθηνών εισαγωγών που αναζητούν οι αγορές μετά τον εκτοπισμό τους από τις ΗΠΑ λόγω των δασμών Τραμπ.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρόκειται να ανακοινώσει την Τετάρτη τη διεξαγωγή της έρευνας, σύμφωνα με τους FT, με αφορμή μια ξαφνική αύξηση των εισαγωγών, εξετάζοντας τι περνάει τα σύνορα της ΕΕ από όλους τους εμπορικούς εταίρους.

Εάν κριθεί σκόπιμο, οι Βρυξέλλες θα επιβάλουν αντίμετρα στον βαθμό που διαπιστωθεί τέτοια αύξηση που μπορεί να πλήξει τον ευρωπαϊκό κλάδο, ενώ επίσης θα ενισχύσει τα κενά στο δασμολόγιο που εφαρμόζει στις εισαγωγές χάλυβα.

Η ΕΕ υπογραμμίζει ότι οι παραγωγοί αλουμινίου της έχουν «χάσει σημαντικό μερίδιο αγοράς την τελευταία δεκαετία»

Χάλυβας

Τα μέτρα διασφάλισής της θα μπορούσαν να απηχούν προηγούμενα μέτρα που είχε λάβει για τον χάλυβα το 2018, όταν επέβαλε δασμό 25% στις εισαγωγές που υπερβαίνουν μια καθορισμένη ποσόστωση.

Οι διασφαλίσεις για τον χάλυβα θα λήξουν τον Ιούνιο του 2026, αλλά το έγγραφο της Επιτροπής αναφέρει ότι θα εξασφαλίσει επαρκή προστασία για τον κλάδο και μετά από αυτό το χρονικό ορόσημο.

Η παραγωγή χάλυβα του μπλοκ το 2023 ήταν η χαμηλότερη από τότε που ξεκίνησαν τα ρεκόρ, με εξαίρεση τα χρόνια της πανδημίας.

Φόρος εισαγωγής άνθρακα

Το σχέδιο δράσης υπόσχεται επίσης μεγαλύτερη προστασία στο πλαίσιο του φόρου εισαγωγής άνθρακα που θα τεθεί σε ισχύ το επόμενο έτος, καθώς και προσπάθειες να βοηθήσει τη βιομηχανία να μειώσει τις εκπομπές άνθρακα, με φόντο τις ενστάσεις της βιομηχανίας που επισημαίνει ότι δεν έχει την πολυτέλεια να επενδύσει σε νέα τεχνολογία, όπως οι υψικάμινοι που κινούνται με υδρογόνο.

Η βιομηχανία χάλυβα εκτιμά ότι πρέπει να δαπανά 14 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως μέχρι το 2030 για την απαλλαγή από τον άνθρακα. «Τα περισσότερα από αυτά τα έργα δεν είναι πιθανό να είναι οικονομικά εφικτά στο τρέχον περιβάλλον», αναφέρεται στο έγγραφο.

Η Επιτροπή προτείνει στα κράτη μέλη να μειώσουν τους ενεργειακούς φόρους για τη βαριά βιομηχανία και να παράσχουν μεγαλύτερες επιδοτήσεις για το υδρογόνο.

Θα ενθαρρύνει τους πελάτες να αγοράσουν πράσινο χάλυβα, ο οποίος είναι πιο ακριβός από τον συμβατικό εφοδιασμό, αλλάζοντας τους κανόνες προμηθειών και θέτοντας μέτρα ανθεκτικότητας και βιωσιμότητας για πολλά βιομηχανικά προϊόντα.

Σύμφωνα με τους FT, η Κομισιόν είπε ότι θα υποδείξει πρόσθετα βήματα προτεραιότητας για συγκεκριμένο τομέα καθώς και μακροπρόθεσμα μέτρα για την αντικατάσταση των διαδικασιών εμπορικής άμυνας που λήγουν τον Ιούνιο του 2026.