Η Ευρώπη κοιτά προς... Ανατολάς για φυσικό αέριο  - Ο ρόλος της Μέσης Ανατολής και της ανατολικής Μεσογείου

Σε μια προσπάθεια να απεξαρτηθούν πλήρως από το ρωσικό φυσικό αέριο, η ευρωπαϊκές χώρες προχώρησαν σε σημαντική αύξηση των εισαγωγών τους σε αμερικανικό LNG, ενώ παράλληλα στρέφουν το βλέμμα προς... ανατολάς.

Η τάση αυτή είναι πιο έντονη στις χώρες της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης, οι οποίες αναζητούν προμήθειες φυσικού αερίου και LNG στη Μέση Ανατολή και πέρα από αυτήν.

Όπως αναφέρει το Energy Intelligence, οι ΗΠΑ ήταν ο μεγαλύτερος προμηθευτής LNG στην Ευρώπη μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία.

Ωστόσο, πολλές κυβερνήσεις στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη επιθυμούν να εξασφαλίσουν συμβόλαια με προμηθευτές της Μέσης Ανατολής, ιδιαίτερα το Κατάρ και το Ομάν, «πιθανότατα λόγω της απροθυμίας τους να εξαρτηθούν οικονομικά από την τρέχουσα κυβέρνηση των ΗΠΑ».

Ο Διευθύνων Σύμβουλος της QatarEnergy Saad al-Kaabi δήλωσε τον περασμένο μήνα ότι αναμένει να υπογραφούν περισσότερες συμφωνίες προμήθειας με την Ευρώπη μετά το καλοκαίρι.

Ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας Βίκτορ Όρμπαν ανακοίνωσε τον Μάιο ότι η χώρα του θα αγοράσει LNG του Κατάρ ως μέρος των προσπαθειών ευρύτερης ενεργειακής συνεργασίας.

Ο Όρμπαν δεν αποκάλυψε το χρονοδιάγραμμα και τους συμβατικούς όγκους της συμφωνίας προμήθειας και δεν έχουν γίνει ακόμη γνωστές λεπτομέρειες. Αυτό προκύπτει μετά από μια πολιτική συμφωνία μεταξύ των δύο χωρών που υπογράφηκε τον Δεκέμβριο, η οποία επέτρεψε στην QatarEnergy και στην κρατική εταιρεία κοινής ωφελείας της Ουγγαρίας MVM να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις για μια πιθανή συμφωνία προμήθειας LNG. Η προσέγγιση στο Κατάρ συνδέεται καλά με την ατζέντα εξωτερικής πολιτικής της ουγγρικής κυβέρνησης για να ξεκινήσει το λεγόμενο πρόγραμμα «Ανατολικό άνοιγμα» με στόχο την ενίσχυση των διπλωματικών και επιχειρηματικών δεσμών της χώρας με τις ασιατικές χώρες, συμπεριλαμβανομένου του ενεργειακού εφοδιασμού.

Ομοίως, η Βουδαπέστη φλερτάρει το Ομάν για προμήθειες ενέργειας. Η Ουγγαρία θέλει να γίνει ο «κύριος εταίρος του Ομάν στην κεντρική Ευρώπη» με σκοπό την εισαγωγή πράσινων προμηθειών υδρογόνου, δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών της Ουγγαρίας Peter Szijjarto την περασμένη εβδομάδα μετά από συνάντηση με τον υπουργό Οικονομίας του Ομάν Said Mohammed al-Saqri.

Η Βουδαπέστη βρίσκεται επίσης σε συνομιλίες με την Socar του Αζερμπαϊτζάν για τη σύναψη μιας πιθανής συμφωνίας 2 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων ετησίως για το φυσικό αέριο του αγωγού Κασπίας που ξεκινά το 2024 μετά από ένα μνημόνιο κατανόησης που υπογράφηκε νωρίτερα μέσα στο έτος. Δεν έχει υπογραφεί ακόμη μακροπρόθεσμη συμφωνία, αλλά η αζερική εταιρεία έχει ήδη συμφωνήσει να προμηθεύσει 100 εκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου στην Ουγγαρία κατά το τέταρτο τρίμηνο.

Η Βουλγαρία και η Ρουμανία λαμβάνουν ήδη ποσότητς από την Κασπία, ενώ Σερβία και Μολδαβία αναμένεται να αρχίσουν να εισάγουν περιορισμένους όγκους μέχρι το τέλος του έτους.

Τσεχία και Σλοβακία

Άλλες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης έχουν εκδηλώσει μεγάλο ενδιαφέρον για την αξιοποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού της Μέσης Ανατολής.

Η Τσεχική Δημοκρατία φέρεται να βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις με το Κατάρ για μια πιθανή συμφωνία προμήθειας LNG. Εκπρόσωπος του τσεχικού υπουργείου βιομηχανίας και εμπορίου επιβεβαίωσε στην Energy Intelligence ότι η Πράγα διευκολύνει τις συνομιλίες μεταξύ τσεχικών ιδιωτικών ενεργειακών εταιρειών και του Κατάρ. Ο Τσέχος υπουργός Βιομηχανίας και Εμπορίου Jozef Sikela δήλωσε ότι προσπαθούν να «ενισχύουν την αμοιβαία συνεργασία» με χώρες στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική για να διαφοροποιηθούν από τις ρωσικές προμήθειες.

Η Σλοβενία ξεκίνησε επίσης συνομιλίες με το Κατάρ πέρυσι για μια πιθανή συμφωνία προμήθειας LNG.

Κλειδί η ανατολική Μεσόγειος

Σε άρθρο τους με τίτλο «Το κλειδί για το ξεκλείδωμα των ευρωπαϊκών προμηθειών φυσικού αερίου» οι Financial Times, αναφέρονται στον σημαντικό ρόλο που μπορεί να παίξει η ανατολική Μεσόγειος για τον ασφαλή εφοδιασμό της Ευρώπης με φυσικό αέριο.

Μάλιστα,  ο αρθρογράφος των Financial Times, Σοτάρο Τάνι συνομιλεί με τον διευθύνοντα σύμβουλο της εταιρείας πετρελαίου και φυσικού αερίου Energean, Μαθιό Ρήγα.

Παρά το γεγονός ότι η Ρωσία μείωσε την παροχή φυσικού αερίου κατά περισσότερο από 80% μετά την εισβολή της στην Ουκρανία, η Ευρώπη κατάφερε να αποτρέψει τις ελλείψεις τον περασμένο χειμώνα λόγω των θερμών θερμοκρασιών και των τεράστιων εισαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου.

«Κάποιο φυσικό αέριο θα έρθει από τις ΗΠΑ, κάποιο από τη Βόρεια Θάλασσα, κάποιο από την Αλγερία και το Κατάρ. Αλλά η πλησιέστερη περιοχή με φυσικούς πόρους που μπορεί να γίνει προμηθευτής φυσικού αερίου στην ευρύτερη περιοχή είναι η ανατολική Μεσόγειος», τόνισε.

Στην περιοχή έχουν ανακοινωθεί σημαντικές ανακαλύψεις την τελευταία δεκαετία, κυρίως στα ανοιχτά του Ισραήλ και της Αιγύπτου, με παγκόσμιες ενεργειακές εταιρείες όπως η Eni, η Chevron και η TotalEnergies να έχουν συμφέροντα στα κοιτάσματα αερίου.

Το φυσικό αέριο από την ανατολική Μεσόγειο «οδεύει» ήδη προς την Ευρώπη με τη μορφή LNG από την Αίγυπτο, τη μόνη χώρα στην περιοχή που διαθέτει εξαγωγική εγκατάσταση.

Σύμφωνα με τη στοιχεία της Refinitiv, αντιπροσώπευε περίπου το 3% του όγκου LNG που εισήγαγε η Ευρώπη το 2022.

Ο ρόλος της Κύπρου

Ο Σοράτο Τάνι, υπογραμμίζει ότι η Κύπρος, η οποία διαθέτει περισσότερα από 400 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ανακτήσιμων αποθεμάτων, θέλει επίσης να γίνει νέος εξαγωγέας. Η νησιωτική χώρα επιδιώκει να συζητήσει με το Ισραήλ έναν αγωγό που στέλνει ισραηλινό αέριο στην Κύπρο για να υγροποιηθεί και να αποσταλεί στην Ευρώπη.

Αλλά σύμφωνα με τους FT το θεμελιώδες ερώτημα παραμένει: πόσο φυσικό αέριο από την ανατολική Μεσόγειο θα φτάσει στην Ευρώπη;

Μέλη της Σχολής Διεθνών και Δημοσίων Σχέσεων του Πανεπιστημίου της Κολούμπια αναφέρουν σε έκθεσή τους ότι η περιοχή θα μπορούσε να έχει πλεόνασμα 50 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων ετησίως μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 2030, αλλά πόσο από αυτό θα μπορούσε να είναι διαθέσιμο προς την Ευρώπη μένει να φανεί.

Και αν το αέριο επρόκειτο να έρθει μέσω LNG, ενός βασικά ανταλλάξιμου εμπορεύματος, το αέριο μπορεί να αποσταλεί στον πλειοδότη, ο οποίος μπορεί να μην είναι στην Ευρώπη. Ένας αγωγός θα μπορούσε να λύσει αυτό το ζήτημα, αλλά ένα έργο 6 δισεκατομμυρίων ευρώ για τη μεταφορά του φυσικού αερίου της Ανατολικής Μεσογείου στην ευρωπαϊκή αγορά έχει αποδειχθεί δύσκολο λόγω της περιφερειακής πολιτικής και της απόστασης.